Genetiği bozuk spermler
hem gebelik oluşmasına engel oluyor hem de düşüklere neden olabiliyor. Konu ile
ilgili Centrum Clinic Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Emre Pabuçcu,
önemli noktalara değindi.
Spermin dna hasarı ölçülebiliyor
Yakın geçmişe kadar, erkekte kısırlık incelemesi sadece sperm sayısı ve hareketleri olarak değerlendiriliyordu. Son zamanlarda spermlerin
DNA’larındaki hasarı da ortaya koyan teknikler ortaya çıktı. Doç. Dr. Emre Pabuçcu,
belirli sayıda sperm hücresinin özel boyama - işaretleme tekniği ile
DNA’larındaki hasarının tespitinin yapılabildiğine dikkat çekerek genel olarak,
sayı ve hareket bozukluğu olanlarda genetik hasar da saptanabildiğini ve
değerleri normale yakın kişilerde de spermlerin DNA’larının bozuk olabileceğini
belirtti.
Pabuçcu, konu ile ilgili açıklamalarına devam etti:
Bu hastalığa sahip olanlar, dikkat!
Sperm genetiğinde birçok nedenden dolayı hasarlanma olabilir.
Bunların arasında; sigara içimi özellikle de günlük 10 adetten fazla, varikosel
dediğimiz testis damarlarındaki şişlik durumu, geçirilmiş ameliyatlar, uzun
süreli ilaç kullanımı, çocuklukta geçirilmiş ateşli hastalıklar, kabakulak
öyküsü, kanser nedeniyle radyasyon veya ilaca maruz kalmak başlıca nedenler
olarak sayılabilir. Öyküsünde hiçbir şey olmayan ancak sperm genetik hasarı
fazla birçok erkek de var.
Sperm genetik hasarı düşüklere neden oluyor
Normal bir gebelik için, spermin yumurtayı tüp içerisinde
başarılı bir şekilde döllemesi gerekiyor. Bunun için de spermin kafa kısmında
taşıdığı genetik yapının sağlıklı olması yani kırıklar içermemesi gerekiyor.
Genetiği bozuk spermler hem yumurtayı iyi dölleyemiyor hem de dölleseler bile
oluşan embriyo sağlıksız olacağından düşükler karşımız çıkabiliyor. Kısaca,
sperm sayısı ve hareketi normal olup çocuk sahibi olamama, tekrarlayan gebelik
kayıpları ve tüp bebek tedavisi sonunda kötü embriyo kalitesi izlenmesi gibi
birtakım önemli ve olumsuz sonuçlar doğuruyor.
Kimlere sperm genetik hasarı bakılmalı?
Öncelikle bir konuyu netleştirmek gerekir, herkese bakılması
doğru değil. Tekrarlayan gebelik kaybı öyküsü olanlar, tekrarlayan tüp bebek
başarısızlığı olanlar, geçmişinde hastalık-ameliyat-travma öyküsü olan erkekler
ve açıklanamayan kısırlıktan yakınan erkeklere bu test önerilebilir. Test
konusunda endişe etmeye gerek yok, basit bir sperm analizi örneğinden bu test
yapılabilir ancak deneyimli ve referans laboratuvarlarda bakılmalı. Aksi
takdirde sonuçlar tutarsız olabiliyor.
Genetik hasar saptanmış kişilerde ne gibi tedaviler yapılıyor?
Sperm genetik yapısını düzeltici ilaç maalesef yok. Temel
birtakım önlemlerin alınması gerekli. Uygun diyet yapmak, sigarayı bırakmak ve
doğru beslenmek en temel yapılması gereken işler. Sonuç alınamaz ise en az 2-3
aylık anti oksidanlar dediğimiz takviyelerin faydası olduğuna dair bilgimiz
var.
Bir diğer yöntem ise, özellikle tüp bebek tedavisi planı yapılan
kişilere önerilebilir. Bu yöntemde testislerden iğne ile sperm elde ediliyor.
Amacımız, genetiği bozulmamış spermlerin üretildiği yerden yani testis
dokusundan elde edilmesi. Uyguladığımız
ve Dünya tıp literatürüne giren bir çalışmada, tekrarlayan tüp bebek
başarısızlığı olan vakalarda bu yöntem ile oldukça iyi gebelik oranları
yakaladık. Bu çalışmamız saygın dergilerce hep referans
olarak gösterildi. Özetle, anti oksidanlar ile 2-3 aylık takviye veya
testislerden iğne ile alınan spermlerin tüp bebek tedavisinde kullanılması işe
yarayabiliyor.
