LGBTİ+'lar iş hayatlarında cinsel kimliklerini gizlemek zorunda kalıyor

Kadir Has Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Merkezi ve Kaos GL tarafından bu yıl beşincisi gerçekleştirilen “Türkiye'de Özel Sektör ve Kamu Çalışanı LGBTİ+'ların Durumu 2019 Araştırması” sonuçları açıklandı.

1000 katılımcıyla gerçekleştirilen araştırmaya göre, LGBTİ+’lar iş hayatında cinsel kimliklerini gizlemek zorunda kalıyorlar. Araştırma sonuçlarına göre özel sektörde çalışan LGBTİ+’ların yüzde 17,36’sı işyerlerinde cinsel kimliğini tamamen açık edebilirken, bu oran kamuda yüzde 4,39’a düşüyor.

Kadir Has Üniversitesi 10 aralık dünya İnsan hakları günü kapsamında, kadir has Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mary Lou O’Neil, Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Reyda Ergün, Kaos GL’den Aylime Aslı Demir, sosyal psikoloji alanında çalışan Prof. Dr. Melek Göregenli ve projenin araştırma asistanları Dr. Selma Değirmenci ve Doğancan Erkengel’in katılımıyla “Türkiye'de Özel Sektör ve Kamu Çalışanı LGBTİ+'ların Durumu Araştırması”nın 2019 yılı sonuçlarını açıkladı.

Araştırma sonuçlarını İnsan Hakları Günü’nde açıklamalarının manidar olduğunu söyleyen Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ve Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Reyda Ergün, “İnsan haklarının ayrılmaz bir bütün olarak medeni ve siyasal hakların kullanılabilmesinde başrolü oynadığı görüşü, uluslararası insan hakları hukukunda da artık aktif ve daha güçlü bir şekilde yer almaktadır. Bu anlamda çalışma hakkı ve çalışma hayatı hakları gibi pek çok spesifik insan hakları, bu mekanizma tarafından güvence altına alınmış durumda. Bu hakların ayrımcılık yasağı ile birlikte değerlendirilmekte ve çalışma hayatının genelinde ortadan kaldırılması hedeflenmektedir. Ülkemizde de insan haklarının bütüncül olarak ele alınması ve istihdamda cinsiyet ayrımının ortadan kalkması için çalışmaları başlatılması gerekmektedir.” dedi.

 “LGBTİ+’lar özel sektörde de kamuda da cinsel kimliğini açık edemiyor”

“Türkiye’de Özel Sektör ve Kamu Çalışanı LGBTİ+’ların Durumu 2019 Araştırması” sonuçlarına göre, araştırma katılımcılarından kamuda çalışan 228 kişiden 130’u cinsiyet kimliğini ‘erkek’, 77’si ‘kadın’, 5’i ‘trans erkek’, 3’ü ‘trans kadın’, 13’ü ‘diğer’ olarak tanımlarken, 115’i cinsel yönelimini ‘gey’, 36’sı ‘lezbiyen’, 53’ü ‘biseksüel’, 7’si ‘heteroseksüel’, 17’si ise ‘diğer’ olarak belirtiyor. İş yerinde cinsel kimliğini gizlemek durumunda kalmayan çalışan oranı ise %4,39.Yine aynı şekilde araştırmaya katılan katılımcılardan özel sektörde çalışan 772 kişiden 478’i cinsiyet kimliğini ‘erkek’, 212’si ‘kadın’, 24’ü ‘trans erkek’, 15’i ‘trans kadın’, 5’i ‘trans’, 38’i ‘diğer’ olarak tanımlarken, 440’ı cinsel yönelimini ‘gey’, 102’si ‘lezbiyen’, 159’u ‘biseksüel’, 33’ü ‘heteroseksüel’ ve 38’i ‘diğer’ olarak belirtiyor. İş yerinde tamamen açık olduğunu söyleyen çalışan oranı ise %17,36.

“Ayrımcılığa maruz kalmamak için cinsel kimliklerini gizliyorlar”

Araştırmada kamu ve özel sektörde katılımcıların maruz kaldığı ayrımcılık deneyimlerine de yer verildi. Katılımcılara ‘İşyerinizde bizzat kendinize yönelik cinsel kimlik ayrımcılığı veya nefret suçu vakalarıyla karşılaştınız mı?’ sorusuna özel sektör çalışanı toplam 772 kişiden 59’u, yani katılımcıların %7,64’ü, cinsiyet kimliği/ cinsel yönelim/ interseks durumu nedeniyle işyerinde ayrımcılığa maruz kaldığını; 209 kişi (%27.07) ise “ayrımcılığa maruz kalmamak için cinsel kimliğini gizlediğini” bildirdi. Katılımcılardan 118 kişi (%15.28) ise ayrımcılıkla karşılaşmamasının nedenini cinsiyet kimliği/ cinsel yönelimi/ interseks durumunun belli olmamasına bağlıyor.

Aynı soruya kamu çalışanı toplam 228 kişiden 27’si “Evet, karşılaştım” şeklinde yanıt verdi. Bununla birlikte yüzde 41,23 (94 kişi) oranında katılımcı ayrımcılık ile karşılaşmadığını belirtirken, bunu cinsiyet kimliği/cinsel yönelimi/interseks durumunu gizlemesine bağladı. Katılımcıların yüzde 20,18’i (46 kişi) ise ayrımcılık ile karşılaşmadığını belirterek buna neden olarak cinsiyet kimliği/cinsel yönelimi/interseks durumunun belli olmamasını gösterdi. Sadece yüzde 26,75 (61 kişi) oranında katılımcı bu soruya “karşılaşmadım” yanıtını verdi.

“LGBTİ+ haklarına duyarlılık konusunda Sivil Toplum alanı önde!“

Özel sektörde çalışan katılımcıların “LGBTİ+ haklarına duyarlılık konusunda”çalıştığı işyerine verdiği notlara göre, duyarlılık anlamındasivil toplum sektöründeki işyerlerinin 2.78 ortalama ile en yüksek puanı aldı. Enerji sektöründeki işyerleri ise 0.95 ortalama puanla en düşük puanın verildiği sektör oldu.

“Toplumsal farkındalık kampanyaları yapılmalı”

Araştırma kapsamında işyerlerinde LGBTİ+ çalışanlara dönük ayrımcılığa karşı alınması gereken önlemlere de yer verildi.Özel sektör için alınması gerekenilk önlem “toplumsal farkındalık kampanyaları”olurken, ikinci seçenek olarak “ulusal mevzuatta ayrımcılık yasağı”nın önemli olduğu vurgusu yapıldı. Kamuda ise ilk sırayı “ulusal mevzuatta ayrımcılık yasağı” ve “hükümetin sorumluluk ve liderlik üstlenmesi” alırken, üçüncü sırayı ise “toplumsal farkındalık kampanyaları” vurgusu aldı.