Hazımsızlık,
şişkinlik, kabızlık ve reflü benzeri belirtilerin uzun süre devam etmesi,
‘fonksiyonel sindirim sistemi bozukluğu’ olarak adlandırılıyor.
Her üç kişiden birinde görülen, yaşam kalitesini olumsuz
etkileyen, hastalar arasında endişeye neden olan ve iş hayatına da yansıyan bu
problemler, yeme alışkanlıklarında yapılan değişikliklerle azaltılabiliyor.
Memorial Antalya Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Selman Çelebi,
fonksiyonel sindirim bozukluklarının tedavisi hakkında bilgi verdi.
Tanıda hasta öyküsü
belirleyicidir
İnsan hayatını, verimliliğini ve mutluluğunu önemli ölçüde
etkileyen sindirim kaynaklı sorunlar, sindirim sisteminin işlevindeki
anormalliklerinden kaynaklanır. Yani şikayetler; tümör, kitle, ülser,
enfeksiyon veya başka herhangi bir yapısal problem nedeniyle değildir. Sindirim
sistemindeki fonksiyonel bozukluk; ağrının kaynaklandığı bölgenin muayenesi,
görüntülemesi ve alınan doku örneğinin mikroskop altında incelemesinde bir
anormallik tespit edilmediği halde, bedensel işlevlerin normal çalışmasını
engelleyen tıbbi bir durumdur. Bu nedenle fonksiyonel sorunların teşhisi, hasta
öyküsünün belirli hastalıklara uyum gösterip göstermediğine göre belirlenir.
Bazı durumlarda birden çok test ile sonuç doğrulanmaktadır.
Modern yaşam tarzı
sindirim sistemini etkiliyor
Fonksiyonel sindirim bozuklukları; sindirim sisteminde yemek
borusu, mide, safra yolları ve bağırsakları etkileyebilir. Çok sayıda
fonksiyonel sindirim bozukluğu tanımlanmıştır.
Toplumda en yaygın görülen fonksiyonel sindirim
bozuklukları, “huzursuz bağırsak sendromu” (İBS), kabızlık ve hazımsızlıktır.
Bunun yanında; dışkı tutamama, midede yanma/ekşime, yutma güçlüğü, boğazda
yumru hissi, kusma ve anal bölge bozuklukları da sıklıkla ortaya çıkmaktadır.
Neden ve nasıl oluştukları tam olarak bilinmemekle birlikte; sanayi ürünü
besinler, yanlış beslenme alışkanlıkları, modern ve hareketsiz yaşam şartları,
besin alerjileri, psikolojik ve davranışsal faktörlerden kaynaklandığı
düşünülmektedir.
Fonksiyonel
bozukluklar 3’e ayrılır
Fonksiyonel sindirim bozuklukları üçe ayrılmaktadır.
Sindirim kanalının hareketlerindeki bir düzensizlik ‘motilite bozuklukları”dır
ve ağrılı kas spazmlarına veya kramp şeklinde karın ağrılarına sebep olabilir.
Duyarlılık bozuklukları yani aşırı hassasiyet ise sindirim sisteminin küçük
olaylara aşırı tepki göstererek, aynı şartlara sahip başka bir kişinin
hissetmediği ağrıların yaşamasına yol açar. Beyin-bağırsak fonksiyon
bozukluğunda ise, beyin ve sindirim kanalı arasında iletişimde anormallikler
söz konusudur. Bu sorunda; sinir sisteminden sindirim kanalına ya da tersi
yönde yanlış sinyallerin gönderilmesine sebep olarak, fonksiyonel bozuklukların
ya da hafif bir ağrı sinyalinin anormal derecede hissedilmesi durumu ortaya
çıkar.
Bu belirtilere dikkat
edin
Karın ağrısı, iştahsızlık, yutma güçlüğü, yemek sonrası
şişkinlik, erken doyma, kilo kaybı, dışkıda renk değişikliği, kanama, bulantı
veya kusma, tuvalet değişiklikleri, göğüs kafesinde yanma gibi şikayetler bir
sindirim sistemi hastalığına ait genel belirtilerdir. Şikayetler arasında
açıklanmayan kilo kaybı, yutma güçlüğü, kusma, dışkıda kan görme, gece
uyandıran karın ağrıları ve bu belirtilerin son günlerde ya da haftalarda
ortaya çıkmış olması ise ciddi hastalıkları işaret edebilir.
Öncelikle hastadaki
endişe ortadan kaldırılmalı
Şikayetler ile uzmana başvurulduğunda; ülser, tümör, safra
taşı, enfeksiyon veya sindirim kanalı darlıkları gibi hastalıklar araştırılır.
Eğer şikayetlerin “fonksiyonel” olduğuna karar verilirse; spazm azaltıcı, asit
kontrol edici veya bağırsak düzenleyici bazı ilaçlar ve beslenme önerileri
verilir. Her durumda belirtilerle ilgili endişenin giderilmesi tedavinin en
önemli aşamalarından biridir.
Sindirim
şikayetlerini azaltmak için…
1. İşlenmiş yiyecekler yerine doğal yiyeceklerle beslenmeyi
tercih edin.
2. Yaşadığınız ortama yakın yerlerde üretilmiş gıdaları
almaya dikkat edin.
3. Enfeksiyon veya parazit riskini azaltmak için genel
temizlik kurallarına uyun.
4. Orta yaşın üzerinde iseniz doktorun önerisiyle sindirim
enzimi takviyesi kullanın.
5. Bağırsak floranızı dost bakterilerle yeniden inşa etmek
için probiyotik destek ürünlerinden yararlanın.
6. Sadece doğal olduğundan emin olduğunuz yağları alın ve
kullanın.
7. Yemekleri küçük lokma ile ve ağzınızda tamamen öğütene
kadar çiğneyin.
8. Yemek miktarını azaltıp yemek süresini uzun tutun.
9. Süt ve brokoli gibi laktozdan zengin gıdaların
şikayetlerinizi artırıp artırmadığını test edin.
10. Vücut fonksiyonlarını sürekli çalışır tutmak için, hareketli bir yaşam tarzını benimseyin.
