Kahramanmaraş'a 70 km uzaklıktaki Çukurhisar Mahallesi'nde bulunan Çukurhisar Kalesi hakkında detaylı bilgiler sunmaktadır. İşte metindeki önemli noktalar:
Konumu ve Stratejik Önemi:
- Kahramanmaraş'a 70 km uzaklıkta, Çukurhisar Mahallesi'nde yer almaktadır.
- Çukurhisar Mahallesi'nin güneyinde, yaklaşık 150 metre yüksekliğindeki kayalık bir tepe üzerine inşa edilmiştir.
- Dağlarla çevrili Çukurhisar Ovası ile stratejik öneme sahip geçit bölgesini kontrol altında tutmaktadır.
- Yöredeki büyük ve önemli kalelerden biridir ve içinde çok sayıda askerin görev yaptığı düşünülmektedir.
- Göksun ile Maraş arasındaki kalelerle bağlantı kurmak amacıyla inşa edilmiştir.
- Kalenin bulunduğu tepenin güney ve batı tarafından bir çay akmaktadır. Bu akarsuyun hem ovayı suladığı hem de kalenin su ihtiyacını karşıladığı anlaşılmaktadır.
Tarihi:
- Harabe halindeki kalenin kesin inşa tarihi bilinmemektedir.
- Roma döneminde IV. yüzyılda inşa edildiği düşünülmektedir.
- Daha sonra 395 yılından XI. yüzyılın sonlarına kadar Bizans Devleti'nin hakimiyetinde kalmış ve kale esas şeklini bu dönemde almıştır.
- Kalenin son biçimi ise Osmanlılar zamanında verilmiştir.
Yapısal Özellikleri:
- Kuzey-güney doğrultusunda eğimli kayalık alan üzerine inşa edilmiştir.
- İç kale ve güneyden kalın sur duvarlarıyla çevrili dış kaleden oluşmaktadır.
- Arazinin topografik yapısına göre hafif çarpık bir plana sahiptir ve yaklaşık 33.00 x 120.00 metre boyutlarındadır.
- İnşaatında kireç harçlı ince ve kaba yonu taş ile moloz taş kullanılmıştır.
- Sur duvarları ve burçlar ince yonu taş ile kaplanmış, giriş kapısı da ince yonu taştan yapılmıştır.
Mevcut Durumu:
- Harabe halindedir.
- İçindeki yapılar tamamen, sur duvarları ve burçlar ise önemli ölçüde yıkılmıştır.
- Mevcut duvar ve temel kalıntıları yapının genel plan şemasını ortaya koymaktadır.
- Kaleye tepenin kuzey tarafından çıkılmaktadır.
İç Kale:
- Kuzey tarafa yerleştirilmiştir ve hafif çarpık planlı olup yaklaşık 32.00 x 38.00 metre boyutlarındadır.
- Kuzey sur duvarında açılan bir kapıdan girilmektedir.
- Kuzey sur duvarı yarım daire planlı iki burçla desteklenmiş ve kapıyı kontrol altında tutmaktadır.
- Kuzey sur duvarı önemli ölçüde sağlamdır, güney sur duvarının ise az bir bölümü günümüze ulaşmıştır.
- Diğer sur duvarları tamamen yıkılmış, sadece temelleri bellidir.
- Güney sur duvarı köşelerden yarım daire planlı birer burçla desteklenmiştir.
- İç kısımdaki bütün mekanlar yıkılmış olup, sadece küçük bir su sarnıcının belli bir bölümü günümüze ulaşmıştır.
Dış Kale:
- Yapının güney tarafına yerleştirilmiştir ve yaklaşık 33.00 x 82.00 metre ölçülerindedir.
- Tamamına yakını yıkılmıştır.
- Sadece batı sur duvarı ile güney sur duvarını destekleyen yarım daire planlı üç burcun kalıntıları günümüze ulaşmıştır.
- Mevcut kalıntılara göre sur duvarları güneyden üç, doğu tarafından ise bir adet yarım daire kesitli burçla desteklenmiştir.
- İçindeki bütün mekanlar yıkılmış olup, bazı hacimlerin temel kalıntıları dikkat çekmektedir.
- Dış kaleye, iç kalenin güney duvarından açılan bir kapıdan geçildiği düşünülmektedir.
Helenistik Dönem Kalıntıları:
- Kalenin bulunduğu tepenin yaklaşık 150 metre güneydoğu tarafında Helenistik Döneme (MÖ 300-30) ait sekiz adet kaya mezarı bulunmaktadır.
- Kaya mezarlarının iç ölçüleri 1.90 x 2.00 metre ile 1.95 x 2.50 metre arasında değişmektedir.
- Bu bulgular, Çukurhisar Köyü'nde yerleşimin Helenistik döneme kadar uzandığını göstermektedir.
Özetle Çukurhisar Kalesi, stratejik konumu nedeniyle Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde önemli bir savunma yapısı olmuştur. Günümüzde harabe bir halde bulunsa da, mimari kalıntıları ve Helenistik döneme ait kaya mezarları bölgenin tarihi derinliğini ortaya koymaktadır.
