Tüm dünyaya dalga
dalga yayılan koronavirüs, başta salgının sıfır noktası Çin’de olmak üzere
birçok sektöre milyar dolarlarca kayıp yaşattı.
Ege Giyim Sanayicileri Derneği’nin Ege İhracatçı
Birlikleri’nde düzenlediği panelde koronavirüsün ulusal ve uluslararası pazarda
tekstil ve hazır giyim sektörüne yansımaları tartışıldı.
Panelin moderatörlüğünü Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon
İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Burak Sertbaş yaparken, Ege Hazır
Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Toygar Narbay,
Hugo Boss Genel Müdür Yardımcısı Nurgül Şahin, LC Waikiki Tedarik Müdürü Şenol
Dallı, LC Waikiki Deniz aşırı Tedarik Müdür Yaşar Bozkurt, Söktaş Genel Müdür
Yardımcısı Seyhan Aktemur panele konuşmacı olarak katıldı.
Koronavirüs bilançosu
ağırlaşıyor
Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Yönetim
Kurulu Başkanı Burak Sertbaş, koronavirüs bilançosunu açıkladı.
“İlk olarak Çin’de görülen ve daha sonra Güney Kore, İran’da
yayılan ve bu hafta sonu itibariyle 16 milyon kişinin yaşadığı İtalya’nın
Lombardiya bölgesi karantina altına alınmıştı. 10 Mart itibariyle de karantina
uygulamasının tüm ülkede uygulanmasına karar verildiği haberini aldık. Dünyanın
dört bir yanında bu sabah itibariyle vaka sayısı 130 bine yaklaşmış durumda. 81
bin vakayla Çin ilk sırada, İtalya’da vaka sayısı 13 bine ulaştı. Bu ülkeleri 9
bin ile İran, 8 bin ile Güney Kore takip ediyor. Şu ana kadar virüs nedeniyle
dünya genelinde 4 bin 700 kişi hayatını kaybetti. 11 Mart itibarıyla virüs
ülkemizde de görüldü.”
Dünya piyasalarında
domino etkisi
Sertbaş, salgının insanların sağlığını etkilenmesinin yanı
sıra küresel ekonomiyi de sekteye uğrattığını sözlerine ekledi.
“Koronavirüs krizi son 2 aylık dönemde dünya ekonomisini,
tedarik ve değer zincirlerini ve dolayısıyla hazır giyim ve tekstil sektörünü
de derinden etkiledi. Dünya ekonomisinin en büyük ikinci oyuncusu Çin’de
üretimin durma noktasına gelmesi ve Çin genelinde lojistikte yaşanan sıkıntılar
birçok sektörde küresel çapta ciddi sıkıntılara neden oldu. Çin’in birçok
bölgesinde fabrikalar kapalı veya düşük kapasitede çalışıyor. Birçok yabancı
marka Çin genelinde mağaza sayısını azaltma yoluna gitmektedir. Çin
ekonomisinin büyüme oranının önümüzdeki dönemde %6’dan %4’lere düşeceği
öngörülüyor.”
Hem tehdit hem fırsat
Burak Sertbaş, Çin’de taleplerde görülen düşüşün kısa vadede
Türk hazır giyim sektörüne sipariş ve ihracat artışı olarak döneceği görüşünde.
“Salgının ve neden olduğu sorunların devamı durumunda bu yıl
hazır giyim sektörümüzün ihracatında 2-3 milyar dolarlık bir artış görülmesini
bekliyorduk. Mevcutta yüzde 85 düzeylerinde olan sektördeki kapasite kullanım
oranının önümüzdeki dönemde daha da artması beklenmekteydi. Sektörün
ihracatındaki asıl artışın Nisan’dan sonra ortaya çıkacağı öngörüyorduk. Ancak
Avrupa’da özellikle de ülkemiz ihracatında 3.sırada olan İtalya’daki gelişmeler
sonrası hazır giyim ihracatının ana pazarı olan Avrupa ve ABD pazarı ile
Ortadoğu ülkelerinde yeni koronavirüs vakalarının günden güne artmasının tüketimi
azaltabileceği ve bu ülkelere hazır giyim ihracatında gerçekleşecek olan
artışları yavaşlatabileceği görüşündeyim.”
Ege Giyim Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hayati
Ertuğrul, Çin’den başlayan şu anda 120 ülkede baş gösteren koronavirüsün gerek
ekonomi gerek sağlık tüm dünyanın kabusu haline geldiğini söyledi.
Bağışıklık sistemi
güçlü olanları etkilemeyecek
Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanı Dr.
Ahmet Tuncay Batur, koronavirüs salgınına karşı alınacak önlemlerden bahsetti.
“Virüsler dünyada her zaman görülür. Biz böyle zamanlara hem
bireysel hem de ekonomik açıdan hazırlıklı olmalıyız. Korkak davranarak bir
yere varamayız. Sosyal medyadaki dezenformasyon içerikli paylaşımlara itibar
etmeyin. Bağışıklık sistemi iyi olan birinin koronavirüsten etkilenme ihtimali
yok. Sağlık Bakanlığı sıkı tedbirler aldı. Bakanlık bürokratları,
akademisyenler ve uzmanların yer aldığı bir Koronavirüs Bilim Kurulu
oluşturuldu. Eğitimler veriliyor, vatandaşlar bilgilendiriliyor.”
Siparişler teslim
edilemiyor, tazminat kapıda
Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkan
Yardımcısı Toygar Narbay ise hazır giyim sektöründe ihracat ve ithalatın genel
durumu ile Çin'in küresel pozisyonu hakkında bilgi verdi.
“Çin Sanayi Bakanlığı’na mücbir sebep belgesi için
başvurular bin 600 firmayı geçmiş durumda. Çinli tedarikçilerin müşterilere
malı yükleyememeleri tazminat konusu olacak. Bu malların bedellerini ya tahsil
ettiler ya edecekler. Alacak kişilerin elinde bu mallar nasıl sezonu geçtikten
sonra satılacak, bu kayıplar kimin tarafından karşılanacak? Bu büyük bir
problem. Yüzde 7-8’lerle büyüyen Çin’in yüzde 4’ün altında büyüme
gerçekleştirmesi bekleniyor. Washington-Pekin arasında yapılan birinci faz
ticaret anlaşmasına göre Çin, 2017’yi baz alarak ABD'den ithal ettiği mal ve
hizmet tutarını 2020 ve 2021 yıllarında en az 200 milyar dolar artıracak. Bu
anlaşma Çin’in mevcut durumundan dolayı nasıl işleyecek? ABD tarafında nasıl
kullanılacak? Takip etmemiz gereken önemli konulardan biri.”
Hazır giyim
ihracatında Çin’in payı 170 milyar dolar
Narbay, Baltık Kuru Yük endeksine göre global büyümenin iyi
senaryoda yarım puan kötü senaryoda ise 1,5 puan gerileyeceğini söyledi.
“Yüzde 85’i tekstil hazır giyime bağlı Bangledeş’te
koronavirüs salgını yaşansaydı ülke iflasın eşiğine gelmişti. Çin’in sektörel
bağımlılığı yüzde 7,7. Türkiye’nin ise 10,4. Dünya hazır giyim harcamaları
toplamda 480-490 milyar dolar hazır giyim ihracatı ve 1,4 milyar dolar
seviyesinde perakende harcamamız var. Dünya ihracatından hazır giyimin aldığı
pay ise yüzde 2,7’ler civarında. Hazır giyimde ilk 40 ihracatçıya bakarsak
Çin’in payı 158 milyar dolar Hong Kong’u da eklersek 170 milyar dolar civarında
toplamda bir payı var hazır giyim ihracatında. Türkiye’nin ise 17,6 milyar
dolar.”
Artış bekleniyor
Çin’in yüzde 10 küçüldüğünde Türkiye kadar daha kapasiteye
ihtiyacı olacağına değinen Narbay bunu hiçbir ülkenin karşılamasının mümkün
olmadığını sözlerine ekledi.
“Yüzde 85 kapasiteyle doluluk oranıyla bütün makineleri aynı
anda kullanmamız mümkün olmadığına göre yeni yatırım yapmadan yeni bir kapasite
yaratmak büyük oyuncular siparişlerini içeri çekmişken bütün tedarik zincirleri
neredeyse 1 yıllık siparişleri bloke etmişken ihracatçının kolay kolay siparişi
üretecek yer bulması kolay olmayacak. Mutlaka artış olacak ama Türkiye’nin
kaldırabileceğinin ötesinde olacak. Alıcıların ciddi anlamda siparişlerini risk
yönetimi çerçevesinde tekrar planlayacağını düşünüyorum.“
