Tüp bebek tedavisinde öncelikli amaç ilk seferde gebeliği
yakalamak ve dünyaya sağlıklı bir bebek getirmek ancak bu çoğu zaman mümkün
olamayabiliyor. Dünyada ve ülkemizde tüp bebek başarısı henüz yüzde yüze
ulaşmış değil. Centrum Clinic Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr.
Recai Pabuçcu, tüp bebek sahibi olmak için gerçekleştirilen tüm süreçler çok
sağlıklı ilerliyor olsa bile ilk denemede çocuk sahibi olma şansının dünyada
ortalama yüzde 35 ve yüzde 40 aralığında olduğuna dikkat çekiyor.
Tüp bebek tedavisi ile ilgili önemli açıklamalarda bulunan
Prof. Dr. Recai Pabuçcu, bu konuyla ilgili merak edilen bütün sorulara yanıt
veriyor.
Tüp bebek tedavisinin başarısı bu etkenlere bağlı
Hem erkek hem de kadına ait birtakım faktörlere bağlı
olabilir. Bunlardan en önemlisi kadının yaşıdır. Çünkü elde edilen
yumurtanın kalitesi yaşa bağlıdır ve oluşacak embriyo kalitesine etki eden en
önemli faktördür. Kadın yaşının 42-43’ü geçtiği durumlarda şansımız yaklaşık
%5’lerin altında seyrediyor. Bir diğer önemli faktör erkeğin sperm durumudur.
Bunların dışında, eşlik eden hastalıklar (guatr, şeker, obezite vs..), tüplerde
hastalık bulunması, yumurtalık rezervinin zayıf olması, rahim içerisinden
geçirilmiş operasyonlar veya hastalıklar başarıya olumsuz etki edebilir.
Özetle;
- Kadın yaşı
- Yumurtalık rezervi
- Spermlerin durumu
- Tüplerin durumu
- Eşlik eden hastalık olup olmadığı
Başarıyı etkileyen faktörlerin başında geliyor.
Tedavi başladıktan sonraki sürece dikkat
Öncelikle, neden tüp bebek tedavisine gidildiği çok önemli.
Herkese her zaman tüp bebek uygulamak doğru olmadığı için tedavi kararını net
vermek gerekiyor. Karar verildikten sonra ise stresten uzak durmak ve olumsuz
düşünmemek ilk yapılması gerekenler. Bu süreçte, sigara-alkol
alışkanlıklarımızdan uzak duralım. Moralimizi yüksek tutalım.
Başlangıçtaki testler çok önemli
Kadında yumurtalık rezervi için anti mullerian hormon (AMH),
tiroid için TSH, şeker için açlık şekeri, süt hormonu (Prolaktin), tam kan
sayımı ve bulaşıcı hastalıklar için Hepatit-b, Hepatit-c ve HIV testlerine
bakıyoruz. Eğer daha önce yapılmadı ise rahim filmine bakıyoruz (HSG). Sadece
gerekli durumlarda rahim içerisine kamera ile bakıp gerekli ise tedavi
yapıyoruz. Erkekte 2-7 günlük cinsel perhizi takiben sperm analizi yapıyoruz.
Üstte sayılan testlerin dışında, sadece özel durumlarda diğer nitelikli testler
istenir. (Örneğin: pıhtılaşma testleri, kromozom analizi, sperm DNA testi vs.…)
Tedaviye regl döneminin ikinci ya da üçüncü günü başlanıyor
Tüp bebek tedavisine genellikle regl döneminin ikinci ya da
üçüncü günü başlanıyor ancak seçilecek protokole göre bir önceki reglin 21.
günü de başlanabilir. Genelde reglin başlangıcı tercih ediliyor ve günlük
karından yapılan iğnelere başlanıyor. Yaklaşık 10-15 gün kadar günde bir kez
iğne yapıldıktan sonra, yumurtalıklar içerisinde büyüyen folliküller
olgunlaşınca çatlatma iğnesi yapılıyor ve 36 saat sonra anestezi altında
yumurtalar toplanıyor. Bu esnada, eşlerden de sperm örneği alınıyor ve toplanan
yumurtalar içerisine spermler iğne ile veriliyor. Yaklaşık 4-5 gün, özel
ortamlarda döllenme işlemi takip ediliyor ve bu dönemin sonunda en iyi
embriyo(lar) rahim içerisine transfer ediliyor.
Kısaca;
1. Günlük iğneler ile yumurta büyütme işleminin yapılması,
2. Yumurtaların toplanması,
3. Toplanan yumurtaların laboratuvarda spermler ile
döllenmesi,
4. Döllenmiş yumurtalardan embriyo elde edilmesi,
5. Elde edilen embriyoların rahim içerisine transfer edilmesi.
Hangi embriyolar transfer ediliyor? Seçme işlemi nasıl
yapılıyor?
Toplanan ve sperm ile döllenen yumurtalar, laboratuvar
ortamında inkübatör adı verilen özel ortamlarında saklanıyor. Saklanma
esnasında özel sistemler ile izlenen embriyoların özellikle öncelikli ve iyi
bölünenleri not ediliyor. Daha sonra, özel skorlama sistemleri kullanılarak en
yüksek kalitede oldukları tespit edilen embriyolar transfer edilmek üzere
ayrılıyorlar. Merkezimizde özellikle blastosist adı verilen 5. Gün embriyoları
kullanılıyor. Bunun bir avantajı, blastosistler daha seçilmiş embriyolar
oldukları için tutunma olasılıkları bir miktar fazla oluyor.
Embriyo transferi sonrasında önerilen ilaçlar eksiksiz
alınmalı
Transfer işlemi sonrası 1-2 gün istirahat etmek, ağır
spor-iş yapmaktan kaçınmak, kafeinli içeceklerden uzak durmak, alkol-sigara
almamak ve cinsel birliktelikten kaçınmak önemli. Transfer işleminden yaklaşık
12 gün sonra kanda gebelik testi bakıyoruz. Bu dönemde önerilen ilaçların
eksiksiz kullanılması çok önemlidir
