Üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen hastalıklardan
olan polikistik over sendromu, (PKOS) yumurtlayamama sorunu ve kısırlığın yanı
sıra, tedavi edilmediğinde kalpten hipertansiyona kadar birçok hastalığın
oluşumuna yol açıyor. Yumurtalıklarda oluşan küçük iyi huylu kistlerle kendini
gösteren hastalık, kadınlarda adet düzensizliği ile birlikte tüylenme, kilo
alma ve sivilcelenmeye de neden oluyor. Tüm bu şikayetler, psikolojik sorunları
kaçınılmaz hale getiriyor. Memorial Antalya Hastanesi Kadın Hastalıkları ve
Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Sibel Kaya, polikistik over sendromu ve belirtileri
hakkında bilgi verdi.
En önemli belirti adet düzensizliği
Sağlıklı bir ergenlik döneminde adet düzensizliği normal
karşılanmaktadır. Bunun, bir hastalığın nedeni olarak ortaya çıkabileceği çoğu
zaman akla getirilmemektedir. Ultrason görüntüleriyle de her zaman ayırıcı tanı
konulamayabilir. Bu nedenle, adet düzensizliği görülen ergenlik dönemindeki
kızlara kan testleri de yapılarak polikistik over olup olmadığı
araştırılmalıdır. Polikistik over sendromu doğurganlık döneminde görülen
endokrin bir hastalıktır. 13 ila 19 yaşlarında kıllanma artışı ve akne problemi
ile kendini belli eder. Bu durumu, adet gecikmeleri yani adet düzensizliği
takip eder.
Tedavi edilmezse sağlığı tehdit edebilir
Ultrason muayenesinde yumurtalık boyutlarının arttığı ve 2-9
mm arasında çokça foliküllerin olduğu görülür. Yumurtalıkların bir tanesinde
gözlense bile tanı için yeterlidir. Polikistik over sendromu adet
düzensizliğine neden oluyorsa, öncelikle bu sorunun ortadan kaldırılması için
gerekli tedavi başlanmalıdır. Yumurtlama uyarıcı tedavi ise ancak hasta çocuk
sahibi olmak istediği takdirde uygulanmaktadır. Hastalığın kontrol altına
alınmaması ya da tedavisinin tamamlanmaması, uzun dönemde hasta açısından
önemli sağlık sorunlarına yol açabilir. Polikistik over sendromu tedavi
edilmediğinde; hastaların % 50’sinde insülin direnci, % 8’inde Tip 2 diyabet,
kıllanma artışı, akne, obezite ve kalp damar hastalıkları görülme riski vardır.
PKOS bu belirtilerle kendini gösterebilir;
1. Ergenlik döneminde bir ya da iki adet dönemi sonrası
adet görememe
2. Adet düzensizlikleri
3. Olağan dışı kanama
4. Vücutta fazla kıllanma
5. Yüzde ve sırtta aşırı sivilcelenme
6. Cilt dokusunda değişiklik
7. El üstünde lekelenmeler
8. Hamile kalmada zorluk ya da kısırlık
9. Kilo alma
10. Aşırı saç dökülmesi
11. Ses kalınlaşması
12. Göğüs ölçüsünde değişiklik
Tedavide hormon dengesi düzenlenmeli
Tedavi, hastanın yaşı ve isteğine göre değişmektedir.
Öncelikle kilo kontrolü sağlanmalı, kilo kaybı ile düzenli adet görme oranı
yükseltilmelidir. Çocuk sahibi olmak istemeyen hastalarda amaç hastanın
hormonal dengesini düzenlemek ve düzenli adet görmeyi sağlamaktır. Bunun için
doğum kontrol hapları veya progesteron içeren hormonal tedaviler uygulanabilir.
Polikistik over sendromu olan hastalar da gebe kalabilir. Ancak gerektiğinde;
kilo kontrolü, insülin direncini kıran ilaçlar, yumurta geliştirici ve
yumurtlamayı uyaran ilaç tedavileri ile gebelikte başarılı sonuçlar elde
edilmektedir.
