Yapılan araştırmalar sonucunda; verem (tüberküloz)
mikrobunu, Dünya nüfusunun dörtte birinin taşıdığı belirlenmiştir. Ülkemizde
"ince hastalık" olarak da bilinen tüberküloz ile bir dönem yapılan
ciddi mücadeleler sonrasında yüzde 90 oranlarında başarılı olunmuştur. Fakat
buna rağmen verem, hafife alınmayacak kadar önemli ve ciddi bir hastalıktır.
Peki bu kadar yaygın olarak görülen tüberküloz nasıl bulaşır? Hastalığın
bulaşması önlenebilir mi? Bulaşması halinde yapılabilecekler nelerdir?
İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları
Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Melahat Bekir Külah, anlattı.
Tüberküloz Hastalığı Nedir? Nasıl Bulaşır?
Tüberküloz hastalığı, “Mycobacterium Tuberculosis” isimli
bir bakteri aracılığı ile oluşan bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalık; tüberküloz
hastası bir kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşması ile havaya karışan
bakterilerin solunum yolu ile sağlıklı bir insanın akciğerlerine ulaşması ile
bulaşmaktadır. Basiller havada saatlerce asılı kalabilirler. Bu basilleri alan
kişilerin bir kısmında basiller kişide hastalık oluşturmadan, uyur durumda
akciğerde yıllarca kalıp, vücut direncinin düştüğü bir durumda hastalık
oluşturabilirler. Diğer bir kısmında ise kısa süre içinde hastalık ortaya
çıkar. Tüberküloz hastalığı önlenebilen, tedavi edilip iyileştirilebilen, kişi
ve toplum sağlığı acısından önemli bir hastalıktır.
Kimlerde Tüberküloz Hastalığı Riski Yüksektir?
Vücut direncinin düşük olduğu kişilerde hastalık gelişme riski yüksektir.
Bunlar;
* Beş yaş altındaki çocuklar ve bebekler
* Yaşlılar
* Vücut direncini düşüren ek hastalığı (şeker hastalığı,
kronik böbrek hastalığı, kanser, AİDS) olanlar
* Organ nakli yapılan hastalar
* İlaç ve alkol bağımlılığı olanlar
* Bağışıklık sistemini baskılayan (kortizon gibi) tedaviler
kullanan hastalardır.
Tüberkülozun Belirtileri Nelerdir?
Hastalığın başlangıcından itibaren gözlenen verem
belirtileri şöyle sıralanabilir:
* 15 günden uzun süren öksürük şikayeti
* Yüksek ateş, gece terlemesi
* Şiddetli göğüs ağrısı
* İştahsızlık, hızlı kilo kaybı
* Halsizlik, yorgunluk
* İlerleyen dönemlerde kanlı balgam görülmesi
Tüberküloz Tanısı Nasıl Konur?
Tüberküloz hastalığının kesin tanısı; başta balgamı olmak
üzere, hasta kişinin vücuduna ait örneklerde tüberküloz basillerinin
gösterilmesi veya üretilmesi ile konulur. Akciğer filmleri ve tüberkülin
deri testi (TDT) tanıda kullanılan diğer yardımcı testlerdir.
Tüberküloz Tedavi Edilebilir Mi?
Tüberküloz tedavisi için geliştirilmiş olan ilaçlar,
hastalığın başlangıç evresinde yüksek oranda iyileştirici etki göstererek
kişinin sağlığına hızlı şekilde kavuşmasını sağlar. Tüberküloz hastalığında,
diğer bakteriyel enfeksiyon hastalıklarında olduğu gibi birkaç haftalık
antibiyotik tedavisi yeterli değildir. Aktif tüberküloz hastaları 6 ile 9 ay
arasında pek çok farklı ilaç almak zorundadırlar. Test sonuçları negatife
dönene kadar ilaç tedavisi ve rutin kontroller aksatılmamalıdır aksi halde
enfeksiyon yeniden nükseder. Eğer tedavi ve kontroller aksatılmamasına rağmen
hastalık yeniden oluştuysa, bakteriler ilaçlara direnç kazanmış olabilir ve
değiştirilmeleri gerekir. Verem mikrobu birçok ilacın etken maddesine karşı
dirençli olduğundan pek çok farklı ilaç bir arada alınmalıdır. Hastalığın
doğası gereği hastalık boyunca kilo kaybetmiş hastaların ilaç tedavisine
başlandıktan kısa bir süre sonra iştahı açılır ve kaybettiği kiloları geri
alır. Tüberküloz, hastanın tedavisinin ardından daha sonraki hayatı için
herhangi bir kısıtlanmaya yol açmaz.
Tedavi Edilmez ise Hayati Risk Taşıyor!
Tüberküloz eğer hastalık kontrol altına alınmaz ve tedavi
edilmezse ölümcül bir hastalıktır. Enfeksiyon hastalıklarına bağlı ölümlerde
verem, hepatitten sonra ikinci sırada yer alır. Ancak ilaç sektörünün gün
geçtikçe daha etkili ilaçlar üretmeleri ve hastanın bu ilaçlarla birlikte rutin
kontrollerini aksatmaması bu riski ortadan kaldırır.
Tüberkülozdan Korunma Yolları Nelerdir?
Tüberküloz, eski yıllarda daha sık görülen bir hastalıktı ve
insanlar verem hastalığının adını duyduğunda bile korkuyordu. Ancak tıp
biliminin ilerlemesiyle günümüzde verem hastalığı eskiye oranla daha hızlı ve
kolay tedavi edilebilir bir hastalık durumunda. Verem hastalığına yakalanmamak
için aşı takvimine göre verem aşısı yapılmalıdır. Aşıdan hariç olarak da diğer
tüm hastalıklardan korunmada olduğu gibi veremden de korunmak için; doğru ve
dengeli beslenmek, yaşam kalitesine özen göstermek ve vücudu hijyenik tutmak ve
sigara ve alkolden uzak durmak büyük önem taşımaktadır.
