3 haftadan uzun süren ve nedeni bilinmeyen ateş durumu
"Nasılsa geçer" diye düşünülerek önemsenmediğinde daha ciddi tablolar
ile karşılaşılabiliyor. Özellikle bazı enfeksiyon hastalıkları, romatolojik rahatsızlıklar hatta kanserler, nedeni bilinmeyen ateş tanısında göz önünde
bulundurulması gereken önemli hastalıklar olarak karşımıza çıkıyor. MemorialBahçelievler Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Timur Selçuk
Akpınar, nedeni bilinmeyen ateş ve alınması gereken önlemler hakkında bilgi
verdi.
38.3°C üzerindeki uzun süren ateşe dikkat!
Nedeni bilinmeyen ateş tanısı konulması için ateşin; 38.3°C üzerinde olması, 3
haftadan uzun sürmesi ve bu hastalık halindeyken tüm laboratuvar testleri ve
incelemelere rağmen ateş yapacak bir hastalığın tespit edilememesi
gerekmektedir. Ateşin sürekli ya da aralıklarla olması, gece ateşinin olması
veya yanında bazı bulgular eşlik ediyor olması gibi öyküler ise hastalığın
karakterini ortaya koymaktadır. Nedeni bilinmeyen ateş tanısının ardından;
altta yatan ciddi bir hastalık olup olmadığının belirlenebilmesi için
multidisipliner bir yaklaşımla; enfeksiyon hastalıkları, romatolojik
hastalıklar, kanserler ve bazı özellikli hastalık grupları gibi birçok
hastalıkla ilgili branş uzmanlarına başvurulmaktadır. Altta yatan
hastalıklardaki tanı sürecini doğru yönetmek, doğru testler, doğru biyopsi ve
doğru patolog seçimi çoğu zaman hayati önem taşımaktadır. Tüm bunlara rağmen
nedeni bilinmeyen ateş vakalarının yaklaşık yüzde 15-30’unun sebebi
bulunamamaktadır.
Nedeni bilinmeyen ateşe en sık;
Halsizlik
Kilo kaybı
Gece terlemeleri
Üşüme
Titreme
İştah kaybı
Zaman içinde vücutta kas erimesi
Yaşlı hastalarda şuur bulanıklıkları eşlik etmektedir.
Brusella, tüberküloz, kanser gibi ciddi nedenler olabilir
Nedeni bilinmeyen ateş, çeşitli branşların ortak araştırması sonucu tanı süreci
zorlu olan bir rahatsızlıktır. Altında brusella, tüberküloz, kanser gibi ciddi
hastalıklar yatabilmektedir. Bu nedenle hastalık; deneyim sahibi uzman bir
kadro ve tıbbi donanımı yeterli merkezlerde geniş kapsamlı bir çalışma ile
incelenmelidir. Nedeni bilinmeyen ateşin altında yatabilecek çeşitli
hastalıklar şöyle sıralanmaktadır:
Ülkemizde en sık enfeksiyon sebepleri görülmektedir. Bunun
da başında tüberküloz gelmektedir. Sadece akciğer kökenli veremler değil,
akciğer dokusunda olmadan lenf bezlerinin şişmesiyle görülen tüberküloz
vakaları öne çıkmaktadır. Ülkemizde özellikle akciğer dışı tüberkülozlar nedeni
bilinmeyen ateş grubunda ilk sırada yer almaktadır. Bu hastalarda kalp
kapakçıkları da incelenir. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da taze süt ve
peynir tüketimi çok fazla olduğu için bu hastalarda öncelikli olarak brusella
sorgulanmaktadır. Brusella da nedeni bilinmeyen ateş konusunda ülkemizde önemli
bir yer tutmaktadır. Bunun dışında bazı ender olan parazital enfeksiyonlar,
mantar enfeksiyonları, özellikli bazı virüs tipleri nedeni bilinmeyen ateşler
içinde yer alır ancak genel itibariyle ilk sıraları oynayan tüberküloz,
brusella ve kalp kapakçığı iltihaplarıdır.
Enfeksiyon dışı sebeplerde en önemli öge romatolojik
hastalıklardır. Burada vaskülitler ön plandadır. Bunun yanında Behçet hastalığı
ve Ailevi Akdeniz ateşi (FMF) hastalığı da nedeni bilinmeyen ateş hastalıkları
içindedir. Bu hastalıklar iyi sorgulanmalıdır. Behçette ağızda ve genital
bölgelerde yaralar olur. Bazen de damar tıkanıklıklarına yol açabilmektedir.
Sistemik bir hastalıktır, küçük büyük tüm damarları tutabilir. FMF ise karın
ağrıları ve göğüs ağrıları ile giden sıklıkla ateş süreleri daha kısa olan
ancak periyodik ateşler yapan bir gruptur. Buradaki önemli nokta bu
hastalıkların tanısı ne kadar erken konulursa organ yetmezliğinin önüne o kadar
erken geçilmiş olmaktadır. Bunun yanında bu tür hastalıklardan ölümler de büyük
oranda engellenmiş olmaktadır.
Solid organ kanserleri grubuna giren akciğer kanseri, meme
kanseri ve pankreas başı kanseri ile hematolojik kanserler grubuna giren lenf
bezi kanserleri de nedeni bilinmeyen ateş açısından sık rastlanılan ve
değerlendirilmesi gereken gruplardır.
Ayrıntılı öykü ve bazen genetik incemeler gerektiren
özellikli hastalıklar da nedeni bilinmeyen ateşte karşılaşılan
hastalıklardandır. Örneğin subakut tiroidit denilen bir çeşit tiroit hastalığı
nedeni bilinmeyen ateş yapabilmektedir. Çok gözden kaçırılan ve araştırmada çok
yanıltan bir gruptur. Daha çok halsizlik, yorgunluk, kilo kaybı ve ateş görülen
bir hastalıktır. Bazen bir boğaz ağrısıyla başlar. Tiroidin kendi dokusunu
yıkmasıdır. Enfeksiyon bu hastalığı tetikleyebilmektedir. Ayrıca gözden kaçırmamak
gereken özellikle ileri yaşlarda tiroidin hızlı çalışması, hipertiroidi
tabloları ve hastanın ne ilaçlar kullandığını iyi sorgulamak gerekmektedir.
Bunlar da nedeni bilinmeyen ateşlere yol açabilmektedir.
