Himmetî Kimdir ?

Hayatı:
Konumuz olan, Kayserili Saz Şâiri Himmetî Halk  edebiyatı  sahasında  yetişmiş  meydan şâirlerinden biridir. Saz konusunda oldukça güçlü olup 12 telli sazı çalan ender âşıklardan olduğu bilinmektedir.  Kayserili  Saz  Şâiri  Himmetî'nin hayatı  ve  şiirlerine  geçmeden  önce,  divan edebiyatı sahasında Himmetî Mahlasını kullanmış şâirlerin  olup  olmadığına  bakılacak  olursa,  bu sahanın  şiir  kaynakları  olan  tezkirelere,  ayrı yüzyıllarda  yaşamış  üç  ayrı  Himmetî  Mahlaslı şâirlerin varlığı görülür. Bu Himmetîler hakkında, kısa bilgiler şöyledir:
1.Şâir  Himmetî,  XVl.  yüzyılda  yaşamıştır. Ahdî, H.971=M.1563 yılında yazdığı “Gül-şen-i Şuarâ” adlı tezkiresinde Şair Himmetî'ye de yer vermiştir.
2.Şair  Himmetî,  XVll.  yüzyılda  yaşamıştır. Tezkireci  Riyazî(ö.1054=1644)  eseri olan“Riyâzü'ş-Şu'ara”yı 1609'da yazmış ve Şâir Himmetî'ye de tezkiresinde yer vermiştir.
3.Şâir Himmetîde XVll. yüzyılda yaşamıştır. Tezkireci Kaf-zâde (ö.1031=1621) bu tezkirecinin yazmış  olduğu  Zübdetü'l-Eş'âr”  adlı  kitabına Şâir Himmetî'yi almıştır.
Görüldüğü gibi Tezkirelerde yer alan Divan edebiyatı  şâirlerinden  Himmetî  Mahlaslı olanlarından biri 16.yüzyılda, diğer iki Himmetî de 17.yüzyılda  yaşadığı  anlaşılmaktadır.  Divan edebiyatı  şâirlerinin  yazıldığı  18.  ve  19. yüzyıllardaki Tezkirelerde Himmetî mahlaslı şâire rastlanmaz.
Halk Edebiyatı sahasında XVll. yüzyıl şâiri Kul Himmet, varsa da o, şiirlerinde sadece Kul Himmet  mahlasını  kullanmıştır.  Bu  durumda şiirlerinde  “Himmetî”  mahlasını  kullanan  şâir sadece XIX. yy da yaşadığını bildiğimiz Kayserili Saz Şâiri Ârif Himmetî'dir.
 Himmetî'nin,  Kayseri'nin  merkez  Melikgazi İlçesi  İsaağa  Mahallesi,  Madenoğlu  kısımında doğmuş  olduğunu,  oğlu  Mihal'in  Nüfus kayıtlarından  anlaşılmaktadır.  Mihal'in  Nüfus kaydı:
“Vilayeti: Kayseri. Mesken Numarası: 29. Nev'i-Mesken: Hane Sıra numarası:125. İsmi ve Şöhreti: Âşık Himmetî oğlu Mihal. Pederi: Müteveffa,  Himmetî,  Validesi:  Müteveffiye, Fatma.”
Ayrıca, Tokatlı Gedâi'nin yazma-Şâirnâme'si- on iki kıt'a'dan meydana gelmiş ve yüz on altı şâirin adları mevcuttur. Bu değerli eserde, isimleri geçen Kayserili şâirler şunlardır: “Külahlı Hoca Vahdetî, Rûzî, Mestî, Dîdârî, Nâdî, Sâdıkî, Sıdkî, Rüşdî, Matlûbî, Remzî, Karârî ve Hacı Himmetî'dir.
“Hıfzî, Nâdî, Sûzî, Zikrî, Peyâmî
Sâlikî, Lisânî, Mihrî, Merâmî,
Şifâhî, Meşrebî, Deştî, Encâmî,
Kayserili Hacı Himmetî de var”(1)(15)
“Tekerleme-Hızrî  Cemü'ş-Şâira”nın,  38. bendi'nin  3-4.  mısraları'nda,  Himmetî'nin  ismi geçmektedir:
“Cevâbî, Kişverî, Şermî, Efkendi
Ekremî, Duhûlî, Şûhî, Semendî,
Heyetî, Himmetî, Âfetî, Bendî
Yazma  Şiir  Mecmu'alarında,  Cönk'lerde  ve Kayseri'de yayımlanmış Ansiklopediler ile Kayseri Şâirleri, isimli kitapların hepsinde, Saz Şâiri Himmetî'nin adı geçmektedir.
Saz  Şâiri  Himmetî'nin  asıl  adı  Ârif'tir. Kayseri'nin Melikgazi İlçesi, İsaağa Mahallesi'nde 1811 yılında doğmuş, 81 yaşında 1892 senesinde, Uşak  Vilayetine  bağlı  Sivaslı  köyünde  vefat etmiştir.
19.yüzyılda 80 yıl gibi, uzun bir ömür süren Himmetî,  (Abdul Aziz,  5.  Murat  Han,  2. Abdülhamit) devrini görmüştür. Ailesi, oğulları Ârif'i önce mahalle mektebinde mahalle hocasına gönderip,  dinî  bilgileri  öğrettikten  sonra  onu Medreseye göndererek tahsilini tamamlatmışlardır. Ârif, daha mahalle mektebine giderken saz çalmayı öğrenmiş, medrese tahsili yıllarında  da,  mahalle  arkadaşlarıyla  saz  çalıp türkü söylemeye başlamıştır. Annesinden aldığı haşlıkları biriktirip önceleri basit bir saz ile çalıp söylemeye devam eden Ârif, daha sonra 12 telli saz alıp,  bu  sazın  en  iyi  ustası  haline  gelmiştir. Arkadaşlarının etkisiyle evlerine yakin olan Kadirî Tekkesi'ne de devam etmiş ve Kadirî şeyhinden himmet almıştır. “Himmetî” Mahlası'nı almasına da şeyhin himmeti vesile olmuştur.
Âşıklık mesleğini töresini yerine getirmek için Kayseri ve civar vilayetleri de gezmiş; kendisi gibi Halk şâiri olan Vahdetî'nin kızı Fatma Hanım ile evlenmiş  bu  evlilikten  Mahal  adında  bir  oğlu olmuş,  Mahal'in  de  -Hasan, Ayşe,  Şerife- isimlerinde çocukları olmuştur.
Saz Şâiri Himmetî daha sora, H.1287=1870 yılında Kayseri'den Adana'ya göçmüş, Adana'da Hüseyin  Remzi  isimli  oğlu,  11  Mart  1872  de doğmuştur.
Alâaddin  Hazıroğlu'nun  Konuşan  Tarih.
Dorukta Görülen Yer Uşşak isimli kitabında ve (1),  Uşşak'ta  1894  yılında  kız-erkek  bir  arada okuyan  “Numûne-i  Edeb”  isimli  okuldan bahsederken:      “Mektebin  kurucusu  Hüseyin Remzi Efendi” hakkında şu bilgileri verir:
Hüseyin  Remzi,  aslen Adanalıdır.  İsmi Hüseyin, Mahlası Remzi olarak yâd olunur. Babası aslen  Kayserilidir.  İsmi  Ârif,  Mahlası Himmetî'dir.  Şâir  ve  Şeyh'dir.  1287/1870 Kayseri'den  Adana'ya  göçmüştür. Adana Hükümet  Konağı  karşısında  ibtidâî  mektebine başlamıştır.  1298/1881 Yılı  sonunda  mektepten şahadetnâme almıştır. Bu sırada annesi vefat ve İzmir'de ikâmet etmekte olan babasının yanına gelmiştir.  Burada  İzmir  Rüşdiye  Mektebine kaydolmuş  ve  süre  zarfında  derslerini tamamlıyarak  25  Temmuz  1887  tarihinde şahadetname  alarak  mezun  olmuştur. Akabinde İzmir'de Şadırvan Camii İmâmı Daha sonra İlmiye tarikına  girerek  Manisa,  Kırkağaç,  Soma  ve Bergama taraflarında “Miftâhü'l-Ulûm” olan sarf ve  nahiv  gibi  mukaddimatı  tahsil  etmiştir. 1307/1891 yılında Uşak Kasabası'na gelmiş ve eşraftan Acemzadelerin ve sâirlerin ricası ve talebi üzerine Uşak'ı vatan ittihaz etmiştir. Bu sırada memleketinde bulunan babasını Uşak Kasabasına getirmiştir. Mısır'daki Medresetü'l-Abbasiye'de Türkçe  Muallimliği  kararlaştırılmış  iken,  30 Ağustos  1892  tarihinde  Uşak  Kasabasında meydana gelen yangında afetzade olan ve Sivaslı Köyü'ne gitmiş bulunan 81 yaşında iken 16 Ekim 1892 tarihinde vefat eden babasını ziyaret etmek için Uşak'a dönmüştür.”
Bu bilgiler ışığında Himmetî'nin Şeyh olduğu ve Kayseri'deki Mahal ismindeki oğlu ile Adana'ya göçtükten sonra Remzi adında bir oğlu olduğu; Remzi'nin iyi bir âlim ve şâir olduğu; Himmetî'nin Kayseri'de aranan kabrinin de Uşak Sivaslı'da bulunduğu aydınlanmış oldu.
Himmetî,  âlimleri  konu  alan  şiirinde, Kayseri'den  bahseden  bu  şehrin“makarr-ı ulemâ”   (âlimlerin gelip yerleştiği şehir) unvanı ile anıldığını yazan ilk şâir Himmetî'dir.
Himmetî,  bir  ara  hacca  gitmiş,  bu  nedenle kendisine  Hacı  Himmetî  denilmiştir.  Hac konusunda uzun ve kısa olmak üzere birçok şiirleri vardır.  Himmetî,  bir  ara  İstanbul'da  kalmış, İstanbul'un çoğu yerleri hakkında Heceli ve Aruzlu şiirler yazmıştır. O, İzmir'de uzun zaman kalmış ve İzmir'in birçok şâir ve şâireleri ile söyleşi yapmış burada, bir şâire ile Aruzlu 5 bentli “Dedi-Dedim” şeklinde Müseddes-i Mükerrer yazmıştır. Himmetî hakkında  yazmış  olduğumuz  kitap  henüz basılmadı.  Bu  kitapta,  Himmetî'nin  40'ı  Heceli 30'u da Aruzlu olmak üzere 70 şiiri yer almaktadır.