Tiroit hormonları iskelet ve santral sinir sistemi başta olmak üzere, organ
gelişiminde, vücut ısısının düzenlenmesinde, yağ ve karbonhidrat
metabolizmasında önemli roller üstleniyor. Tiroit bezinde veya tiroit hormon
sentez basamaklarında oluşan bir sorun nedeniyle tiroit hormonları az
üretilirse, bu tabloya hipotiroidi deniyor. Doğumsal olabildiği gibi sonradan
da gelişebiliyor. Doğumsal hipotiroidinin en önemli özelliği ise tedavide
gecikildiği takdirde zeka ve büyüme geriliği gibi ciddi tablolar
oluşturabilmesi. Acıbadem Maslak Hastanesi Çocuk Sağlığı ve
Hastalıkları, Çocuk Endokrinolojisi Uzmanı Prof. Dr. Serap Semiz hastalığa
erken tanı konulmasının çocuğun sağlıklı bir yaşam sürmesi için çok önemli
olduğuna dikkat çekerek, “Bu nedenle çocuğun büyüme hızının azalması, uyku
hali, kilo alma, soğuğa tahammülsüzlük, kuru cilt ve kabızlık gibi erken dönem
belirtileri oluştuğunda zaman kaybedilmeden bir hekime başvurulması çok önemli”
diyor.
İlk 3 yaşa dikkat!
Beyin gelişimini sağlayan en önemli hormon, tiroit hormonu. Dolayısıyla
doğumsal hipotiroidi tedavisinde gecikme beyin gelişiminin en hızlı olduğu ilk
3 yaşta ciddi nörolojik etkilenmeye yol açıyor. Örneğin, çocuklarda zeka ve
büyüme geriliğine neden olması gibi! Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları,
Çocuk Endokrinolojisi Uzmanı Prof. Dr. Serap Semiz ülkemizde yapılan
yenidoğan hipotiroidi taraması ile doğumsal hipotiroidinin erken tespit
edilebildiğini belirterek, “Bu sayede zeka ve büyüme geriliği önlenebiliyor.
Tedaviye ilk 20 günde başlanırsa IQ puanında hiçbir etkilenme olmuyor. Edinsel
hipotiroidi olgularında da erken tedavi ile okul başarısında azalma, büyüme -
gelişme geriliği,karbonhidrat ve yağ metabolizma bozukluğu hızla düzeliyor”
diyor.
En sık görülen nedeni Hashimoto
Çocukluk yaş grubunda, özellikle 5-6 yaşından sonra gelişen tiroit
fonksiyon bozukluklarının en sık nedeni, Hashimoto hastalığı. Tiroit bezinin
otoimmun bir reaksiyonla harabiyeti sonucu oluşan bu hastalık tiroit hormonu
üreten hücrelerde atrofi ve yetersiz hormon üretimiyle sonuçlanıyor. Hashimoto
tiroiditi oluşumunda pek çok faktör rol oynuyor. Güçlü bir genetik geçiş
yanında çocuklarda otoimmüniteyi tetikleyen viral enfeksiyon, kimyasal veya
hormonal vb. çeşitli çevresel faktörler de etkili oluyor.
Bu belirtiler hipotiroidi habercisi olabilir
Belirtiler doğumsal ve edinsel hipotiroidide farklı olmakla birlikte,
temelde hormon eksikliğine ait bulgular gelişiyor. Çocuk Sağlığı ve
Hastalıkları, Çocuk Endokrinolojisi Uzmanı Prof. Dr. Serap Semiz doğumsal
hipotiroidi hastalığının yenidoğanda silik belirtiler verebildiği uyarısında
bulunarak, “Doğum ağırlığının fazla olması, geniş bir bıngıldak, göbek fıtığı,
uzayan yeni doğan sarılığı, uyku hali, kuru cilt ve kabızlık başlıca
belirtilerini oluşturuyor” diyor. Hashimoto tiroiditi sessiz ve yavaş seyreden
bir hastalık olduğu için belirtiler ebeveynlerin gözünden kaçabiliyor. Ancak
hipotiroidi belirgin olduğunda halsizlik, yorgunluk, kabızlık, kilo alma, kuru
cilt, soğuk intoleransı ve saç dökülmesi ile sinyal verebiliyor. Tedavide
gecikildiğinde de, boy kısalığı, tiroit bezi hacminin artışına bağlı olarak
boğazda baskı hissi, terlemede azalma, eklem ağrısı ve kas krampları
oluşabiliyor.
Tedavisi aslında oldukça basit
Hipotiroidi tedavisi, eksik olan tiroit hormonunun yerine konmasıyla
gerçekleşiyor. Çocuğun gereksinimi olan miktardaki L- Tiroksin günlük tek doz
olarak veriliyor ve düzenli aralıklarla yapılan tiroit hormon testleriyle doz
ayarlaması yapılıyor. Prof. Dr. Serap Semiz tedavinin genelde
yaşam boyu ilaç kullanımı şeklinde devam ettiğini vurgulayarak sözlerine şöyle
devam ediyor: “Geçici olabileceği düşünülen bazı doğumsal hipotiroidi
olgularında ise 3. yaşta ilaç kesilerek tablo değerlendiriliyor. Hashimoto tiroiditi
olan çocuklarda hipotiroidi oluştuğunda da tiroit hormonu tedavisi uygulanıyor.
Düzenli takiple ilaç doz ayarlaması yapılıyor ve eşlik eden diğer hastalıklar
varsa bu problemlere yönelik ek tedaviler veriliyor”
