Maraş motifleri değil taklit çıktı!

Kahramanmaraş’ta havaalanı kavşağına yapılan Maraş Burma Bileziğinin konulduğu sandıkta kullanılan motiflerin Maraş işi olmadığı ortaya çıktı.

Maraş Ana Haber olarak Havaalanı Kavşağına konulan ve maraş oyma sandığı olarak adlandırılan sandığı araştırdık. Tasarımcı Akademisyen Cem Karakız’dan aldığımız görüşler, sandıkta kullanılan motiflerin Maraş kültüründen uzak Tayland stili motifler olduğu yönünde!

İşte Maraş Oyma Sandığı ile ilgili araştırmamız:

Kahramanmaraş ceviz oyması aslında sandıkla anlatılacak bir konu değil, çünkü sandık mobilya olarak 1800’lerin başında evlere giriyor. Bu konuda Prof. Dr. Ali Haydar Bayat'ın çalışmalarında daha geniş izahati bulabilir merak edenler.

Oymacılık daha çok ev ve cami süslemelerinde göze çarpar. Biz yine de 1800'lerden sonraki gelişimi dikkate alacağız. Çeyiz sandığı olarak şehir hayatının ve o zamanki toplumun ihtiyacı olarak ortaya çıkan sandık kültürü, yerleşik düzende yaşayan varlıklı ailelerin evlerini süsleyen bir mobilya olarak kullanılmaya başlanıyor. Ailelerin varlık durumuna göre sandıkların işçiliği ve görüntüsü de tabiki değişiyor.

Ama değişmeyen bir husus var ki, o da kültür değerlerimizi taşıyan semboller ve kullanılan motifler. Selçuklu beylikler döneminde kullanılan motifleri Maraş Ulucamii’nde kısmen, taş mescidde de biraz görmekteyiz. Dulkadiroğlu Beyliği sadece Maraş’la sınırlı olmadığı için Talas'tan Halep'e kadar o dönemde yapılmış birçok eserde görülmektedir.

Şu an Maraş'ta yapılan ceviz oyma sandıkların çoğu Maraş işi değil maalesef. CNC ile makina işçiliği yapılıyor ve üzerine işlenen motiflerin çoğu, üzülerek söylemeliyim ki bizim kültür geçmişimizden bir iz taşımıyor. Barok, Gotik ve hatta XV Louis İngiltere'sinin taklitleri mevcut. Bazı nadir firmalar Selçuklu Beyliği dönemi motifleri işlemeye devam ediyorlar.

Aşağıdaki ceviz sandık Maraş işçiliğinin en bilinen örneğidir. Tavus kuşu motifli çeyiz sandığı. "İkonografik açıdan incelendiğinde tavus kuşu İslam öncesi Orta Asya Türk kültürü çevresinde hükümdar egemenliğini anlatmak için kullanılan sembollerdendir. Bu durum İslamiyet’in kabulünden sonraki dönemlerde de devam etmiştir. Hükümdarların tasvir edildiği taht sahnelerinde, tahtın üstünde ve altında tavus kuşlarına rastlanmaktadır. Tavus kuşu, Orta Asya Türk kültüründe güzellik, itibar ve şerefi simgelediği de bilinmektedir." (Prof. Dr. Yusuf çetin)

Ayrıca geyik motiflerini de, çeyiz sandıkları ve taş aynalı dolapların taçlarında yer almışlığı vardır.

Sonuç olarak şu an Büyükşehir Belediyesinin kavşağa koyduğu çalışma; estetik özelliklerden mahrum özgün bir heykel ya da anıt değil. Oradaki sandık Maraş işi ceviz oymacılığını anlatmıyor. O sandık Maraş’ın izlerini taşımıyor. Peki, hangi milletin izlerini taşıyor biliyor musunuz?

Tayland ahşap oymacılarının ürettiği motiflerdir!

Maraş'ta sonradan olma sandıkçıların stilistler üzerinden alıp taklit ettiği ve kültürel izlerimizi taşımayan bizim olmayan bir üründür. Bu işi esnaf yapabilir, ama kamu kurumu yapamaz! Yapmamalıdır.

Kültürümüzü korumak kimin görevidir? Sizlere sorarım. Bu yanlış, bakırcılıkta da yapılmaktadır. Biliyorum ben doğruları söyledikçe birileri rahatsız olacak, ama memleketimiz önce kültürel anlamda elden gitmektedir! Böylesine kadim bir uygarlığın kadim el sanatlarının bu kadar çirkin anlatılması önce kültürel, sonra da mesleki anlamda beni derinden üzmektedir. Buna izin vermememiz lazım. İşin ehline verilmediği yerde inançtan söz edilemez!

Tayland ürünlerinin satışının olduğu web adresi aşağıdaki linktedir. Merak eden bakabilir.

http://www.nongnit.net/teakpanelsvi.htm