Soğuk havaların kapıyı çaldığı şu günlerde kış hastalıkları
da yavaş yavaş ortaya çıkmaya başlıyor. Nezle, grip, soğuk algınlığı gibi
bağışıklık sistemini olumsuz etkileyen hastalıklardan korunmak besinlerle
mümkün olabiliyor. İşin sırrı ise doğru sebzeleri doğru baharatlarla
taçlandırmakta yatıyor. memorial bahçelievler hastanesi Beslenme ve Diyet
Bölümü’nden Dyt. Aslıhan Altuntaş, kış hastalıklarından korunmak için
tüketilebilecek sebze ve baharatlar hakkında bilgi verdi.
Sarımsak ve soğan: Mümkün olduğunca tüm yemeklerin
içerisinde kullanılması tavsiye edilmektedir. Kırmızı soğan da beyaz soğan
kadar faydalıdır. Soğan ve sarımsağın çiğ olarak tüketilmesi daha faydalıdır
ancak kokuları rahatsızlık verdiğinden pişirme yöntemlerine dikkat edildiği
takdirde aynı faydayı sağlamaktadır. Soğanı kavururken çok fazla havayla temas
ettirmemek için tam pembeleşinceye kadar değil biraz daha diri tutarak
pişirilmesi ve düdüklü tencerede pişirilmesi önemlidir. Örneğin soğan çorbası
yapılabilir, içerisine sarımsak, karabiber, kimyon eklenebilir. Bunlar bir
araya geldiği zaman hem antibakteriyel etkileri ile boğaz enfeksiyonlarına hem
de özellikle mide ve bağırsak rahatsızlıklarına iyi gelmektedir. Aynı zamanda
da vücut bağışıklığını güçlendirir.
Ceviz: Besin olarak tıpkı zeytinyağı gibi çok önemli
yağ asitleri içermektedir. Bu iyi yağlar sayesinde kandaki kolesterol
seviyesini düşürür. Kalp ve damar rahatsızlıklarının önüne geçer. Aynı zamanda
cevizde l-arginin adı verilen protein bulunmaktadır. Bu protein kan damarlarının
daha pürüzsüz olmasına ve kanın daha akışkan olmasına olanak sağlar.
Dolayısıyla kandaki toksinlerin ya da buradaki plakların tedavisine de katkısı
olur. Aynı zamanda antioksidan etkisi çok yüksektir. Dolayısıyla bağışıklık
sistemini güçlendirerek bakterilere karşı savaşmaktadır. İçerisinde fenolik
bileşikler de bulunmaktadır. Bunların yanında magnezyum da içerir. Aynı zamanda
safra taşı oluşumunun önüne geçmektedir. Özellikle çiğ cevizlerden bu faydalar
yüksek oranda sağlanır. Kurutulmuş cevizler de fayda sağlamaktadır ancak çiğ
ceviz daha etkilidir. Günde 2 tam ceviz tüketilmesi yeterlidir.
Lahana: C vitamini yönünden çok zengin olduğu için aynı
zamanda önemli bir antioksidandır. İçerdiği lifler sayesinde bağırsak
hareketlerini düzenlemeye yardımcı olmaktadır. Bu lifler bağırsaklardaki
yararlı bakterilerin artmasını sağlayarak antibiyotik etki yapmaktadır. Bu etki
sayesinde bakteriler arttığı ve daha aktif çalıştığı için de vücutta hem
bağışıklığı güçlendirir hem de yararlı bakterilerin sayısını artırır. Lahana
içerisinde fitokimyasallar da bulunmaktadır. Lahananın içerdiği bu bileşikler
meme, kolon ve prostat kanserlerinden de koruyucu özellikler taşımakta aynı
zamanda bağışıklık sistemini güçlendirmektedir.
Pırasa: Soğan ve sarımsakla aynı familyadan
gelmektedir. Soğan ve sarımsaktaki sülfürlü bileşiklerin bir kısmı pırasada da
mevcuttur. Bu sayede yüksek antioksidan kapasitesine sahiptir. Aynı zamanda
tümörlerin küçülmesine yardımcı olur. Hem antioksidan özelliği sayesinde hem de
içeriğindeki vitamin ve mineraller sayesinde sağlığı çok destekler. Bu sülfürlü
bileşikler bağışıklık sistemini güçlendirdiği için grip, nezle, soğuk algınlığı
gibi hastalıklarda hem tedavi sürecinde vücudun daha çabuk toparlanmasını
sağlar hem de bu hastalıkların oluşmasını engelleyecek antioksidanlara
sahiptir. Yani hastalıktan kurtulmak ve korunmak için çift yönlü tüketilebilir.
Aynı zamanda obezite ve eklem rahatsızlıkları olanlara da önerilir. Tüketiminde
çeşitlilik olması gerekmektedir. Örneğin bir gün pırasa yendiyse ertesi gün
yeşil salata sonraki gün karnabahar yemeği yemek gibi menüyü çeşitlendirmek
yerinde olacaktır. Mutlaka her gün ya öğle ya akşam yemeğinde muhakkak bir
mevsim sebzesi olmalıdır. Sonbahar hastalıklarında toparlanmak için
tüketiliyorsa her iki öğüne de eklenebilir.
Karnabahar: Brokoli ile aynı familyadan gelmektedir.
Karnabahar ve brokolinin sevilmeyen kokusuna sebep olan sülforafan adlı
maddedir. Bu madde aslında bu iki sebzeye antioksidan ve antibakteriyel
özellikler katmaktadır. Midede ülser türü rahatsızlıklara sebebiyet veren
Helikobakter Pilori adı verilen mikrobun üremesini engeller ve mideyi korur.
Aynı zamanda C vitamini, magnezyum, B16 ve fosfor içerir. Bunların yanında
vitamin, mineral ve lif yönünden çok zengindir. Vücudun bağışıklık sistemini
güçlendirir. Aynı zamanda bağırsak florasının toparlanmasına yardımcı olur ve
bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar.
Doğru sebzeleri doğru baharatlarla taçlandırın
Kış sebzelerinden en yüksek faydayı sağlamak için sebzeleri
baharatlarla buluşturmak gerekmektedir. Örneğin ceviz bile yemeklerin içine
eklenebilmektedir. Kış mevsiminde hem en yüksek fayda hem de lezzet için
özellikle tüketilmesi gereken bazı baharatlar vardır.
Kış sebzeleriyle birlikte tüketilmesi gereken baharatlar
şöyle sıralanmaktadır:
Zerdeçal: Faydaları saymakla bitmeyen zerdeçalın
beslenmede günde bir çay kaşığı kadar tüketimi yeterli olmaktadır. Yoğurdun
içerisine koyarak da yemeklere katılarak da kullanılabilir. Isıyla çok fazla
etkileşimi olmadığı için yemeklere koyulmasında da herhangi bir değer kaybı
olmayacaktır. Zerdeçal kullanılan yemeklerde beraberinde karabiber kullanılması
da tavsiye edilmektedir.
Zencefil: Taze olarak tüketilebilir, yemeklerin içerisine
konabilir, balık marine ederken kullanılabilir, yoğurda rendelenerek
tüketilebilir. Sindirime yardımcı olduğu için çaylara da konulabilir. Mide
yanmalarına ve ağrılarına iyi gelmektedir. Ciddi bir antioksidan olduğu için
özellikle kış aylarında beslenmede bulunması gereken bir baharattır.
Sumak- kekik: Salatalara mutlaka eklenmelidir. İçerdiği
fenolik bileşikler sayesinde hem bağışıklığı destekleyecek hem de lezzet
anlamında farklı alternatifler sunacaktır. Kış sebzeleriyle yapılan yemeklerin
içine günlük ortalama 1-2 çay kaşığı kadar konabilir. Baharatlar çok çabuk
nemlenebilmektedir. Nemlendiğinde bakteri ve küfler çok rahat oluşabilir. Bu
nedenle baharat alırken aktarlardan açık paketler almak yerine güvenilen
marketlerden taze olduğundan emin olunan kapalı paketler tercih edilmelidir.
Paketlerin yırtık delik olmamasına da dikkat edilmelidir.
