Havaların ısınmasıyla
artan piknik organizasyonları nedeniyle doğada daha fazla zaman geçirilirken
arı, kene, böcek ve sivrisinek ısırıkları özellikle çocukların sağlığını
tehlikeye atıyor.
Yaz aylarının keyfini ailece çıkarmak isteyen kişilerin bu
konuda dikkatli olması büyük önem taşıyor. memorial Şişli hastanesi Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. İsmail Yıldız, son dönemlerde sık
görülen böcek ve sinek sokmalarına karşı önemli uyarılarda bulundu.
Arının soktuğu bölge
temiz tutulmalı ve kaşınmamalı
Yaz aylarında sıklıkla bal, sarı yabani ve iri arı sokmaları
görülür. İri arılar, küçük olan sarı yabani arılardan daha tehlikeli
olabilmektedir. Nefes borusu, göz kapağı ve ağız içinde gerçekleşen arı
sokmaları ciddi risk taşır. Arı sokması sonrası ağrı, şişlik ve kızarıklık olsa
da nadiren bulantı, kusma, baş dönmesi yapabilir. Eğer bu belirtiler varsa
hemen doktora gidilmelidir. Arı sokması durumunda öncelikle arı iğnesini içerde
bıraktıysa temiz bir cımbız yardımıyla çıkarılmalıdır. Genellikle bal arıları
iğnelerini içerde bıraktığı için zehri kana geçmeden çıkarılabilirse ağrı
şikayetleri daha hafif olacaktır. Arının soktuğu yer sabun ve su ile iyice
dezenfekte edilmeli ve kaşımaktan kaçınılmalıdır. Sokma sonrası oluşan ağrı
şiddetine göre doktorun önereceği antihistaminik kremler kullanılabilir.
Böcek ısırmaları yaklaşık
7 gün içinde kayboluyor
Böcek sokmalarında küçük kaşıntılar olabilir. Bunlar
genellikle 24 saat içinde kaybolurlar. Bazen de 2 gün içinde ortaya çıkan
kızarıklık ve kabartılar olabilir. Bunların iyileşme süresi ise 7 günü
bulabilmektedir. Böcek sokmaları sonrası ürtiker yani kurdeşen ve anjioödem
tabloları da gelişebilir. Ödem, ses kısıklığı, nefes darlığı, şokla birlikte
dolaşım bozuklukları olursa en yakın hastaneye başvurulmalıdır. Evlerde
sıklıkla karşımıza çıkabilen karıncanın da ısırılabileceği unutulmamalıdır.
Karınca çenesi ile tutunarak başının çevresinde yaptığı dairesel hareketlerle
birlikte birkaç yerden sokabilir. Soktuğu yerde içi sıvı dolu kabartılar oluşur.
Kabartıları kaşımamak ve sürekli ellememek daha hızlı bir iyileşme süreci
sağlayacaktır.
Alerji riski deri
testleri ile değerlendiriliyor
Arı sokmaları ya da böcek ısırmalarının en önemli risk
faktörlerinden biri alerjik reaksiyona sebep olmalarıdır. Alerji tanısında
hasta hikayesi, deri testleri ve laboratuvar kan testleri önemlidir. Hasta olan
çocuğun öyküsü ailesinden çok iyi bir şekilde alınmalı, geçmişteki arı-böcek
sokmalarının zamanı, ne gibi özellikler taşıdığı, reaksiyonun nasıl seyrettiği
ve beraberinde ne gibi şikayetlerin ortaya çıktığı araştırılmalıdır. Alerjisi
oluştuktan sonra panik, korku, aşırı sıcak ve aşırı hareket alerjik reaksiyonu
artırabilir. Tanı için deri testleri yapılabilir.
Kene ısırdıktan 3 gün
sonra belirtiler görülüyor
Keneler, 5 mm-1.2 cm boyunda, yassı-oval şekilli, 5-6 adet
bacağı bulunan, kırmızı-kahverengi, uçamayan ve sıçrayamayan parazitlerdir.
Daha çok sık otların ve çalıların bulunduğu yerlerde ve hayvan barınma
alanlarında görülürler. Nisan – Ekim aylarında aktif olan kenelere karşı
dikkatli olunmalıdır. Bir kene ısırdıktan ortalama 3 gün içinde belirtiler
ortaya çıkmaya başlar. Gözlerde ve yüzde kızarıklık olur, göğüste noktasal
kanamalar görülebilir. Ayrıca cilt altı kanamalar, burun kanaması ve dışkıda-idrarda
kan görülmesi gibi ciddi kanama bozuklukları olabilir. Kene ısırmasında takip
edilmesi gereken belirtiler iştahsızlık, baş ağrısı, yüksek ateş, yaygın kas
ağrıları, mide ağrısı, kusma ve ishaldir. Ağır vakalarda hastalığın beşinci
gününden sonra karaciğer, böbrek ve akciğer yetmezliği ile santral sinir
sistemi bozuklukları gelişebilir. Kene ısırmasında iyileşme, genellikle 10.
günden sonra başlar. Bazı vakalarda 4 haftaya kadar uzayabilmektedir.
Kene ezilmeden ve
ağız kısmı kopmadan vücuttan çıkarılmalı
Hayvan barınakları veya kenelerin yaşayabileceği alanlarda
çıplak ayakla dolaşılmamalı, kısa giysiler giyilmemeli, mümkünse açık renkli,
uzun kollu ve uzun paçalı giysiler tercih edilmelidir. Vücut belirli
aralıklarla kene yönünden muayene edilmeli, vücuda yapışan keneler kesinlikle
ezilmeden ve kenenin ağız kısmı koparılmadan bir pensle sağa sola oynatarak,
çivi çıkarır gibi alınmalıdır. Kenelerin üstüne kimyasal dökülmesi, kibrit ile
yakılması gibi işlemler kenelerin hastalık etkenlerini aktarma riskini artırabilir.
Bu tarz uygulamalardan kaçınılmalıdır.
Sivrisinek ısırıklarına
karşı dikkatli olun
Su birikintileri, çöp kokuları ve sulak alanlar sivrisinek
varlığını artırır. Sivrisinekler insanlardan ve hayvanlardan kan emdikleri için
ciddi hastalıklara, bazen salgınlara ve en basit haliyle ısırmaya bağlı cilt
reaksiyonlarına neden olabilirler. Sivrisineğin ısırdığı yerde yanma hissi,
kızarıklık, kaşıntı ve şişlik olabilmektedir. Bu bulgular genellikle 1-2 gün
sürebilmektedir. Sivrisinek ısırıklarında lokal cilt reaksiyonlarına yönelik
antihistaminik kremler sürülebilir.
Arı-böcek ve
sivrisinek sokmalarına karşı alınması gereken 10 önlem
1.Böcek alerjilerinin tedavisinde öncelikle böceğin iğnesi
deride kalmışsa, zehir kesesi sıkılmadan çıkarılmalıdır.
2.Sokma sonrası hemen bir sağlık kuruluşuna başvurularak,
uzman yardımı alınmalıdır.
3.Koruyucu önlemler gereklidir. Bahçede veya yeşil bir
alanda zaman geçirilecekse uzun çorap ve mutlaka ayakkabı giyilmelidir.
4.Evin çevresinde bulunan arı kovanları kaldırılmalı veya
imha edilmelidir.
5.Şekerli ve açık gıdalara yaban arıları gelebileceğinden
bunlar kapalı olarak saklanmalıdır.
6.Arı alerjisi olan çocuklara parlak ve çiçekli giysiler
giydirilmemelidir.
7.Arı alerjisi olan çocuklar için aileler yanında otomatik
epinefrin enjektörü (epi-fen) taşınmalıdır.
8.Tehlikeli reaksiyonlarda hemen iğne yapılmalıdır. Böcek
alerjilerinden özellikle arı alerjilerinde aşı tedavisi uygulanabilir. Bu tedavi,
hastanede uygulanmalıdır.
9.Sivrisinek ısırıklarından korunmak için; cibinlik
kullanılmalı, ultrasonik veya solar, bitkisel ve optik sivrisinek kovucular
kullanılabilir.
10.Sivrisinekten korunmak için lavanta, kekik, nane, tarçın
ve sarımsak gibi birçok bitkiden yararlanılmıştır. Örneğin; lavanta yağı
kullanılması sivrisineklerin vücuda yaklaşmasını önlemektedir.
