- Barilla Gıda ve Beslenme Vakfı'nın (BCFN) The Economist
Intelligence Unit (EIU) işbirliğiyle hayata geçirdiği Gıda Sürdürülebilirlik
Endeksi’nin 2018 verileri açıklandı. Dünya nüfusunun beşte dördünü ve gayrisafi
küresel hasılanın yüzde 90’ından fazlasını temsil eden endekste, bu yıl
ölçümlenen ülke sayısı ise 34'ten 67'ye çıkarıldı.
- Üç temel başlıkta, 38 gösterge ve 90 kriter üzerinden yapılan değerlendirme
sonucu Fransa, gıda sürdürülebilirliği alanında hayata geçirdiği uygulamalarla
endeksin lideri oldu. Endekste Hollanda ikinci, Kanada üçüncü, Finlandiya
dördüncü, Japonya beşinci olurken, Birleşik Arap Emirlikleri ise listenin
sonunda yer aldı.
- Türkiye, yetersiz beslenmeyi önleme, sürdürülebilir tarım, su yönetimi, hava
kategorisi ve iklim değişikliğini önlemeye yönelik uygulamalarıyla yüksek puan
almasına rağmen, bu yıl değerlendirmeye alınan ülke sayısı artan endeksin genel
sıralamasında 58'inci sırada yer bulabildi. 67 ülke arasında sürdürülebilir
tarım başlığında 35’inci, beslenme sorunları başlığında 33'üncü sırada yer alan
Türkiye, gıda kaybı ve israfında ise son sıralarda yer aldı.
Dünyada gıda ve beslenmeye ilişkin sorunları analiz etmek ve
somut çözüm önerileri geliştirmek amacıyla kurulan Barilla Gıda ve Beslenme
Vakfı (BCFN), gıdaların ve beslenme alışkanlıklarımızın dünyada yarattığı
etkilerin tüm yönleriyle ele alındığı Uluslararası Gıda ve Beslenme Forumu'nun
9'uncusuna ev sahipliği yaptı. 27-28 Kasım tarihlerinde Milano’da
gerçekleştirilen ve gıda, beslenme, tarım konusunda dünyanın dört bir yanından
yüzlerce gıda uzmanı, bilim insanı, fikir önderi, aktivist ve paydaşı ağırlayan
organizasyonda tüm zamanların en kapsamlı “Gıda Sürdürülebilirlik Endeksi”nin
(GSE) üçüncüsü de yayımlandı.
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne
uygun bir metodoloji ışığında hazırlanan; gıda ile beslenme açısından dünyanın
en sürdürülebilir ülkelerini küresel ölçekte belirleyen endeks, bu yıl yeni
kriterler eklenerek daha rafine hale getirildi ve güçlendirildi. Sürdürülebilir
tarım, beslenme sorunları ve gıda kaybı ve israfı olmak üzere üç temel
başlıkta, 37 gösterge ve 90 kriter üzerinden yapılan değerlendirmeyle
hesaplanan GSE'nin 2018 versiyonuna 33 ülke daha eklendi.
Bu yıl sürdürülebilir kalkınma için en verimli gıda
uygulamalarına odaklanan Gıda Sürdürülebilirlik Endeksi’nde 35 yüksek gelirli,
23 orta gelirli, 9 düşük gelirli toplam 67 ülke yer aldı. Aralarında
Türkiye'nin de yer aldığı bu ülkelerin, küresel gayrisafi yurtiçi hasılanın
yüzde 90'ından fazlasını ve küresel nüfusun beşte dördünü temsil ettiği
açıklandı. GSE’yle birlikte yayınlanan, sürdürülebilir kalkınma hedefleri ve
gıda sürdürülebilirliği uygulamalarına dair saptama ve önerileri içeren
raporda, daha sürdürülebilir bir gelecek için beslenme ilkeleri geliştirme,
tarım ekolojisi uygulamaları ve tarım üreticileriyle satın alanlar arasında bağ
kuran dijital teknolojilerin öneminin altı çizildi.
FRANSA LİDERLİĞİ ELDEN BIRAKMADI
Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine ulaşılmasında büyük önem
taşıyan gıda sürdürülebilirliği alanındaki en iyi uygulamalara odaklanan
GSE'nde bu yıl ilk sırayı 76,1 puanla Fransa aldı. Fransa’yı 75,6 puanla
Hollanda, 75,3 puanla Kanada, 74,1 puanla Finlandiya, 73,8 puanla Japonya takip
etti. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün tahminlerine göre, küresel
olarak üretilen tüm yiyeceklerin üçte birinin kayıp veya israf edildiği
günümüzde, Fransa bu tür kayıpları önleme konusunda uyguladığı politikalar ve
aldığı tedbirlerle dünyaya öncülük etti.
Fransa, özellikle süpermarketlerde satılamayan yenilebilir
durumdaki gıdaların yoksul topluluklara yardım eden kuruluşlara bağışlanmasına
yönelik yürürlüğe soktuğu başarılı uygulamayla gıda israfları başlığında ön
plana çıktı. GSE’nin lideri olan Fransa, sürdürülebilir tarım konusunda 67 ülke
arasında 20'nci, beslenme sorunları konusunda ise 8'inci sırada yer bulabildi. barilla gıda ve beslenme vakfı ve The Economist Intelligence Unit (EIU) iş
birliği ile oluşturulan endeksin sürdürülebilir tarım başlığındaki lideri
Avusturya, beslenme konusundaki lideri ise Japonya oldu.
KOLOMBİYA VE RUANDA DİKKAT ÇEKTİ
Başarılı sürdürülebilir tarım uygulamaları ile dikkat çeken
Kolombiya, orta gelirli ülkeler arasında en yüksek skora sahip ülke oldu.
Kolombiya’nın su yönetimi ve arazi korumaya yönelik tarımsal uygulamaları,
ülkeyi özellikle sürdürülebilir tarım kategorisinde ön sıralara taşıdı. Ancak,
Kolombiya’nın gıda ve beslenmeye ilişkin sorunlarının da halen devam ettiği
belirlendi. Kolombiyalı yetişkinlerin yaklaşık yüzde 60'ının aşırı kilo
problemiyle mücadele ettiği belirtildi.
Bu yıl düşük gelirli ülkeler arasında öne çıkan ülke ise
Ruanda oldu. Beslenme sorunları kategorisinde yüksek performans sergileyen
Ruanda’da en çok tüketilen gıdaların; şeker, et, doymuş yağ ve sodyum
bakımından nispeten düşük olan besinlerden oluştuğu belirtildi. Sahra-altı
Afrika bölgesinde mikro besin yetersizliği açısından en iyi performansı
gösteren Ruanda, tatlı su çekilmesinin sürdürülebilirliğine yönelik tarımsal
uygulamalar ile de yüksek puan aldı. Ülkenin en büyük sorunu ise yetersiz
beslenme. Gıda ve Tarım Örgütü’nün verilerine göre Ruanda nüfusunun yüzde 41,1’i
yetersiz besleniyor.
Yüksek gelir grubundaki ülkelerde ise Almanya 16, İspanya
19, Çin 23, İngiltere 24, ABD 26, İtalya ise 28'inci sırada yer aldı. Birleşik
Arap Emirlikleri, GSE'nin genel sıralamasında ve gıda kaybı ve israfı
kategorisinde sonuncu oldu. Bu yıl sürdürülebilir tarım kategorisinin sonuncusu
Güney Afrika olurken, beslenme sorunları kategorisinin en altında ise Mozambik
yer aldı.
TÜRKİYE GENEL SIRALAMADA GERİDE KALDI
Türkiye, GSE'nde, 17 başlıkta iyi, 11 başlıkta orta, 9
başlıkta ise düşük puan alarak; genel sıralamada 60,1 puan ile 58'inci sırada
yer buldu. "Gıda Kaybı ve İsrafı" başlığındaki değerlendirmede gıda
kaybı, tüketici düzeyinde gıda atıkları başlıklarında iyi bir puan alan
Türkiye, bu iki önemli konuyla ilgili yasal düzenleme ve yatırım eksikliğine ek
olarak dağıtım seviyesinde yaşanan kayıplar nedeniyle bu başlıkta en sondaki üç
ülke arasında yer aldı.
"Sürdürülebilir Tarım" başlığında 35'inci sırayı
alan Türkiye, şu kategorilerde yüksek puan aldı; tarımın su üzerindeki çevresel
etkisi, su çekilmesinin sürdürülebilirliği, su yönetimi, hayvan yemi ve
biyoyakıtlar üzerindeki etki, arazi mülkiyeti, tarımsal sistemin
çeşitlendirilmesi, çevresel biyoçeşitlilik, tarımın atmosfere çevresel etkisi,
iklim değişikliğini önleme ve sürdürülebilir tarıma yatırım fırsatları. Ancak
sürdürülebilir balıkçılık, tarımın çevresel etkisi, arazi kullanımı, tarımsal
destekleme, arazi kullanıcıları alanlarında ortalamanın altında kaldı.
Türkiye, "Beslenme Sorunları" başlığında ise iyi
bir performans sergileyerek 33'üncü sırada yer buldu. Özellikle yetersiz
beslenmeyi önlemede iyi bir performans gösteren Türkiye, yaşam kalitesi başlığında
yüksek puan alırken, aşırı beslenme ve obezite ülkede önemli bir sorun olarak
vurgulandı. Türkiye diyet konusunda ise orta bir performans sergiledi.
Sürdürülebilir bir gıda sistemi oluşturmanın önemini
vurgulayan The Economist Intellegence Unit Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Martin
Koehring; “Küresel çapta 2030 yılına dek sürdürülebilir kalkınma hedeflerimize
ulaşmayı amaçlıyoruz. Sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin gıda sisteminin
ekonomik, sosyal ve çevresel boyutları ile arasında güçlü bir bağlantı var.
Gıda Sürdürülebilirlik Endeksi ile ülkeleri tüm bu boyutları göz önünde
bulundurarak inceliyor, gıda sistemlerinin karşılaştırılmasına olanak
sağlıyoruz. Yaptığımız bu detaylı çalışmanın sürdürülebilir kalkınma
hedeflerine ulaşmamıza büyük katkıları olacağına inanıyoruz” dedi.
