Uzman Dr. Burcu Gökalp Özcan ve Psikolog Gizem Başkılıç
Turan, 2020 yılının ilk yarıyılı itibariyle yeni yaşam şeklinin benimsenmeye
başlandığı pandemi döneminde çocukların ruh sağlığına yönelik yapılması
gerekenlerle ilgili açıklama yaptı.
Birçok insanın ilk defa karşılaştığı pandemi döneminde
öğrenilen yeni nesil hastalıkların bir ifade şekli olarak günlük hayatta yerini
aldığını belirten Dr. Özcan, ilişkilerin, sosyal yaşantının, alışkanlıkların,
vb. birçok şeyin değişmeye, yeni anlamlar kazanmaya ve alışkanlık haline
gelmeye başladığını kaydetti.
Dr. Özcan, “Tam da değişimin başladığı yerde kaygılarımıza,
öngöremediğimiz durumlara tahammül etmek zorunda kaldık. Bizler Covid-19
salgınını kendi süzgecimizden geçirirken, işlevselliğini kaybetme kaygısı ile
günlük rutini büyük bir değişim geçiren çocuklarımız için bu süreci anlamak
daha da zorlaştı” dedi.
Pandemi sürecinin çocuklara doğru şekilde aktarılması
gerektiğine dikkat çeken Dr. Özcan, şu önerilerde bulundu:
“Öncelikle ebeveyn olarak kendi ruh sağlığı sürecimizden
başlayarak, psikolojik iyi hal durumumuzu kontrol etmeliyiz. Psikolojik iyi hal
durumu bireyin zihinsel, bedensel ve ruhsal anlamda iyi olması demektir.
Çocuk ruh sağlığı ise çocuğun zihinsel, fiziksel ve duygusal
anlamda iyi ve gelişebilir olmasıdır. Çocukların gelişme döneminde olması,
onların sosyal ve bilişsel alanda yeterliliklerinin de değişebilmesi
durumudur.”
ÇOCUK MERAKLA KEŞFETMEK İSTER
Çocukların bulunduğu konumun, yaş ve ay aralığına göre
farklılık gösterdiğini, buna bağlı olarak bir çocuğun ruh sağlığının iyi
olmasının; gelişim basamaklarındaki uyum, akranları ile ilişki kurabilmesi,
öğrenebilir durumda olması ve oyun kurabilmesine göre belirlendiğini anlatan
Dr. Özcan, şöyle devam etti:
“Bu süreçte çocuğun soru sorabileceği ve güvenle cevap
alabileceği bir ortam oluşturmak çok önemlidir. Çocuklarımızın birçok soruya
yanıt aradığını göz ardı edemeyiz. Çocuk merakla keşfetmek ister. Duyduğu,
öğrendiği ya da merak ettiği her konuya, onun yaşına uygun cümleler kullanarak
yalın cevaplar verilmelidir.
Ebeveynin bilmediği veya yanıt vermekte zorlandığı bir
durumda, bu iletişimden kaçınmamalı, bilmediğini ve öğrenmek için
araştıracağını mutlaka belirtmeli, çocuğun kaygılarının farkında olmalıdır.”
PSİKOLOG GİZEM BAŞKILIÇ TURAN
SANKO Üniversitesi Hastanesi Psikoloğu Gizem Başkılıç Turan ise
içinde bulunulan durumu ve pandeminin etkisini göz önünde bulundurarak, üstü
kapatılan her bir bilginin, çocukta kaygı ve merak uyandıracağını vurguladı.
Yapılması gerekeni, çocuğun yaşadığı her duygunun ebeveyn
tarafından kabul görmesi ve kavrama sürecine destek olunması olarak anlatan
Turan, yapılması gerekenleri şöyle özetledi:
“Çalışan anne ve babaların işten eve dönüş zamanlarında
çocukları koruma amacı ile temas etmemeleri çocukta yanlış anlaşılmalara sebep
olabilir. Bu duruma izin vermemek için çocuğa uygun bir dille pandeminin günlük
yaşamımıza yansımaları anlatılmalıdır.
Ebeveynlerin pandemi ile ilgili yorum ve paylaşımları
abartıdan uzak, sade ve şeffaf olmalıdır. Unutulmamalıdır ki; çocukları maruz
kaldıkları her olumsuz duyuma yetişkinler kadar direnç gösteremez ve soyut
düşünce becerileri gelişmediğinden doğru ilişkilendirme yapamazlar.
Bu süreçte çocuğun penceresinden bakabilmeyi öğrenmek, onun
göz hizasına inerek iletişim kurmak ve hassasiyeti göz önünde bulundurularak
temas etmek çok önemlidir. Çocukların duygusal ve psişik örüntülerine, kulak
verilmeli ve bunu ifade etmeleri kolaylaştırılmalıdır.”
“Süreci doğru yönetebilmek adına ev içerisinde de
işlevselliğimizin devam ettiğini gösteren mesajlar, çocuğa iletilmelidir.
Üretkenlik ve keşif duygusunu kaybetmeden günlük rutinler oluşturulmalıdır”
diyen Turan, çocuklar ile yapılabilecekleri şöyle sıraladı:
-Kitap okuma, ders dinleme, müzikal etkinlikler, eğitici ve
eğlendirici aktiviteler, metaforik oyunlar, duyusal etkinlik ve faaliyetler
devam ettirilmeli ve uygun saat aralıklarında dışarıda yürüyüş planlanmalıdır.
-Masal dinletileri, çocuk yogası çocukların odaklanma ve
dingin olma halini daha çok artıracak yöntemlerdendir.
-Empati oyunları duygularını daha kolay ifade etmelerini
sağlarken; çadır kurma ve ev içerisindeki duyusal parkurlar, bedensel
ihtiyaçlarını dengelemekte faydalı olacaktır.
-Ergenlik dönemindeki bireyler için; akılcı ifadeler
kullanarak kurgulama, hikayeleştirme ve yaratıcı ev aktiviteleri yapılabilir.
-Bilim çocuk uygulamaları, Google Art and Culture (dünyanın
dört bir yanındaki ortak kültür kuruluşlarından sanat eserlerinin ve kültürel
eserlerin yüksek çözünürlüklü görüntü ve videolarının herkes tarafından
görebileceği çevrimiçi platform) sergi ve etkinliklerinden faydalanarak
sağlıklı bir pandemi süreci geçirilebilir.”
