Ahır Dağı'nın Tarihi ve Kültürel Yönü

       Arap  coğrafyacıları  Ahır Dağı’nın güneyini Şam’ın (Belde-i Şam) nihai hudutları olarak gösterdikleri gibi, bu dağın kuzeyini de Belde-i Rum olarak kabul  ederler.  Kahramanmaraş  ve  çevresindeki  Türkmen aşiretlerinin de Ahır Dağı’nın kuzeyini  Urum  (Rum-Ana-dolu-Bizans  toprakları),  güneyini de “Sehil” olarak ifade ederler.  Ayrıca  konar-göçer Türkmenler,  Ahır  Dağı’nın kuzeyine  “Yukarı”  güneyine “Aşağı” derler. Ahır Dağı, Os-manlı belgelerinde, Şam (Arap toprakları)  ile  Rum  (Anadolu)  topraklarının  sınırı  olarak kaydedilmektedir.  Ahır  Dağı, iklimlerin kesişme noktasında bulunmaktadır.  Ahır  Dağının kuzeyine karasal iklim hakim iken, güneyine Akdeniz iklimi hakimdir. Kısaca kuzeyi karlı iken  güneyi  güneşlidir.  Ahır Dağı,  Kahramanmaraş’ı  kışın soğuktan, yazın sıcaktan koruyan doğal bir set işlevi görür.Ahır  Dağının  bir  başka özelliği de coğrafi konumudur. Kudüs, Beyrut, Şam, Halep tiicaret  yolu  Maraş’tan  geçerek Kayseri,  Sivas,  Erzurum  üzerinden Kafk asya ya ulaşır. Aynı zamanda  savaş  yolu  da  ufak tefek  değişikliklerle  beraber aynı güzergâhtan geçer. Tarih boyunca  Arap  yarım  adasından  gelen  ordular,  ya  Maraş üzerinden Ahır Dağı’nın geçitlerinden, yada İskenderun üzerindeki Belen geçidinden Ana-dolu’ya çıkarlardı.Dulkadirli  Beyliği  döneminde Mısır’daki Memluk Devleti, Maraş’a sefer düzenlediği zaman  Dulkadirli  Türkmenleri, Ahır Dağı’na çekilirlerdi ve ardından  Memluk  ordularına karşı taarruza geçerlerdi. Dulkadir Beyliği’nin Anadolu beylikleri içerisinde Osmanlı hâkimiyetini en son kabul eden ve en uzun ömürlü Türk Beyliği olmasının  sebeplerinden  biriside yine Maraş’ın, başta Ahır Dağı  olmak  üzere  kuzeydeki diğer  dağların  sağladığı  doğal korumaya sahip olmasıdır. 1920’de  Maraş  Fransız  işgali altındayken  Maraş’ı  savunan yerel milis kuvvetleri Ahır Dağı’nı sığınak ve üs olarak kul-lanmışlardır.  Bu  sayede  kısa sürede Fransız düzenli birlikleri Maraş’tan kovulmuştur.Ahır Dağı zengin bir bitki örtüsüne sahiptir. Öyle ki 122’si endemik olmak üzere 228 çeşit bitki türü yetişmektedir. Dünyaca  ünlü  Maraş  dondurmasına aromasını veren ve Ahır Dağı’na özgü olan Salep bitkisi, Akdeniz faunası için çok önemlidir. Yine bundan başka Ahır Dağı’na  özgü  üzüm  (kabar-cık), ceviz vb. gibi çeşitli meyve ağaçları da bulunmaktadır. Kahramanmaraş’ta yaz aylarında bağ evlerine çıkılır, Mayıs ayından, Ekim ayının sonuna kadar  bağda  kalınır.  Orada, kışlık pekmez, bastık, tarhana vb. gibi ihtiyaçlar hazırlanarak kışlık zahire (erzak) tutulur.Osmanlı  Arşiv  Belgelerinden,    Osmanlılar  zamanında Karagöl bölgesinde çok büyük panayırlar kurulduğu, bu panayırlarda çeşitli hayvan ticaretinin yapıldığı, ayrıca yağ, süt, yoğurt, peynir vb. gibi gıdaların alınıp satıldığı, bu pazara uzak diyarlardan alış veriş için gelenlerden  bahsedilmektedir. Yine bölgede yetişen pirinç (çel-tik)’in taşınması için yedi kuyu bölgesinde  develerin  yayıldığını ve buraya “Deve Çökeği” (devenin yatağı)  adı verildiğini kaynaklar aktarmaktadır.Ahır  Dağı’nın,  Osmanlı Devleti’nin son döneminde ormansız olduğu kayıtlardan ve fotoğrafl ardan  anlaşılmaktadır. Fakat seyrek de olsa Ardıç ağaçlarına  rastlanır.  Özellikle Bertiz’e bakan yamaçların önceki dönemlerde ormanlık olduğu  muhtemeldir.  Cumhuriyet Dönemi’nde, 1940’tan itibaren ağaçlandırma çalışmaları yapılmaktadır. Şuan itibari ile aşağı yukarı her tarafı ağaçlandırıl-mıştır.

Kaynak : kahramanmaraş ansiklopedisi