AKÇAKOYUNLU KİMLERDİR?

Maraş Yörükânı olarak da adlandırılan  Akçakoyunlu  tarihi  süreç içerisinde  Maraş  sınırlarının dışına çıkarak Yozgat (Bozok) ve Sivas bölgelerine kadar yayılarak konargöçer hayatını sürdürmeye devam etmiştir. Akçakoyunlu  Aşireti’nin XVI. asırda Maraş Sancağı’nın Maraş nahiyesine bağlı Köstil-i Sagîr köyü ile bu köyün çevresinde bulunan Akdam, Taşlı Kışlası, Şamicelü ve Selim Viranı mezraları ile İncirlice ve bu köyün  yakınlarında  bulunan Göçgi köyünde ve Hasan Tepesi mezrasında kışlayıp ziraatla uğraşmaktaydılar.  XVIII.  yüzyılda Akçakoyunlu Aşireti’nin bir kısmı yine Maraş nahiyesine bağlı Köstil-i Kebir ve Köstil-i Sağir köylerinde ziraat ett ikleri  ifade  edilmektedir. Aradan iki yüz yıl geçmesine rağmen aynı köyde (Köstil-i Sağir) Akçakoyunluların kışlayıp ziraatla  uğraşmaya  devam  ett ikleri görülmektedir.  XVI.  yüzyılın başlarından  itibaren  Maraş ovasında  kışlayıp  Elbistan’da yaylaya  çıkmaktaydılar.  XIX. yüzyılın başlarında da yaylak mahallerinin  Elbistan  olduğu görülmektedir. XVI.  yüzyılın  başlarından itibaren valide sultan hasları reayası olan Akçakoyunlu Aşireti XVIII.  yüzyılın  ilk  yarısından itibaren Haremeyn Vakıfları reayası arasına dâhil edildi. 

Akçakoyunlu Aşireti XVIII. yüzyılın sonlarına doğru Adana, Karaman, Halep’e kadar yayılma göstermişlerdir.Akçakoyunlu Aşireti XVIII. yüzyılın  başlarında  Üsküdar’daki Valide Sultan camisi ve imareti vakfının reayasıydı ve vergilerini buraya ödemekteydi. Darüssaade Ağası olan Harameyn Vakfı nazırının Harameyn malının  zarar  gördüğünü  Divan-ı Hümayuna sunduğu bir arzuhalinde belirtmesi üzerine 1784 yılında bu aşiretin bulunduğu yerlerin kadılarına ferman gönderilmiştir. 1817 tarihli bir belgede bu aşiretin Harameyn kaleminden olduğunun belirtilmesi bu statülerini 19. yüzyılın başlarında devam ettirdiklerini göstermektedir.  Akçakoyunlu Aşireti’nin bir kısmı XIX. yüzyı-lın ilk yarısında (1818) Ashâb-ı Kehf Vakfı reayasıydı. Akçakoyunlu Aşireti, Sarubaş, Cerid ve Boynuyoğunlu aşiretleriyle birlikte Ashâb-ı Kehf Vakfı’na hizmet etmekle mükellef olup bu hizmetleri karşılığında vergiden muaf tutulmuşlardır. Akçakoyunlu  Aşireti’nin bütün  aşiret  ve  kabileler  içerisinde  devecilik  ile  meşhur oldukları  bilinmektedir.  1768-1774  OsmanlıRus  Savaşı’nda Antep  Sancağı’nın  hissesine düşen develerin tamamını Akçakoyunlu Aşireti karşılamıştır. Fırka-i  İslahiye  tarafından 1865  yılında  gerçekleştirilen iskânda  Maraş  Sancağı’nda konargöçer hayatı yaşayan Akçakoyunlu  Aşireti,  Maraş’ın nahiye ve köylerine iskân olunmuştur.  Aynı  dönemde  söz konusu  aşiretin  Balıkesir  bölgesinde konargöçer hayatı ya-şadığı ve 1864 yılından itibaren bu bölgeye 11 kol halinde iskân olunduğu anlaşılmaktadır. Akçakoyunlu  Aşireti’nin  Maraş, Elbistan,  Sis,  Adana  sahilleri, Halep,  Tarsus  gibi  yerler  dışında Anadolu’nun birçok yerine  yayıldıkları  görülmektedir. Hâlen kahramanmaraş ve Yozgat’ta Akçakoyunlu adıyla mahalle ve köy isimlerine rastlanmaktadır

Kaynak : Kahramanmaraş ansiklopedisi