Son derece şirin bir
etek, baskılı bir tişört ya da kot pantolon... Her gün giydiğimiz kıyafetlerde
kullanılan kimyasallar, uluslararası standartlarda değilse birçok hastalığa
hatta kansere bile neden olabilir.
Tekstil firmalarına uluslararası standartlara uygun çözümler
sunan BMS Kimya Genel Müdürü Metin Özer,giysilerimizdeki tartışmalı
kimyasallara neden dikkat etmemiz gerektiği konusunda şu bilgileri verdi:
“Giysilerdeki toksinlerin doğrudan sağlık sorunları ile
ilişkisini gösteren kesin delil bulmak zor olsa da çalışmalar rahatsız edici
sonuçlar göstermektedir. Giysilerdeki bazı kimyasalların farelerde kansere
neden olduğu, bu kimyasallarla bütün gün çalışan işçilerde kansere neden
olabildiği ve yüksek konsantrasyonlarda zarar verici olabildiği gösterilmiştir.
Kısa vadede bu kimyasallar alerjik reaksiyon ve tahrişe de yol açabilmektedir.
Bu bulgular, en sevdiğiniz tişörtünüzün sizi kanser yapacağı
anlamına gelmese de neden giysilerde bu malzemelerin kullanılmasına gerek
duyulduğunu merak etmemiz için yeterlidir. Örneğin, giysilerde buruşmazlık
apresi olarak kullanılan formaldehit, göz ve burunda tahrişe ve deride alerjik
reaksiyonlara yol açmaktadır.
Peki tüm bu toksinler nelerdir ve hangi kumaşlarda bulunur?
Akrilikkumaşlarda CDC denilen dimetilformamid bulunur.
Deriye doğrudan teması karaciğer hasarına ve sağlık üzerinde başka yan etkilere
yol açmaktadır. Bu etkiler, akrilik kumaş üretiminde çalışan işçilerin
ürettikleri kumaşa dokunurken koruyucu giysiler giymesini de açıklar.
Azo boyalar giysileri, deri ve kumaşları renklendirmek
için çok yaygın kullanılan boyalardır. Bu boyalar, düzenli olarak buna maruz
kalan boya fabrika işçileri arasında mesane kanseri riskini artıran amin -
amonyaktan elde edilen bir bileşen - salgılar. Bu boyanın değil, doğal
boyaların kullanıldığı ürünler tercih edilmelidir.
Ftalatlar pek çok hazır giyim ürününde
kullanılmaktadır. Özellikle DEHP ve DNO ve kimi zaman da BBP (bunları giysi
etiketinde büyük ihtimalle görmeyeceksiniz, bu nedenle bu kısaltmaları
hatırlamanıza gerek yok). Bunlar, plastik yağmurluklar, suni deri ve su
geçirmeyen giysilerde kullanılmaktadır. Ftalatlar, iç salgı bezlerini baskılarlar
ve erkek kemirgenlerde üreme faaliyetleri üstünde olumsuz etkisi görülmüştür.
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) ftalatların insanda kansere yol
açıp açmadığını ortaya koymamıştır.
Nanosilver, giysilerde bakterilerin neden olduğu kokuları
engellemek için kullanılan antibakteriyel bir maddedir. Laboratuvar fareleri
ile yapılan ilk çalışmalar, gümüş nano partiküllerin beyne ulaşabildiğini ve
zamanla beyin hücrelerinin ölümüne yol açabileceğini göstermektedir. Bebeklerin
nanosilver içeren giysileri kemirmesi durumunda zararlı miktarda maruz kalma
olasılığı için risk değerlendirmesi yapılabilir. Fakat bunun tüm vakalar için
geçerli olup olmayacağı ve zarar verecek düzeyde maruz kalmanın ne demek olduğu
konusunda toplanan bilgiler tam anlamıyla test edilmemiştir.
Statik dirençli, kir tutmaz, alev geciktirici ya da buruşmaz
diye tanıtılan her ürüngenellikle formaldehit, teflon gibi ferflorinat
kimyasallar (PFC), nonilfenol etoksilatlar (NPE) ve nonilfenoller (NP) ya da
triklosan içeriyor olmalıdır. NPE ve NP deri tarafından absorbe edilebilir ve
her ne kadar insanlar üzerindeki çalışmalardan henüz sonuç alınmadıysa da
kemirgenlerin üreme sağlığı ve gelişimi üzerindeki etkileri gözlemlenmiştir.
Triklosana maruz kalan fabrika işçileriyle yapılan çalışmalar, bu maddeye
düzenli olarak maruz kalmanın, kanser riskini artırmaya etkisi olabileceği
ileri sürülmektedir. Bununla birlikte Mayo Clinic, bu ürünü engellemek için
kanıtların yeterli olmadığını söylemektedir.
PEKİ NE GİYELİM?
Güvenerek giyebileceğiniz, içinde zararlı hiçbir şey
bulunmayan pek çok kumaş bulunmaktadır.
Bunlar; pamuklu, ipekli, organik yün, kenevir, alpaka,
angora, deve tüyü, kaşmir, moher, keten, rami ve saluyottur. Kimyasallar bu
doğal kumaşlarda da kullanılıyor olsa da daha az rastlanmaktadır. Ayrıca daha
az tahrip eden kumaşları tercih etmek, fiyattan ödün vermek gerektiği anlamına
gelmemektedir. Kaliteyi değil, maliyeti azaltma yolunda çok başarılı işler
yapan pek çok marka bulunmaktadır.
Size vereceğimiz en iyi tavsiye, giysilerin etiketlerini
daha dikkatli okuyarak başlamak olacaktır.”
İstanbul, 17-19 Nisan tarihleri arasında, kısa adı Analytech
olan Analiz&Laboratuvar Teknolojileri, Ekipmanı ve Kimyasalları Fuarı’na ev
sahipliği yapacak. Lütfi Kırdar Konre ve Sergi Sarayı’nda gerçekleşecek fuara,
tekstil firmalarına uluslararası standartlara uygun çözümler sunan firmalar da
katılacak. Merak ettiğiniz soruların cevaplarını en yetkili ağızlardan
alabilirsiniz.
