Çocuk sağlığının korunmasında vitaminler önemli bir yer
tutuyor. Çocuğun beslenme alışkanlıklarını düzenleyen annelerin en büyük
endişesi ise çocukların iştahsız olması ve vitamin alımının yetersiz kalması.
Özellikle çocuklarının daha fazla yemek yemelerini isteyen anneler bazen komşu
ve arkadaş tavsiyesiyle aldıkları vitaminleri verebiliyor. Oysa vitaminlerin
doktor kontrolünde, muayene ve bazı tetkikler sonucu alınması gerekiyor. Fazla
vitamin alımı yetersiz vitaminden daha fazla yan etkiye neden olabiliyor.Memorial Bahçelievler Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü'nden Prof.
Dr. Mahmut Çivilibal, komşu tavsiyesiyle vitamin alımının zararları hakkında
bilgi verdi.
Her vitamin her çocuğa uygun değil
Vitaminler büyüme, hücre yenilenmesi ve enerji üretimi için vücuda gerekli olan
ve sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir.
Vitaminler insan vücudunda sentezlenemeyen, sentezlense bile yeterli olamayan,
dışarıdan alınması gerekli maddelerdir. Bu yüzden sağlığımız için gerekli olan
vitaminleri yiyeceklerden ya da ilave vitamin preparatlarından sağlamamız
gerekir. Ancak, her bireyin kişisel özellikleri ve beslenme şekli farklıdır
buna bağlı olarak vitamin gereksinimi de kişiden kişiye değişir.
Sosyal medyadan vitamin seçmeyin
İnternet, sosyal medya, gazete haberleri ve arkadaş tavsiyesi niteliğindeki
duyumlarla, çocuklara rastgele vitamin ilacı verilmemelidir. Bir çocuğun
vitamin ilaçlarına ihtiyacı olup olmadığına ve hangi ürünü kullanacağına
kesinlikle çocuk hekimi karar vermelidir.Bir başkasının çocuğuna verilen ve
yararlı olan bir ürün, başka bir çocukta yararlı olmayabileceği gibi ciddi yan
etkilere neden olabilir. Bu nedenle aileler, nereden duyduklarına ve kimin
tavsiye ettiğine bakılmaksızın bu tür ürünleri çocuklarına kullanmadan önce
mutlaka uzmana danışmalıdırlar.
D vitamininin fazlası zehirliyor
Vitaminler, yağda ve suda eriyen vitaminler olarak iki gruba ayrılır. Yağda
eriyen vitaminler; A,D,E ve K vitaminleridir. Bunlar, karaciğerden salınan
safra varlığında bağırsaktan emilerek kan dolaşımına geçer ve proteinlere
bağlanarak karaciğerde birikir. Suda çözünen vitaminlerin vücut için gerekli
olan miktarından fazlası vücut sıvıları ile vücut dışına atılırken, yağda çözünen
vitaminlerin fazlası ise yağ dokusunda depolanır. Depolandıkları için yağda
çözünen vitaminlerin fazla alımı vücut için zararlı olabilir. Bu yüzden vitamin
D’nin ve vitamin A’nın tüketiminde dikkatli olmak gerekir. Bu vitaminlerin
diyetle alınanları değil, ilaç olarak ihtiyaç fazlası alımları ciddi yan
etkilere ve zehirlenmelere yol açabilir. En sık görülen zehirlenme belirti ve
bulguları; bulantı, kusma, şiddetli baş ağrısı, kafaiçi basınç artışı ve böbrek
taşlarının oluşumudur. Yağda eriyen vitaminlerin bir kısmı cilt altı dokusu,
böbrekler ve karaciğerde depolanır, yıllarca bu dokulardan kana salınımları
devam eder. Böylelikle aşırı alınan bu vitaminlerin toksik etkileri yıllar boyu
devam edebilir.
Uzun süren iştahsızlığı varsa…
Bir çocuk uzun süreden beri iştahsızsa ve yeterli kilo alamıyorsa, bu sorun
bağırsak parazitleri, kabızlık, kansızlık veya idrar yolu enfeksiyonundan
kaynaklanabileceği için mutlaka tedavi edilmelidir. Altında bir hastalık
olmaksızın, gerçek iştahsızlığı olan çocuklara doğru beslenme eğitimi ve
gerekli hallerde bazı ilaç takviyeleri verilebilir.
“Yemiyor” diye endişelenmeyin
Çocuğun yeme isteği, büyüme hızına ve kişisel durumuna göre belirli dönemlerde
değişiklik gösterebilir. Özellikle 1-2 yaş arası, yemek seçme ve yemeği reddetme
gibi davranışların sıkça karşılaşıldığı ve iştahın en düşük seviyede olduğu
dönemdir. Bu dönemde çocukların büyük bölümü, bazı günler az, bazı günler fazla
yiyebilir. Ayrıca bazı çocuklar sık aralarla ve azar azar yemeye alışmış
olabilir, bu şekilde yenen yemek de ana öğünde yenen kadar besin değeri
taşıyabileceği için “Yeterli besin almıyor” diye ebeveynler endişelenebilir.
Her çocuğun iştahı, beslenme alışkanlığı, metabolizması ve kalori ihtiyacı
birbirinden farklıdır. Beslenme saatlerine, öğün alışkanlıklarına anne babalar;
hangi öğünde neleri ve ne miktarda alacağına ise çocuk karar vermelidir. Besin
miktarından çok, besinin kalitesi ve doğru beslenme önemlidir.
Vitamin muayene ve tetkik sonrası verilmelidir
Vücudun ihtiyacı olan vitaminler ve mineraller doğal yollarla alınmalıdır.
Başta çinko, omega 3, demir, D vitamini, B12 vitamini ve probiyotikler olmak
üzere birçok vitamin ve mineralin doğru alınması, vücudun bağışık sisteminin
doğru çalışması ve hastalıklardan korunma açısından önemlidir. Bunlar doğal
besinlerle yeterli miktarda alınamıyorsa, çocuğun ayrıntılı muayenesi ve bazı
tetkikleri baz alınarak doktor tarafından ilaç olarak kullandırılabilir.
Vitaminlerin faydalarını biliyor musunuz?
Vitaminler vücudun sağlıklı gelişimi, sindirim fonksiyonları, enfeksiyonlara
karşı bağışıklık kazanması açısından oldukça gereklidir. Çocuk sağlığında
önemli olan vitaminler ve özellikleri şöyle sıralanabilir:
A vitamini, enfeksiyonlara karşı direnci artıran, normal büyüme,
üreme, görme, kemik ve diş gelişimi için gereklidir.
C vitamini, vücudun savunma sistemini güçlendirici etkisinin
yanında yara iyileşmesi, damarların sağlıklı olmasını sağlayan önemli bir
vitamindir.
D vitamini, bağırsaklardan kalsiyumun emilmesine yardımcı
olur, kalsiyumun kemiklerde ve dişlerde tutulmasını sağlayarak sağlıklı kemik
ve diş yapısına katkıda bulunur.
E vitamini antioksidan özelliği ile hücre yenilemesine
katkıda bulunur, yaşlanmayı önler.
K vitamini, pıhtılaşma faktörlerinin yapımında rol alır.
B12 vitamini, nörolojik fonksiyonların sağlıklı
sürdürülmesine katkıda bulunur, eksikliğinde halsizlik, yorgunluk, kas
kasılmaları, depresyon gibi bulgular ortaya çıkar.
Folik asit, kan hücrelerinin yapımında önemli rol oynar.
Dikkat eksikliğini çinkoyla önleyin
Çocuklar için çinko çok önemlidir. Çinko, protein sentezi,
büyüme ve cinsel gelişimin yanı sıra özellikle bağışıklık sistemi için
gereklidir. Hücre yenilenmesi, yaraların iyileşmesi ve zihinsel fonksiyonlarda
önemli roller üstlenir. Et, deniz ürünleri, baklagiller, tahıllar, yumurta,
fındık, süt ve süt ürünleri ile lifli besinler bol miktarda Çinko içeren besin
maddeleridir. Çinko eksikliğinde, bağışıklık sistemi zayıflar; halsizlik,
yaraların geç iyileşmesi, saçlarda zayıflama ve dökülme gibi belirtiler
görülür. Ayrıca, gelişme geriliği, iştahsızlık, öğrenme ve dikkat eksikliği
görülebilir.
