Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesine bağlı Dedeler Mahallesi hakkında detaylı bilgiler sunmaktadır. Metinde öne çıkan noktalar şunlardır:
- Statüsü ve Konumu: 6 Aralık 2012'de 6360 sayılı kanunla mahalle statüsü kazanmıştır. Türkoğlu ilçesine bağlı, 254 haneli ve engebeli bir araziye sahiptir.
- İsim Kaynağı: Halk arasında, ismini buraya ilk yerleşen Aslandedeoğulları ailesinden aldığı söylenmektedir. Arabistan-Mekke'den gelen Aslan, Mehmet ve Abdurrahman adlı üç kardeşin ilk yerleşenler olduğu ve yayla mevkiine yurt edindikleri belirtilmektedir. Kardeşlerden ikisi Halep'e gitmiş, Aslan ise burada kalmış ve bu yer "Dedeler" olarak anılmıştır.
- Tarihi Geçmişi: XVI. yüzyıl Maraş Tahrir Defterlerinde Kemer Nahiyesi'ne bağlı Dede ve Üç Dede isimli yerlerin Dedeler Mahallesi olduğu anlaşılmaktadır, bu da mahallenin tarihinin en az 500 yıl öncesine dayandığını göstermektedir. O dönemde Üç Dedeler Mezrası olarak kaydedilen yerin, Kara Öyük (Gaziantep/Nurdağı ilçesi Gedikli Mahallesi) yanında olduğu belirtilmiştir. Kara Öyük ve Üç Dedeler'de Karamanlı Cemaati ve diğerlerinin ziraat yaptığı kaydedilmiştir. Bu dönemde yörede üzüm bağları, buğday, arpa, meyve, sebze ve pamuk tarımı yapıldığı görülmektedir. Ayrıca yöre halkının kutsal saydığı Yıldız Dede adlı bir yer de bulunmaktadır. 1867 ve sonraki yıllara ait Halep salnamelerinde mahallenin ismi geçmekte ve Şekeroğlu nahiyesine bağlı olduğu belirtilmektedir. 1881 nüfus sayımında nüfusu 36, 1935'te ise 609 kişidir.
- Nüfus ve Yerleşim: 2012'de 973, 2016'da 915, 2017'de 905 nüfusa sahiptir. Dedeler ve Omuzubozlar olmak üzere iki mahallesi bulunur ve yerleşim oldukça dağınıktır.
- Göç: Mahalleden Şekeroba, Nurdağı, Türkoğlu, Kahramanmaraş, Osmaniye ve Gaziantep gibi çeşitli yerlere yoğun göç yaşanmaktadır, özellikle yeni evlenen gençler göç etmektedir. Ancak son zamanlarda yeni konut yapımıyla hane sayısında artış görülmektedir.
- Tarihi Yapılar: 1920'lerde Şekeroğlu nahiyesine bağlıyken bir karakol kurulmuş, bu karakol 1924'te Kabak Tepe'ye taşınmıştır.
- Coğrafi Konum ve İklim: Mahallenin doğu, batı ve kuzeyi dağlarla çevrilidir. Doğusunda Şekeroba ve eski maden ocağı, Bademli Mahallesi, kuzeydoğusunda Beyoğlu sınırı, güneyinde Yeşilyurt Mahallesi, batısında Elmacık Yaylası, güneybatısında Bahçe ilçesine bağlı Karderesi Mahallesi bulunur. Dağlık bir alana yayılmıştır ve düz alan azdır. Kuzeydoğu yönünde uzayan vadi şeklindedir. Ekime elverişli alan azdır, bağ ve sebze tarımı yapılır. Elmacık Yaylası'nda ekime elverişli alan olsa da ulaşım zorluğu nedeniyle yeterli verim alınamamaktadır ancak son zamanlarda bağcılık gelişmiştir. Karasal ve Akdeniz ikliminin karışımı olan yarı sert Akdeniz iklimi görülür. Kışlar soğuk ve yağışlı, ilkbahar genellikle ılıman ve yağmurlu (son zamanlarda azalma var), yazlar kurak, sonbahar kurak ve sıcaktır. İlkbaharın sonundan eylül sonuna kadar "Garbi" denilen serinletici bir rüzgar eser.
- Halkın Özellikleri ve Geçim Kaynakları: İnsanları sıcakkanlı ve misafirperverdir. Kurbanlıkları ve yoğurdu meşhurdur. Halk genelde dışarıda çalışarak geçimini sağlar. Turizm ve inşaat sektörü önemli iş alanlarıdır. Çevre kasaba ve mahallelerde inşaat ustalığı yapanlar ve Kahramanmaraş ile Nurdağı'ndaki fabrikalarda çalışanlar da vardır. Emekli olup mahalleye yerleşenler de bulunur. Az da olsa bağcılık, hayvancılık, tarım ve ticaretle geçinenler vardır. Üzüm bağları vahşi hayvanlardan zarar görmektedir, bu nedenle düşük rakımlı arazilere zeytin fidanı dikimi başlamıştır.
- Eğitim ve Ulaşım: Mahallede ilköğretim okulu ve ana sınıfı mevcuttur. Ana sınıfı öğrencileri derslik yetersizliği nedeniyle lojmanda eğitim görmektedir. Yakın zamanda yeni okul için ihaleye çıkılacağı belirtilmiştir. Şekeroba ile arasındaki yolun genişletme ve asfaltlama çalışmaları devam etmektedir. İlçeye uzaklığı yaklaşık 22 km'dir.
Bu metin, Dedeler Mahallesi'nin tarihi, coğrafi konumu, iklimi, nüfusu, ekonomik ve sosyal yapısı hakkında kapsamlı bir bakış sunmaktadır. Mahallenin tarihi derinliği, göç sorunu ve son dönemdeki gelişmeler de vurgulanmaktadır.
