Özellikle 30’lu
yaşlardaki kadınlarda daha sık görülen endometriozis hastalığının genetik
temeli aslında halen tam olarak açıklanabilmiş değil.
Günümüzde gelişen teknoloji ile daha sık saptanan endometriozis farklı şekillerde karşımıza çıkabilir. Genetik alt yapısının olduğunu bildiğimiz bu hastalık, özellikle ileri evrelerinde hayatı çekilmez hale getirebiliyor. ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Üyesi Doç. Dr. Emre Pabuçcu, endometriozis ve çikolata kistleri hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
Çikolata kistleri ve endometriozis aynı hastalık mı?
Endometriozis, toplumda her 10 kadından 1’inde izlenebilen, kadında çeşitli
dokularda tutulum yapabilen, kronik ve hayat standartlarını düşüren bir
hastalıktır. Bu hastalık, aynı tümörlerde olduğu gibi yayılabiliyor ve böylece
evresi de artıyor. Ancak şu konuyu açıklayalım, bu hastalık bir kanser değil.
Çikolata kistleri ise bu hastalığın ileri evrelerinde yumurtalıklarda görülen
hali. Tek veya iki taraflı olabiliyor.
Çikolata kistleri ne şekilde belirti verir?
Hiçbir sorun çıkarmayacağı gibi, şiddetli kasık ağrıları, bulantı, karın
ağrıları, adet dönemlerinde şiddetli ağrılar ve kısırlık sebebi olarak
karşımıza çıkabilir. Ağrının yanında, kısırlık nedenleri arasında da
sayılmaktadır. Özellikle büyük kistler, yumurtalığı kendi etraflarında döndürüp
kan akımlarını bozabilir veya patlayarak acil bir durum yaratabilir.
Bu kistleri ne zaman tedavi etmek gerekli, tedavide hangi
yöntemler kullanılıyor?
Çikolata kistleri, özellikle tek taraflı ve çok ağrılı olduğunda boyutlarına
bakılarak ameliyat kararı verilebilir. Yine genç hasta, iyi yumurta rezervi ve
boyutça büyüklük varsa ameliyat planı yapılabilir. Genellikle laparoskopi yani
kapalı ameliyat öneriyoruz. Bu kararı verirken over rezervine bakmak çok
önemli. Eğer rezerv az ise ki bundan kastımız AMH değerinin <1ng/ml
olmasıdır, ameliyat kararını tekrar gözden geçirmek gerekir. Çünkü en usta
ellerde bile ameliyat sonrası rezervde azalma olmakta. Bu da erken menopoz
riskini taşıyor. Özellikle 2 taraflı-büyük kistlerin varlığında ve daha önce
geçirilmiş cerrahi varsa ameliyat riskli.
Çikolata kistlerinin ilaç ile tedavisi mümkün mü?
Bu kistler, bazı durumlarda 3-6 aylık sürelerde hormonlar ile tedavi
edilebilmekte. Özellikle adet dönemlerinde şiddetli ve dirençli ağrı tarif eden
kadınlarda cerrahi planı yapılmayacak ise hormonlar ile kistler baskı altına
alınabilir.
Bu kisti olan kadınlar çocuk sahibi olabilir mi?
Önemli olan yumurtalık rezervi ve tüplerin durumudur. Rezervi iyi ve tüpleri
açık olan bir kadın kendiliğinden gebe kalabilir. Eğer ameliyat planı varsa,
özellikle ileri evrelerde ilk bir yılda yine kendiliğinden gebelik izlenebilir.
Ne zaman tüp bebek önerilmeli?
Tüp bebek çok etkili bir tedavi şekli ancak herkese her zaman önermek doğru
değil. Tüp bebek kararı vermek için şu 4 konu çok önemli:
- Kadın yaşı
- Over rezervi
- Evlilik süresi
- Sperm özellikleri
Kadın yaşı 38’den yüksek ve rezerv sınırda ise, 2 taraflı kist var ise, tüpler tıkalı ise ve sperm sayısı az ise vakit kaybetmeden tüp bebek tedavisine geçmek gerekir. Bu değerlerde sorun yok ise, yaş genç ve evlilik süresi az ise beklemek veya aşılama da tedavi şekli olarak önerilebilir.
