Alışveriş bağımlılığı; “İnsanların ihtiyacı olmadığı halde bir
şey satın alarak, kendilerini rahatlatmaya çalışmaları” olarak tanımlanıyor.
“Böylelikle üzüntülerini, yalnızlıklarını, kızgınlıklarını, olumsuz duygularını
satın alarak engelledikleri düşünülüyor” diyen Prof. Dr. Nesrin Dilbaz, ciddi
bir hastalık olan alışveriş bağımlılığının, birçok ailenin parçalanmasına neden
olduğunu belirtiyor. Dilbaz, bu durumun kumar bağımlılığı başta olmak üzere,
alkol ve uyuşturucu bağımlılığına olan benzerliğine de dikkat çekiyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL
Beyin Hastanesi AMATEM Koordinatörü Prof. Dr. Nesrin Dilbaz, alışveriş
bağımlılığı hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu.
Alışveriş bağımlılığı, kadınlarda daha sık görülüyor
“Alışveriş bağımlılığı dediğimiz şey aslında insanların genel
olarak ihtiyaçlarından daha fazla bir şekilde para harcamaları. Yani ihtiyacı
olmadığı halde bir şey satın alması ve bu yolla da kendilerini rahatlatmaya
çalışmaları” diyen Prof. Dr. Nesrin Dilbaz, bu kişilere halk arasında
“alışverişkolik” denildiğini belirterek,
“Genellikle kadınlarda daha sık görülüyor; yaş ya da ırk fark
etmiyor. Aynı alkol ya da uyuşturucu bağımlılığı gibi hatta kumar bağımlılığına
daha çok benziyor. Ciddi bir hastalık. Günümüzde birçok aile parçalanıyor
bununla. Öyle ki alışverişlerde görüldüğü üzere uzun kuyruklar oluşuyor, bu
durumda kimi aileler, anneler alışveriş yaparken çocuklarını dahi unutuyor o
kadar kendilerini kaptırabiliyorlar. Bir araştırmaya göre alışveriş bağımlılığı kadınlarda yaklaşık yüzde altı ila on oranında, erkeklerde ise yüzde beş.
Erkekler daha çok elektronik, fotoğraf makinası, cep telefonu, tablet gibi
elektronik şeylere daha fazla ilgililer. Kadınlar ise çok ayırt etmiyorlar; ama
daha çok kendileriyle ilgili giyim olabilir, ayakkabı olabilir, parfümeri
olabilir bu anlamda çok ciddi alışveriş yapıyorlar” şeklinde konuştu.
Depresyon, alışveriş bağımlılığını tetikliyor
Alışveriş bağımlılığının depresyonla birlikte çok sık
görüldüğünü belirten Prof. Dr. Nesrin Dilbaz, “Özellikle kadında da erkekte de
dâhil kendini mutsuz hisseden, kendini değersiz hisseden insanların birazcık
daha alışverişi fazlaca yaptığını görüyoruz” diyerek, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Böylelikle üzüntülerini, yalnızlıklarını, kızgınlıklarını,
olumsuz duygularını satın alarak engelledikleri düşünülüyor. Hatırlarsanız ne
alırsanız bir milyoncu dükkânlar vardır. Bu dükkânlar aslında özellikle
alışverişkolikliği olan insanların bir kez bile işine yaramadıkları halde gidip
sigara içmeyen bir erkeğin kül tablası almasından tutun, bir toka almaya kadar;
yani bu ihtiyacı gidermek ya da böyle özellikleri olan insanlar için açılmış
yerlerdir. Bu durum çoğu zaman hatırı sayılır borçlara, aile ve evliliklerde
kopmaya neden oluyor. Ne zaman fark ediliyor? Ancak borçlar olunca fazla para
harcandığı görülünce. Çünkü çoğunlukla toplumda şöyle bir anlayış var:
“Kadınlar para harcamayı sever”. Ama bu farklı. Farkı şu; mesela bakıyorsun bir
bluzun üç ayrı rengini alıyor getiriyor eve ve hiç kullanmayabiliyor. Sadece
almış olmak için alıyor. Ya da hiç gereksiz bir şey alıyor, gereksiz borca
girebiliyor. Bu nedenle ciddi bir dürtü kontrol bozukluğu yaklaşık yüzde on
civarında çoğunlukla kadınlarda olan bir hastalık.”
Ne almak istediğinize önceden karar verin!
Bu hastalığın tedavisinin çok zor olmadığını ifade eden Prof.
Dr. Nesrin Dilbaz, “Terapiden daha çok yarar görüyorlar. Özellikle bu özgüven
eksikliğini bastırmak amaçlı yapılıyorsa buna yönelik terapiler bireysel ya da
grup terapilerine girebiliyorlar” diyerek, sözlerini şöyle tamamladı:
“Eğer
ruhsal hastalıkları varsa onun mutlaka tedavi edilmesi gerekiyor. Bu
alışverişteki suni indirimlerden oraya çıkan gerektiğinden fazla eşya almayı
önlemenin yolu şu aslında: Black Friday’in ne zaman olacağı belli. Bunun on beş
gün öncesinden insanların gidip ne almak istediklerine karar vermeleri
gerekiyor. Mesela gidin bir yere pantolon beğeniyorsanız resmini çekin fiyatını
alın bekleyin on beş gün sonra tekrar gidin aynı yerde aynı malın fiyatına
bakın. Ancak o zaman kontrol edebilirsiniz. Burada bir de hedefe yönelik alışveriş
var yani ne almak istiyorsanız alın yoksa bir şeyler ucuzladı diye yüzde yetmiş
indir
