Hayatın ilk 28 günlük
dönemi ‘yenidoğan’ olarak nitelendiriliyor ve bu dönem özel bir bakım
gerektiriyor.
Hiç kuşkusuz her anne
ve baba, üzerine titredikleri bebeklerinin sağlıklı gelişimi için en
mükemmelini yapmaya çalışıyor. Ancak dikkat! Masum sanılan bazı geleneksel
davranışlar yarar sağlamadıkları gibi, bebekte geri dönüşü olmayan kalıcı
problemlere neden olabiliyor, hatta ölümle bile sonuçlanabiliyor! Peki
yenidoğan dönemiyle ilgili toplumda doğru sanılan hatalı alışkanlıklar neler?
Bu dönemde hangi hatalı alışkanlıklardan kaçınmak gerekiyor? Acıbadem Fulya
Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı dr. İmre gökyar yenidoğan
döneminde en sık yapılan 10 hatayı anlattı, önemli öneri ve uyarılarda bulundu.
Hata: Sarılığı
önlemek için şekerli su içirmek
Doğrusu: Bu bilginin hiçbir tıbbi temeli yok aslında.
Üstelik toplumdaki yaygın inanışın aksine şekerli su faydalı olmadığı gibi,
nadiren de olsa su zehirlenmesine yol açabiliyor. “Her yeni doğan bebek
sararabiliyor. Ne şekerli su ne de bebeği baştan ayağa sarı kıyafetler ve
bezlerle sarmak buna engel olabilir” diyen Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Dr. İmre Gökyar sözlerine şöyle devam ediyor: “Sarılık genellikle ilk 7 gün
yükselişte oluyor ve her gün azalarak kayboluyor. İlk hafta bilurubin değeri
doktor tarafından sıkı takip ediliyor. Kan beyin bariyerini geçebilecek değere
ulaşırsa fototerapi uygulanıyor.”
Hata: Göbek düşene
kadar banyo yaptırmamak
Doğrusu: Yeni doğan bebeğin göbeği 5-15 gün arasında
kendiliğinden düşüyor. “Eskiden muhtemelen enfeksiyon riskini önlemek için
böyle bir kural konulmuştur” diyen Dr. İmre Gökyar şu bilgileri veriyor:
“Koşullar uygunsa yeni doğan bebeğin banyo yaptırılmasında sakınca yok. Ancak
enfeksiyon riskine karşı, banyo sonrasında göbek steril gazlı bezle kurulanmalı
ve açık bırakılarak kuru kalması sağlanmalı.”
Hata: İlk 40 gün
dışarıya çıkmamak
Doğrusu: Toplumdaki yaygın inanışın aksine bebek ve anne
kendini toplayıp, anne emzirme aralıklarını düzene koyduktan sonra dışarıya
çıkabilirler. Çünkü açık havada gezmek kapalı ortamlara göre daha sağlıklı
oluyor. Açık havada 10-15 dakikayla başlanan aktiviteler zamanla bir saate
kadar çıkarılabilir.
Hata: Hıçkırık
tuttuğunda limon suyu içirmek
Doğrusu: Hıçkırık göğüs kafesi ile karnı ayıran ve diyafram
denen zarın gerilmesiyle oluşuyor. Yeni doğanlar için normal bir durum olan
hıçkırık bebeğe zarar vermiyor ve emme hareketiyle duruyor. Yenidoğan döneminde
yapılan hatalı uygulamalardan biri de, hıçkırık tutan bebeğe limon suyu
içirmek. Sanılanın aksine limon fayda etmediği gibi asitli olduğu için bebeğin
mide mukozasına zarar veriyor.
Hata: Sık ağlaması
veya meme aranması nedeniyle ‘doymuyor’ diye düşünüp hemen formül mamaya başlamak
Doğrusu: Çocuklar için en yararlı besin olan anne sütü
genellikle 0-6 aylık bebeklerin beslenmeleri ve gelişimleri için yeterli
oluyor. Ancak yenidoğan döneminde bebekler sık sık izlenmeli ve haftalık kilo
takibi yapılmalı. Bebeğin haftada 150-250 gram arası kilo alması anne sütüyle
doyduğu anlamına geliyor. Haftalık kilo artışı 150 gramın altında kalırsa anne
sütü miktarının değerlendirilmesi ve gerek görülürse formül mama desteğine
başlanması gerekiyor.
Hata: Formül mamayla
beslenirken su içirmek
Doğrusu: Kesinlikle böyle bir ihtiyaç yok. Formül mamalar
günümüzde içerik ve yoğunluk olarak anne sütüne çok yaklaştıkları için bebekler
suya ihtiyaç duymuyorlar. Bu nedenle mama alan bebeklere de ek gıda başlanana
kadar su verilmemeli.
Hata: Göz, kulak ve
buruna anne sütü damlatmak
Doğrusu: Toplumumuzda çok yaygın, bir o kadar da çok yanlış
bir uygulama.
Dr. İmre Gökyar bebeklerde göz, burun ve kulak bakımının
steril serum fizyolojikle yapılması gerektiği uyarısında bulunarak, “Çünkü süt
anne sütü bile olsa 3 saatten sonra bakteri üretiyor ve göze veya kulağa
damlatıldığında enfeksiyona neden olabiliyor. Enfeksiyon varsa mutlaka doktora
başvurularak uygun tedaviye başlanmalı” diyor.
Hata: Cildine tuz
veya toprak sürmek
Doğrusu: Yeni doğanda yapılan en ciddi hata, büyüyünce
terlemesin diye bebeğin doğar doğmaz tuzlanması. Ancak savunmasız bebeğin
vücuduna sürülen tuz sıvı kaybına yol açabiliyor. Vücuttu sıvı kaybı sonucunda
beyin kanaması gibi ağır bir tablo gelişebiliyor. “Bebeğinizi kesinlikle
tuzlamayın veya vücuduna toprak sürmeyin” uyarısında bulunan Dr. İmre Gökyar
bebeğin vücudunu toprakla kaplamanın da bazen tetanoz hastalığına neden
olabildiğinin altını çiziyor.
Hata: Göze limon suyu
damlatmak
Doğrusu: Gözlerin daha keskin görmesi için göze limon suyu
damlatılması da bebeğin gözünde keratit ve enfeksiyon gibi komplikasyonlara yol
açabiliyor.
Hata: Bacakları
düzgün olsun diye kundak yapmak
Doğrusu: Yeni doğan bebekleri bacakları düzgün olsun diye kundaklamak da hatalı bir uygulama. Bebeklerin normal duruşu kurbağa bacağı şeklinde oluyor. Düzelterek sıkıca sarmak düşünülenin aksine kalçaya zarar veriyor ve bacaklarda şekil bozukluğu oluşturabiliyor.
