Besin alerjisi mi? İntolerans mı?

Besin alerjileri alerjik durumların başında gelmekle birlikte günümüzde besin intoleransı

ile de karıştırılabiliyor. Acıbadem Adana Hastanesi’nden Uzman Diyetisyen Pakize

Gizem Akgül, bir besine karşı aşırı duyarlılığın olmasının “immünolojik olmayan bir

reaksiyon” yani bağışıklık sisteminden kaynaklanmayana bir tepki olduğunu; besin

alerjisinin ise “besinlerin içerisinde bulunan proteine karşı ortaya çıkan immünolojik bir

reaksiyon” olduğunu belirtiyor.

İntolerans yavaş yavaş kendini belli eder

Besin intoleransı alerjiden daha yaygın görülür. Toplumun yüzde 20’sini etkileyen ve

bireyin bazı besinlere karşı tanımlanamayan mekanizmalar nedeniyle beklenmedik etkiler

göstermesi olarak nitelendirilen besin intoleransı alerjik bir durum değil. Bu durum daha

çok sindirim sisteminde ortaya çıkar; şişkinlik, ishal, bulantı, kusma, huzursuz bağırsak

sendromu gibi sonuçlara yol açar. Ama belirtiler, alerjide olduğu gibi hızla kendini

göstermez. Yavaş yavaş; besini aldıktan saatler sonrasında hatta 1 gün sonra bile belirti

verebilir.

Katkı maddelerine dikkat!

Besin intoleransından muzdarip bir kişinin etkilendiği besini diyetinden çıkardığında

yaşadığı sorunların da ortadan kalktığını söyleyen Uzman Diyetisyen Gizem Akgül,

buğday içeren tahıllar, lahana ve soğan gibi sebzeler, laktoz içeren süt ve süt ürünleri,

kahve ve bazı acı baharatların en çok besin intoleransı gösterilen gıdalar arasında yer

aldığını belirtiyor. Ayrıca besinlere eklenen katkı maddeleri, renk ve lezzet vericiler de

intoleransa neden olabiliyor.

Alerji kaynağı proteinler

Alerji, vücudun aşırı duyarlı tepkisidir. Gıdalardaki ana alerjen madde ise besinlerin içinde

yer alan proteinler. Bireyde alerjik reaksiyona sebep olan protein miktarı net olarak

bilinmemekle birlikte bazı vakalarda vücudun çok az miktarda proteinle karşılaşması dahi

alerjik reaksiyonların yaşanmasına sebebiyet verebiliyor. Besin yoluyla alınan alerjik

gıdalar sindirim sistemine ilişkin ağız kuruluğu, geğirme, reflü, mide yanması, ishal,

kusma, mide bulantısı gibi sonuçlara yol açabileceği gibi, anaflatik şok denilen hayati

tehdit edebilecek etkiler yaratır.

Bebeklik ve çocukluk çağında en çok karşılaşılan alerjik besinlerin inek sütü, yumurta,

deniz ürünleri ve buğday olduğunu dile getiren Diyetisyen Akgül, bu besinler hakkında

detaylı bilgiler paylaşıyor.

Yumurta beyazı daha alerjen

Bebeklerin ilk beslenmesine eklendiğinde alerjik reaksiyon gösteren ilk gıdalardan biridir.

Zamanla bebeğin büyümesi ile bu alerji azalabilmektedir. Yumurta beyazı sarısına göre

daha alerjendir. Beslenmelerine yumurta eklenecek bebeklerin öncelikle sarısı ile

başlanmalı ve beyazına başlandığı zaman alerjik bir reaksiyon görüldüğünde hekime

başvurulmalıdır.

Deniz ürünleri

Balığın yapısında bulunan parvaalbumin (PV) en önemli alerjen etkenlerden biri. Balık

tüketemeyen bireyler balığın içerdiği EPA ve DHA yağ asitlerini, proteinlerden arındırılmış

olan balık yağlarından karşılayabiliyorlar. Deniz ürünlerinde en çok alerjiye neden olan

yumuşakçalar ise kalamar, midye ve salyangoz.

İnek Sütü

Çocukluk döneminde en çok görülen alerji türünü oluşturmaktadır. İnek sütü alerjisine

sebep olan en büyük etken içerdiği proteinlerdir.

Glüten

Son dönemin en çok dikkat çeken alerjenlerinden biri glüten (buğday proteini). Ancak

glüten alerjisi olmayan bireylerin glüten içeren gıdaları hayatlarından çıkarmaları sağlıklı

olmayabilir. Harvard Üniversitesi’nin 30 yıl izlem yaptığı ve sonuçları 2017 yılında

açıklanan bir araştırmada sağlıklı bireylerde glüten içeren besinlerin tüketimi azaldıkça

diyabet riskinin yüzde 13 oranında arttığı saptanmış durumda. Dolayısıyla beslenme

düzeninde bir değişiklik yapmak isteyen kişinin bunu bir uzmanın kontrolünde yapması

öneriliyor.