Nüfuzlarını artırmak isteyen Hıristiyan misyonerler, Osmanlı topraklarındaki birçok vilayette bu yetimhaneleri açarak faaliyet göstermiştir. Maraş’ta bu misyoner çalışmaları çerçevesinde açılan en önemli kurumlardan biri Alman Eytamhanesi olmuştur.
Tarihi ve Kuruluşu
1898 yılında Alman Hilsbund Misyonu tarafından Divanlı Mahallesi’nde kurulan Alman Eytamhanesi’nin müdürlüğünü Pastör Brunnemann üstlenmiştir. Erkek çocukları için ayrılan bölüme “Beitshalom (Barış Evi)” adı verilmiş, burada ortaokul seviyesinde eğitim verilmiş ve çocukların iyi bir şekilde yetişmesi sağlanmıştır. Öğretmenler ya Almanya’da eğitim görmüş ya da yerel Erkekler Akademisi ve Kızlar Koleji mezunları arasından seçilmiştir. Eytamhanede dokuma, halı dokumacılığı ve ayakkabıcılık gibi mesleki eğitimler de verilmiştir.
Kızlar için açılan ey-tamhane ise Zonbatanlı Mahallesi’nde yer almakta ve “Bethel (Kutsal Yer)” olarak adlandırılmaktaydı. Bu kurumda kızlar ev işlerini öğrenirken 1910 yılında açılan okulda ibtidai, rüşdi ve idadi seviyesinde eğitim verilmiş, sekiz yıllık bir eğitim programı uygulanmıştır. Okulda görev yapan öğretmenler arasında Usana Günciyan, Desgon Kocaoğlanyan, Husrevitoht Kilikyan ve Lusiya Çorbaci yan gibi Ermeni eğitimciler bulunmaktaydı. 1916 yılında bu ey-tamhane 1000 Ermeni kız öğrenciyi ağırlamakta ve eğitim sürecinde birçok fırın da hizmet vermekteydi.
I. Dünya Savaşı ve Sonrası
Savaş sonrasında Almanya yenik çıkınca eytamhaneyi Amerikan Kızılhaç hemşirelerinden Miss Frances Buckley devralmış, Alman Hilsbund Misyonu’ndan Maria Timm kendisine yardım etmiştir. 1920’lerde ey-tamhane yaklaşık 400 erkek öğrenciye ev sahipliği yapmış ve öğretmenler tamamen Ermenilerden oluşmuştur.
Millî Mücadele yıllarında Fransız işgali sırasında eytamhane karargah olarak kullanılmış, burada 3 makineli tüfek ve 80 kadar asker bulunmuştur. Fransızların çekilmesiyle Türk askerleri buraya yerleşmiş, savaş sonunda ise eytamhanede silah, bomba ve mühimmat ele geçirilmiştir.
Mimari Özellikleri
Divanlı Mahallesi’nde (Kümbet) hâlâ ayakta olan Alman Eytamhanesi, dört katlı kagir-ahşap yapısıyla 27 odası ve geniş bir avlusu ile dikkat çeker. Tarihî bina, dönemin ilk elektrik sistemi, mekanik su pompası ve yangın merdiveni gibi modern özelliklerini barındırıyordu. Bahçesi 1400 metrekare büyüklüğünde olup, mermer bir havuz da bulunmaktadır.
29 Aralık 1934 tarihli Tapu Kanunu’na göre yabancılara ait kurumlar, kendi ülkelerinin gayrimenkulü olarak kabul edilmiş, Alman Eytamhanesi de 1935 yılında Mustafa Sarıfakıoğlu ve varisleri tarafından Alman Helmunt Pinkel’den satın alınmıştır. O tarihten beri bina konut olarak kullanılmaktadır. Günümüzde Alman ve Ermeni turistler, bu tarihi binayı ziyaret ederek geçmişte burada okuyan ve kalan çocukların hikâyelerini öğrenmektedir.
hangi sokakta