Sürekli iç çamaşırı değiştirme zorunluluğu, ped ya da bez
kullanma ihtiyacı ve koku yayma gibi sorunlara yol açtığı için yaşam kalitesini
oldukça olumsuz etkiliyor. Erişkin yaşta her 100 kişiden 20’sini tehdit eden bu
tablonun adı; dışkı kaçırma! Genellikle de kadınlarda ortaya çıkıyor, bunun
nedeni ise en başta doğum travmaları olmak üzere, kadınların pelvik kaslarının
daha zayıf olması ve menopozla birlikte kasları güçlü tutan östrojen hormonunun
azalması. Çoğu toplumda tabu ve utanılan bir sağlık problemi olarak
görülmesinin yanı sıra, hastaların hangi uzmanlık alanındaki doktorlara
başvurmaları gerektiğini bilememeleri nedeniyle dışkı kaçırma şikayetiyle
sağlık merkezlerine başvuru az oluyor. Bunun sonucunda hastalar sorunlarını
çaresizce kabulleniyor ve kendilerince çözüm bulma arayışına giriyorlar. Bu
durum da, özellikle kaçırma atakları sıklaştığında birçok hastanın eve
kapanmasına, sosyal hayatını ve seyahatlerini sınırlandırmasına, hatta asosyal
bir birey hale gelmesine neden olabiliyor.
Acıbadem Fulya Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Öğretim
Üyesi Özdal Ersoy kesin çözüm sağlanamasa da, tedavilerle dışkı
kaçırma ataklarının mümkün olan en az sayıya indirildiğini ve hastanın
psikososyal olarak güçlü hale getirildiğini vurgulayarak, “Günümüzde pelvik
taban kaslarına yönelik fizyoterapiden çeşitli cerrahi onarımlara kadar dışkı
kaçırmaya yönelik birçok tedavi yöntemi mevcut. Tedavide başarı sağlayabilmek
içinse öncelikle altta yatan nedenin belirlenmesi gerekiyor, çünkü sanılanın
aksine dışkı kaçırma bir hastalık değil, hastalığın habercisi olan bir uyarı
işareti” diyor. Peki, hangi etkenler bu probleme yol açıyor? Gastroenteroloji
Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Özdal Ersoy, insanları toplumdan soyutlandıran bu
tablonun en önemli 5 nedenini anlattı, önemli uyarılarda bulundu.
Makat kaslarının zayıflaması
En sık makat kaslarının zayıflamasına (doğum yapmak,
menopoz, yaşlanmak, anal bölgede çatlak ya da hemoroidlerin cerrahi ya da başka
yöntemlerle tedavi edilmesi veya rekto anal kanser, rektosel cerrahisi gibi
makat cerrahileri geçirmek, makat bölgesini kapsayan radyasyon terapisi almak)
bağlı olarak ortaya çıkıyor. Kadınlarda görülen dışkı kaçırmanın en sık görülen
sebebi ise doğum travmaları. Özellikle bebek 4 kilonun üzerinde doğduysa, doğum
uzun sürdüyse, yardımcı teknikler kullanıldıysa (vakum, forseps), makat
kaslarında yaralanmalar olduysa ve anında uygun tedavisi yapılmadıysa,
özellikle menopoz sonrasında dışkı kaçırma riski artıyor. Gastroenteroloji
Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Özdal Ersoy bu nedenle doğumun ardından pelvik
taban kaslarına yönelik kontrollerin mutlaka yaptırılması gerektiğine dikkat
çekerek, “Sorun tespit edilmişse, gerekli tedavilerin uygulanmasıyla ileride
oluşabilecek dışkı kaçırma riski büyük oranda azaltılıyor” diyor.
Bağırsak problemleri
Bağırsak enfeksiyonları ve ishalle seyreden her türlü
bağırsak ile metabolik hastalıklar (iltihaplı bağırsak hastalıkları, ishalle
seyreden hassas bağırsak sendromu, çölyak hastalığı, hipertiroidi gibi) da
dışkı kaçırmanın önemli nedenlerini oluşturuyor. Özellikle kalın bağırsağın son
bölümü olan rektumun dışkıyı depolayabilme fonksiyonunun bozulduğu ülseratif
kolit ya da crohn hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları da dışkı kaçırma
problemine neden olabiliyor.
Psikiyatrik sorunlar
Depresyon, panik atak, kaygı bozuklukları ve bağımlılıklar
(alkol, kahve gibi) gibi zihinsel karmaşa sorununa neden olabilen psikiyatrik
hastalıklar bu tabloya yol açabiliyor. Bu rahatsızlıkların varlığında, herhangi
bir organik ya da fonksiyonel bozukluk olmadan beyin-bağırsak ilişkisinde
yaşanan problemlerden dolayı ortaya çıkan dışkı kaçırma durumuna “psikolojik
dışkı kaçırma” adı veriliyor.
Nörolojik hastalıklar
Dışkının gelme hissinin kaybolmasına neden olan ya da makat
kaslarını besleyen sinirlerde hasar yaratan diyabet, omurilik hastalıkları ya
da sakatlanmaları, demans, inme, parkinson, multiple skleroz gibi bazı
nörolojik hastalıklar da bu tabloyla sonuçlanabiliyor.
Kabızlık
Özellikle çocuklarda ve yaşlılarda dışkı tutamamanın en sık
görülen sebeplerinden biri, kabızlık sorunu. Kabızlık nedeniyle dışkı
bağırsağın çıkışına doğru biriktikçe ve dışkı çıkışını engelledikçe, arkadan
gelmeye devam eden daha yumuşak kıvamlı dışkı sert dışkıların yanından akıp
dışarıya çıkarak yalancı ishal, hatta dışkı kaçırma durumu yaratabiliyor.
