Yaz tatili, her
çocuğun anlamlı ve verimli geçirmesi gereken bir dönem; fakat Dikkat Eksikliği
ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuklarda bu sürecin ekstra önem verilerek
planlanması gerekiyor.
Çocukların yaz döneminde boşluğa düşmesinin DEHB teşhisi
almış çocuklar için risk taşıdığına dikkat çeken uzmanlar, anne-babalara yaz tatili için önerilerde bulundu.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi’nden Uzman
Klinik Psikolog Duygu Barlas, DEHB’li çocuklarda yaz döneminin önemini
kaydetti. Barlas, ebeveynlere yaz tatilini doğru değerlendirmeleri için
önerilerde bulundu.
Yaz tatili DEHB’li
çocuklar için çok önemli
“Yaz dönemi çocukların anlamlı ve kaliteli geçirmesi gereken
bir dönemdir; ama dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda
ekstra önem verilmesi ve önceden planlanması gereken bir süreçtir” diyen Duygu
Barlas, “DEHB aslında yapılandırılmış bir ortama ihtiyaç duyar. Çocuklar sabah
uyandığında okula gideceklerini biliyorken yaz tatilinde bir boşluğa düşmeleri
kaçınılmaz oluyor. Bu durum DEHB teşhisi almış çocuklar için bir tehlike arz
edebilir. Genellikle ne yapacaklarını bilemediklerinden; hiperaktivite, dikkat
dağınıklığı ve dürtüselliklerinde artış gözlemlenebilir” şeklinde konuştu.
Tatil programı çok
katı olmamalı
“Karne gününden birkaç gün sonra anne babaların çocuklarını
da alarak bir aile toplantısı düzenleyip; bu yaz dönemini nasıl geçirmeleri
gerektiğini konuşmaları gerekir. Çocukların yazı nasıl geçirmek istedikleri de
sorularak ortak bir yol bulunarak program hazırlanmalıdır” diyen Uzm. Klinik
Psikolog Duygu Barlas,
“Oluşturulan plan çok katı ve her saati kesin olarak belirli
bir düzende olmamalı. Çocuğun yaz boyunca ne yapacak olması gerektiğini bilmesi
yeterlidir. Örneğin; bir yaz kampı olabilir, istedikleri bir dil kursu
olabilir, ince motor becerileri geliştirilmek isteniyorsa el becerileriyle
ilgili bir aktiviteye yönlendirilebilir. Kaba motor beceriler veya sportif
faaliyetlerinin gelişmesi isteniyorsa yüzme, basketbol, hentbol kurslarına
gönderilebilir. Bu sayede dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtileri
azaltıcı özellikler gösterir. Ayrıca sosyalleşmesine de katkı sağlamış, öz
güvenini artırmış olur. Her nereye yönlendirilecek olursa olsun, çocuğun
yetenekleri, becerileri ve gelişmesi gereken becerileri göz önüne alınarak bir
seçim yapılması gerekir. Çocuğun istemeyerek ailenin dayattığı bir aktiviteye
katılması, çocuğun gitmek istememesine, dikkat dağınıklığının artmasına, çok
hareketli olmasına yol açıyor” diye konuştu.
Bu dönem, tedavi için
büyük bir fırsat
Uzman Klinik Psikolog Duygu Barlas, “DEHB’li veya DEHB olma
ihtimali olan çocuklar eğer okul dönemi boyunca profesyonel bir yardım almaya
fırsatları olmadıysa yaz dönemi tedaviye başlanması ve yol kat edilmesi için
çok avantajlı bir dönemdir” diyerek, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Yaz dönemi aslında kayıp dönem değil, fırsatlara
çevrilebilecek bir dönemdir. Eğer profesyonel bir kişi (alanında uzmanlaşmış
çocuk-ergen psikiyatristi) tarafından DEHB tanısı alınırsa çeşitli medikal
tedavilere veya psikolojik tedavilere başlanabilir. Bu psikolojik tedaviler
için bilinçli farkındalık temelli grup programları büyük fayda sağlıyor. Bu
program genellikle 8 hafta süren ve çocukların yanı sıra yetişkinlerin de
katıldığı bir grup terapisi programıdır. Temel mekanizması ‘Ne gelecekte ne
geçmişte ol tamamen anda kal. O andaki bedensel duyumlara, çevresel faktörlere
odaklan, dikkatin geçmişe veya geleceğe gittiği zaman tekrardan dikkatini şu
ana getir’ şeklindedir. Bu programlar sayesinde DEHB’li çocuklar dikkatlerini
sürdürebilmek, hareketlerini ve dürtülerini kontrol altına alma konusunda
gelişim gösteriyor.
Çocuklar kendilerine
katkı sağlayacak bir işe yönlendirilebilir
Çocuklar sorumluluk almak adına bir işe yönlendirilebilir.
Bu iş, anne babaların rızası dâhilinde, çocuğun; cinsiyetine, yaşına,
gelişimsel özelliklerine göre ayarlanır. Sorumluluk algısını artıran,
eğlenebileceği, kendindeki birtakım becerilerinin farkına varabileceği, mevcut
olan potansiyelini kullanabileceği, çocuğu örseleyici davranışların olmadığı
bir iş olmalıdır. Çevreden alınan olumlu geri bildirimler çocuğun öz güvenini
artırır. Eğer dışarıda bir iş olanağı olmazsa evin içerisinde çeşitli
sorumluluklar verilebilir. Örneğin; bir evcil hayvan varsa, bakımı veya bahçe
işleri tamamen çocuğa bırakılabilir.”
Yaz tatili,
çocukların öz güvenini artırabileceği bir süreç
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi’nden Uzman
Klinik Psikolog Duygu Barlas, sözlerini şöyle tamamladı:
“Bu öneriler dikkate alındığında; yaz dönemi çocuğun
potansiyelinin artırılabileceği, tedaviye başlanabileceği, öz güveninin
artırılabileceği bir dönem olabilir. Bu dönemde eğlence de önemli bir yere
sahip; fakat eğlence olduğu kadar, esneyebilir sınırlar ve kuralların da olması
gerektiği unutulmamalıdır. Sınırlar ve kurallar olmadığında özellikle DEHB’li
çocuklar okula başlayacağı zaman ciddi anlamda zorluk yaşayabilirler. Bu sayede
bir sonraki okul dönemine de hazırlanmış olurlar.”
