“Korkulacak bir hastalık” olmaktan çıkmaya başlayan kanserin
tedavisindeki genel yaklaşımlar, yerini “kanser hücresine yönelik”
kişiselleştirilmiş uygulamalara bırakıyor. Kanser hücresinin içi “kanserin
genetik haritalandırması” çıkarılarak görüntüleniyor, hücreye verdiği hasar
tespit ediliyor. Hasarın boyutuna göre sadece hastalıklı kanserli hücreye özel
uygulanan ilaç tedavisi, kişinin sağlıklı hücrelerine zarar vermeden hastalığı
yenmesini sağlıyor. memorial Şişli hastanesi Onkoloji Bölümü’nden Doç. Dr.
Serkan Keskin, kanser tedavisindeki yeni gelişmeler hakkında bilgi verdi.
Kontrolsüz çoğalan hücreler kansere neden oluyor
Vücuttaki milyarlarca hücre bulunduğu organa göre şekil almaktadır. Karaciğer,
akciğer, mide, dalak hücrelerinin görevleri o organa özgüdür. Hücrelerin içinde
bulunan iletim sistemleri hücrenin yüzeyinden çekirdeğine kadar çeşitli
sinyaller göndermektedir. Bu sinyal yollarının ve hücre çekirdeğinin düzenli ve
koordineli olarak işlemesi yaşamın devam etmesi için önemlidir. Eğer bir
kopukluk meydana gelirse hücre çekirdeğine gereksiz sinyaller iletilir. Bu da
hücrelerin kontrolsüz olarak bölünmesi ve çoğalmasına neden olur. Kontrolsüz
olarak çoğalma normal hücrelerin fonksiyonlarını bozarak kanserin insan
hayatına girmesine neden olmaktadır.
Agresif kanser hızlı ortaya çıkıyor
Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarının başında gelmektedir. Kansere
yol açan etkenler öncelikli olarak; sigara, beslenme bozukluğu, aşırı kilolar,
hareketsiz yaşam ve stresli hayat tarzı şeklinde sıralanmaktadır. Bu risk
faktörlerinin kansere yol açması için hücrelerde birtakım genetik
değişikliklere neden olması gerekir. Bu zararlı genetik değişiklikler insan
vücudunun savunma sistemi tarafından yenilemediği anda kanser süreci
başlamaktadır. Kanser bir anlık bir olay ya da bir anda gelişen bir hastalık
değildir. Kimi kanserler aylar içinde kimi kanserler ise yıllar içinde
gelişerek kişide hayati risk oluşturmaya başlar. Bu durum, kanserin
“agresifliği” ile ilişkilidir. Eğer kanser agresif bir yapıdaysa aylar içinde,
agresif bir kanser değilse yıllar içinde ortaya çıkmaktadır.
Kanser türüne ve hastaya özel tedavi
“Kanser tedavisi evreye göre belirlenmektedir. Erken evrede
teşhis edilen hastalık, cerrahi yöntem ile tedavi edilebilir. İleri evrelerde
teşhis edilen kanser türlerinde ise tedaviye kemoterapi ve radyoterapi dahil
olmaktadır. Kemoterapi, aslında sistemik tedavi olarak isimlendirilir. Yani tüm
vücudu ilgilendiren tedavi anlamına gelir. Sistemik tedavi içinde de
kemoterapinin yanında akıllı ilaçlar ve immünoterapi yer almaktadır. Kanserde ilaç
tedavisi hastalığın çeşidi, evresi, hastanın yaşı, genel durumu, ek
hastalıkları, tümör karakteri, tümörün agresiflik derecesine göre
belirlenmektedir. Eğer ilaç tedavisi uygulanacaksa, bunun ameliyat öncesi mi
yoksa ameliyat sonrası mı yapılacağına karar verilmesi gerekmektedir. Erken
evrelerde bu tedavi basamakları gündeme gelirken, ileri evrelerde ilaç tedavisi
sıklıkla kullanılmaktadır.
Basit bir kan testi ile kanserin hücreye verdiği hasar tespit edilebiliyor
Bir zamanların en korkulan hastalıklarından biri olan
kanser, günümüzde kişiye özel tedavi ile korkulacak bir hastalık olmaktan
giderek uzaklaşmaktadır. Tedaviye yönelik yeni gelişmeler her geçen gün devam
etmekte ve kansere neden olan hücreye özel tedaviler ön plana çıkmaktadır.
Kanser hücresinin genetik haritasını çıkaran yeni nesil tedavi yönteminde,
kanser hücresinin içi daha net olarak görülebilmektedir. “Yeni Nesil Dizileme”
NGS (Next Generation Sequencing) olarak adlandırılan bu yöntemle, kanser dokusu
incelemesi veya kan testi yapılmaktadır. Alınan kanserli hücre üzerinde yapılan
araştırmalar ile 600’e varan gen yani hücrelerin çoğalmasına zemin hazırlayan
600 yolda oluşacak hasar tespit edilerek, bu noktalardaki bozulmanın onarımına
yönelik ilaç tedavisi uygulanmaktadır.
İmmunoterapinin etkisi de ölçülüyor
NGS incelemesi sonucunda hastalara kimi zaman hap, kimi zaman da çeşitli serum
tedavisi uygulanmaktadır. Bu inceleme aynı zamanda immünoterapinin ne kadar
ekili olabileceğini de ortaya koymaktadır. Yapılan testte kanserin ileri evrede
çıkması, immünoterapinin olumlu sonuçlar vereceği ve kişinin hastalığı
yenebileceği müjdesini verebilmektedir.
İlaçların yan etkisini azaltıyor
Kanser tedavisinde yeni bir dönemin başlamasını sağlayan
“kanserli hücreye özel tedavi” yani NGS yönteminde kanserin haritası
çıkarılarak hangi noktada hasar olduğu, hangi noktanın tamire ihtiyacı olduğu
belirlenerek, tedavinin bu doğrultuda gerçekleşmesi planlanmaktadır. Meme
kanseri olan bir hastadan alınan hücre veya kan örnekleri ile hastalığın
genetik incelemesi yapılır. Bu inceleme sonucunda kanserin hangi yoldaki
bozukluğa bağlı olarak ortaya çıktığı ve hücreye ne kadar zarar verdiği tespit
edilir. Sonrasında da bozukluğu tamir edecek ilaç belirlenerek, buna göre
tedavi planı yapılır. Böylece hem daha etkili tedavi hem de yan etkileri az
olan ilaçlar kullanılarak hastanın sağlığına kavuşmasının yolu açılır.
