Washington merkezli, 60 yıllık düşünce kuruluşu Politika
Araştırmaları Enstitüsü'nün desteklediği Inequality.org'un verilerine göre
dünyanın en zengin yüzde 1'lik kesimi, küresel servetin yüzde 44'ünü elinde
tutuyor.
Küresel yoksulluğa karşı 1942'den bu yana mücadele veren Oxfam da benzer şekilde dünyanın en zengin yüzde 1'lik kesiminin, 6,9 milyar insanının toplam servetinin iki katından fazlasına sahip olduğunu söylemişti.
Oxfam'ın verilerine göre insanlığın neredeyse yarısı, günde 5,50 doların altında geçinmeye çalışıyor.
Bu uçurum ne zaman bu denli hızla açılmaya başladı, küreselleşme bunu ne kadar tetikledi, fatura Batı'ya mı kesilmeli Doğu'ya mı yılların bitmeyen tartışma konusu.
Aşikar olan bir şey varsa o da alt gelir grubundakilerin bu uçuruma karşı susmadığı, uçurumun tepesindekilere sesini ulaştırmak konusunda her yolu denediği.
Bir siyahın öldürülmesiyle başlayıp tüm dünyaya yayılan "Black Lives Matter" fırtınasından, yoksulluk karşıtı eylemlerin büyük bölümünün işçi mahallelerinde çıktığı Tunus'a kadar görmek mümkün bu çabayı.
Varlıklı ile orta ve alt sınıfın çatışmasının son arenası küresel finansın kalbinin attığı Wall Street oldu.
Güçlü yatırımcıların "buraya para yatıran enayidir" dediği şirket GameStop'un hisselerinin, küçük ve sıradan yatırımcılar tarafından "sen misin enayi diyen" diyerek alınmaya başlamasıyla GameStop'un hisseleri 2021'nin başından bu yana yüzde 1914 yükseldi.
Twitter'da #gamestop, #robinhood hashtagleriyle çok fazla konuşulan bu eşine az rastlanan olayın aktörlerini başlık başlık tanıyalım:
1. GameStop nedir?
1984 yılında Teksas'ın Dallas eyaletinde "Babbage's" adıyla kurulan bir yazılım perakendesi şirketiydi GameStop.
Software Etc.'yi satın alarak büyüyen şirket, 1999'da ABD'nin en büyük kitap perakendecisi Barnes & Noble'a satıldı. Daha sonra ise oyun üreticisi Funco Inc. ile birleşti.
Funco Inc. adının GameStop olarak değişmesiyle asıl hikayesi başlayan şirket, 2002'de "GME" koduyla New York borsasında halka arz edildi.
10 ülkede 5 binden fazla dükkânda (en az 4 bini ABD ve
Kanada'da) bilgisayar oyunu satan GameStop için işlerin ters gitmesi ise
pandemi ile başlamadı.
Bilgisayar oyunlarının da artık dükkânlardan değil internetten satın alınmasıyla GameStop zor bir döneme girdi.
2019'un üçüncü çeyreğinde 415,3 milyon dolarlık satış kaybı yaşayan GameStop, yatırımcılara yaptığı açıklamada yıl sonuna kadar 200'e yakın mağazayı kapatacaklarını söylemişti.
2020 başında ise Noel ve yılbaşını içeren tatil sezonunda bile toplam satışların yüzde 25 gerilediği açıklandı. Şirketin hisseleri 17 yılın en düşük seviyesi 4 dolar 49 senti gördü. Nisan 2020'de bu değer, 2,80 dolara kadar çekildi.
Haziran 2020'de borçlarının yüzde 50 ila 75'ini 2023 tarihli bonolarla takas eden şirket, bir süre nefes alsa da GameStop hakkındaki "iflas ediyor" açıklamaları hiç kesilmedi.
2. Büyük yatırımcılar kimdi ve GameStop ile dertleri neydi?
GameStop hisselerindeki bu eşi görülmemiş hareketlilik 11 Ocak 2021'de başladı.
Değerli kağıt piyasasının büyük oyuncuları, yatırım fonu yöneten şirketlerin "enayi yatırımı" denilen GameStop hisselerini shortlamaya başladı.
Finans dünyasının kullanmaya bayıldığı terimlerden biri olan "shortlamak", bir hissenin değerinin düşeceği beklentisine girildiğinde uygulanıyor. Yatırımcı, elinde olmayan bir finansal varlığı, aracı kurumlar gibi başka bir partiden ödünç alıyor ve satıyor. Beklediği gibi hisse senedinin değer kaybetmesi durumunda daha düşük fiyattan ikinci kez satın alıp, yerine koyuyor. Aradaki farkı da kâr diye yazıyor.
Dünyanın en zengin iki kişisinden biri, Tesla ve SpaceX'in sahibi Elon Musk, 28 Ocak'ta Twitter hesabından yaptığı paylaşımda "shortlamayı" şu şekilde eleştirmişti: Sahip olmadığınız evleri satamazsınız, sahip olmadığınız otomobilleri satamazsınız ama sahip olmadığınız hisse senedini satabilirsiniz öyle mi? "Shortlamak" bir dolandırıcılık.
3. GameStop hisseleri 23 günde 17 dolardan 347 dolara nasıl çıktı?
Meydanı piyasanın köpekbalıklarına bırakmak istemeyen küçük yatırımcıların birleştiği yer ise ABD'nin bir nevi Ekşisözlük'ü olan Reddit oldu.
Reddit'te yatırım tavsiyelerinin konuşulduğu
"WallStreetBets" adlı forumda buluşan bu kişiler, küçük miktardaki
paralarını bir miktar artırmak isteyen insanlardı.
The New York Times, "‘Enayi Parası' GameStop'ta ve Wall Street'i
Kendi Oyunuyla Yeniyor" başlıklı makalesinde bu yatırımcıları şöyle
açıklıyordu:
Valparaiso, Indiana'da yaşayan bir emlakçı, Bronx'ta yaşayan bir aşçı, Kaliforniyalı bir bir papaz ve eşi, Milwaukee'nin banliyölerinde yaşayan bir lise öğrencisi…
Onlar, Wall Street'in en sofistike yatırımcılarına karşı kolektif şekilde pozisyon alan milyonlarca amatör yatırımcılardan bazıları. Ve en azından şimdilik, kazanıyorlar.
Hırs ve sıkılganlığın tetiklemesiyle, son derece neşeli bir şekilde Wall Street'e dersini verme konusunda kararlılar. Sosyal medyada yayılan 'Çok hızlı şekilde zengin ol' fikriyle doldurulan bu yatırımcıların birçok şirkete yatırım yapmaya başlamasıyla şirketlerin hisseleri stratosfer seviyesine çıktı.
The New York Times'ın bahsettiği "birçok şirket", GameStop dışında da
şirketler olduğu anlamına geliyor.
WallStreetBets altında örgütlenen Reddit kullanıcıları, pandemiden ağır darbe alan dünyanın en büyük sinema zincirlerinden AMC'den, bir dönemin yıldızı olsa da akıllı telefon pazarında geride kalan BlackBerry ve Nokia'dan da hisse aldı.
4 Ocak 2021'de 17 dolar 25 sentten işlem gören GameStop hisseleri yüzde 1914 artışla 27 Ocak'ta 347 dolar 51 sent oldu. 28 Ocak'ta ise 193 dolara kadar geriledi.
Aynı sürede AMC hisseleri yüzde 895 artışlar 19,90 dolar oldu. Artış, BlackBerry için yüzde 281, Nokia için yüzde 40 oldu.
Elon Musk'ın Twitter hesabından WallStreetBets'in linkini
paylaşarak "Gamestonk" yazması ise zaten alevlenen ortama dökülen son
benzin oldu. "Stonk", internet argosunda "hisse senedi"
yerine kullanılan bir kelime.
Ve elbette ki küresel pazar boş durmadı, bir krizi daha
fırsata çevirdi ve Gamestonk tişörtleri raflardaki yerini aldı.
4. "Occupy Wall Street'in asla yapamadığını yapabildiler"
Reddit'in CEO'su Steve Huffman, perşembe günü Bloomberg Televizyonu'nda yaptığı açıklamada "Reddit'in iyi birer vatandaşı olmak için elinden geleni yapan topluluklarımızla birlikte bizde elimizden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyoruz" dedi.
WallStreetBets forumunun GameStop hisseleri üzerindeki
etkileri için "Wall Street ve diğer herkes arasındaki kültür savaşı"
değerlendirmesinde bulunan Huffman, forum kullanıcılarına "aptal"
diyenlere de şu yanıtı verdi:
Bence forumdaki tartışmaları okumaya daha fazla zaman ayrımalılar. Bence büyüleyici bir zekayı maskeleyen ‘aptal cakası'.
Forumun kurucularından Alexis Ohanian ise "Forumun GameStop hisselerindeki
beklenmedik etkisi piyasalara, büyük finansal şirketlerin uzun süredir elinde
tuttuğu gücün küçük yatırımcılar tarafından alınmaya başladığını gösterdi"
ifadelerini kullandı.
WallStreetBets'i kuran ancak forumla artık bağlantısı olmayan Jaime Rogozinski ise AFP'ye yaptığı açıklamada küçük yatırımcıların, gücü, kalabalıklardan ustalıkla almaları karşısında büyülendiğini söyleyerek "Occupy Wall Street'in asla yapamadığını yapabildiler" dedi.
Eylül 2011'de Wall Street'te, Kanadalı aktivist grup
Adbusters tarafından başlatılan Occupy Wall Street (Wall Street'i İşgal Et)
eylemleri, sosyal eşitsizliği ve şirketlerin ABD yönetimi üzerindeki nüfuzunu
protesto ediyordu.
Mexico City'de eşi ve üç yaşındaki ikizleriyle yaşayan ve hekimlik yapan
39 yaşındaki Rogozinski, 2012'de kurduğu WallStreetBets'in yaptıkları hakkında
The Wall Street Journal'a verdiği röportajda ise "Kötü adamın
merdivenlerden yavaşça çıktığını izlediğin korku filmlerinden biri gibi. Gerçek
zamanlı olarak tren kazasının olduğunu da görüyorsun" ifadelerini
kullandı.
"Responsible-Height77" takma adıyla WallStreetBets üzerinden AFP'ye konuşan bir kişi, "Sürekli olarak dünyanın yüzde 1'lik kesiminin yılda trilyonlarca dolar kazandığını görüyoruz. Hatta pandemide bile… Buna karşılık milyonlarca Amerikalı işsizlik maaşına başvurmak zorunda kaldı. Bence artık kitlelerin diyecek bir sözü olduğunu ve bizim diyeceklerimizin de önemli olduğunu gösterme zamanı" değerlendirmesini yaptı.
5. GameStop'un kazananları kim oldu?
GameStop'un Nisan 2019'da göreve gelen CEO'su George Sherman ile başlayalım.
Daha önce uluslararası elektronik eşya perakende zinciri Best Buy'ın başkan yardımcılığını, Amerikan çok uluslu telekomünikasyon şirketi Verizon'un CEO'luğunu yapan Sherman'ın 2,3 milyon adet GameStop hissesinin değeri 28 Ocak'ta 7 milyon dolardan 745 milyon dolara çıktı. Ki bu değer, Sherman'ın göreve geldiği tarihte 23 milyon dolardı ancak şirketin kayıplarıyla gerilemişti.
GameStop kamikazesiyle Cohen'in 75 milyonluk yatırımı, 1,3 milyar dolara kadar çıktı. Cohen'in son iki haftada saatte kazandığı para, 3 milyon dolara ulaştı.
Credit Acceptance Coorporation'ın eski CEO'su, 76 yaşındaki yatırımcı Donald Foss'un şubatta aldığı yüzde 5'lik GameStop hissesi ise 12 milyon dolardan yarım milyar dolara çıktı.
2008 küresel krizini tetikleyen emlak balonunun patlayacağını önceden tahmin eden, ona göre yatırım yaparak krizin önemli kazananlarından olan Michael Burry'nin, başında olduğu varlık yönetimi şirketi Scion Asset Management aracılığıyla sahip olduğu GameStop hissesinin değeri 250 milyon doların üzerinde. Hatta bu miktar daha fazla olabilirdi ancak Burry, geçen yıl GameStop hisselerinin yüzde 38'ini satmıştı.
