Kardiyopulmoner
rehabilitasyon; KOAH, bronşial astım, akciğer hastalıkları, şeker hastalığı,
hipertansiyon, obezite, kanser, kalp krizi gibi birçok hastalıkta uygulanıyor.
Kardiyopulmoner rehabilitasyonun egzersiz eğitiminden, nefes darlığı ile başa
çıkma yollarına; stresle başa çıkma yöntemlerinden, sigarayı bıraktırmaya
yönelik girişimler ve davranış değişikliklerine kadar birçok alanda
uygulandığını belirten uzmanlar, kardiyopulmoner rehabilitasyon yönteminin
hayat kalitesi üzerindeki önemine dikkat çekiyor.
Kalp-damar sağlığı konusunda farkındalık yaratmak amacıyla,
her yıl 8-14 Nisan, “Kalp Sağlığı Haftası" olarak kutlanıyor.
Üsküdar Üniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi’nden Uzman
Fizyoterapist Öğretim Görevlisi Filiz Eyüboğlu, hastaların yaşam kalitesini
artıran “kardiyopulmoner rehabilitasyon” hakkında önemli bilgiler verdi.
“Kardiyak” ve “pulmoner” rehabilitasyon nedir?
Öğretim Görevlisi Filiz Eyüboğlu, “kardiyak” ve “pulmoner”
rehabilitasyon hakkında şu bilgileri verdi:
“Kardiyak rehabilitasyon: Kalp, damar ve göğüs
hastalığı olan kişilerin mümkün olan en yüksek düzeyde fiziksel, psikolojik ve
fonksiyonel kapasiteye ulaştırılması amacı ile sağlığı geliştirici kalıcı
davranışları sağlamayı hedefleyen tedavi yaklaşım uygulamalarıdır.
Pulmoner (solunum) rehabilitasyon: Pulmoner
rehabilitasyon ise kronik (devamlı) solunum hastalığı olan (Kronik obstruktif
akciğer hastalığı-KOAH gibi) kişilerin fiziksel ve psikolojik durumlarını
geliştirmeyi, günlük hayattaki aktivite seviyesinin artırılmasını hedefleyen,
detaylı bir hasta değerlendirmesinden sonra hastaya özel olarak hazırlanan
egzersiz eğitimini içeren bir müdahaledir.”
Kardiyopulmoner rehabilitasyon, hangi durumlarda
uygulanıyor?
“Kliniğimize başvuran her hastanın bireysel egzersiz kapasitesi
ile hastalığın günlük yaşam aktiviteleri ve sağlığa bağlı yaşam kalitesine
etkisi belirlenerek, kişiye özel rehabilitasyon programı çizilmektedir.
Oluşturulan program doğrultusunda kişiler rehabilitasyon/tedavi programına
alınmaktadır” diyen Eyüboğlu, kardiyopulmoner rehabilitasyon uygulamalarının
yapıldığı alanları şöyle sıraladı:
-“Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), bronşial
astım, kistik fibrozis, intertisyal akciğer hastalıkları, bronşektazi, göğüs
duvarı hastalıkları ve uykuda solunum bozuklukları gibi solunum hastalığı olan
kişiler (Standart tedavilerine ek olarak muhakkak solunum terapisi almaları
gerekmektedir),
-Diabetes mellitus (şeker hastalığı),
-Hipertansiyon (yüksek tansiyon) problemi olan kişiler,
-Kardiyovasküler (kalp-damar) ve kardiyopulmoner
(kalpakciğer) hastalığı veya riski olan kişiler,
-Obezite sorunu yaşayanlar,
-Hiperlipidemi (kandaki yağ miktarının artmış olması)
problemi olanlar kişiler,
-Kas hastalıkları,
-Kanser tedavisi gören kişiler,
-Geriatrik (75 yaş ve üstü) bireyler,
-Stabil angina pektoris (göğüs ağrısı), miyokard infarktüsü
(kalp krizi), revaskülarizasyon uygulamaları geçirmiş kişilerde kardiyopulmoner
rehabilitasyon uygulamaları yapılmaktadır.”
Kardiyopulmoner rehabilitasyon ile stresin üstesinden gelin!
Öğretim Görevlisi Filiz Eyüboğlu, kardiyopulmoner
rehabilitasyon uygulamaları hakkında şu bilgileri verdi:
“Kardiyopulmoner rehabilitasyon,
-Kardiyorespiratuar (kalp-solunum) sistem ve risk faktörleri
konusunda bilgilendirmeyi,
-Sigarayı bıraktırmaya yönelik girişimleri ve davranış
değişikliklerini,
-Egzersizin yararları konusunda bilgilendirmeyi,
-Solunum egzersizlerinin öğretilmesini,
-Bronşial drenaj (akciğerde biriken balgamın atılması)
tekniklerini,
-Solunum kas eğitimini,
-Kol ve bacak kaslarına yönelik egzersiz eğitimini,
-Endurans, kuvvet ve esnekliğin artırılmasını sağlayan
egzersizleri,
-Stres azaltma ve stresle başa çıkma yöntemleri ile gevşeme
tekniklerini,
-Nefes darlığı ile başa çıkma yollarını,
-Günlük yaşam aktiviteleri sırasında enerji koruma
tekniklerini,
-Hasta ve aile eğitimini kapsıyor.”
Herkese uygulanabilir mi?
Üsküdar Üniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi’nden Uzman
Fizyoterapist Öğretim Görevlisi Filiz Eyüboğlu, kardiyopulmoner
rehabilitasyonun; şiddetli bilişsel fonksiyon kaybı olan veya psikiyatrik
hastalarda, kalp yetersizliği kontrol altına alınamayan kişilerde, egzersiz
yapılmasını etkileyecek düzeyde ciddi nörolojik problem olması durumunda,
kardiyopulmoner rehabilitasyon uygulanmadığını kaydederek, sözlerini şöyle
tamamladı:
Hastaların erken dönemde başvurması gerekiyor
"Kardiyopulmoner rehabilitasyon alanına giren kronik
obstruktif akciğer hastalığı (KOAH), astım, diabet, hipertansiyon, obezite gibi
hastalıklar uzun süreli tedavi gerektiren kronik hastalıklardır. O yüzden yaşam
değişikliklerinin ve egzersiz alışkanlığının en erken dönemde kazanılması,
günlük yaşamdaki aktivitelerin sürdürülebilmesi ve sağlıkla ilgili yaşam
kalitesinin artırılabilmesi için hastaların erken dönemde kardiyopulmoner
rehabilitasyona başlaması gerekmektedir.
Detaylı hasta değerlendirmesi, risklerden koruyor
Kardiyopulmoner rehabilitasyon detaylı bir hasta
değerlendirmesi sonrası hastaya uygun bir program ile uygulanırsa herhangi bir
risk oluşturmaz. Kardiyopulmoner rehabilitasyon öncesi hastalara öncelikle
yağ-kas oranını, egzersiz kapasitesi, fonksiyonel durum, hastalığı hastanın
nasıl algıladığı, hastalığın günlük yaşantıda hastayı nasıl etkilediğine
yönelik değerlendirmeler yapılmaktadır. Eşlik eden diğer hastalık durumları da
göz önüne alınarak değerlendirmeleri takiben fizyoterapi rehabilitasyon
uygulamaları hastalığa ve hastaya özgü planlanmakta, günlük fonksiyonları ve
sağlığa bağlı yaşam kalitenizin optimal düzeye getirilmesi amaçlanmaktadır.”
