Kış sporları, keyifli olduğu kadar, dikkat gerektiren
aktiviteler grubunda yer alıyor. Kayak ve snowboard’da meydana gelen
yaralanmalara dikkat çeken uzmanlar, kış sporu yapmak isteyen kişilerin uygun
ekipman olmadan ve yalnız başına çıkmamaları gerektiğinin altını çiziyor.
ÜsküdarÜniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr.
Mehmet Kerem Canbora kış sporlarında meydana gelen yaralanmalar hakkında önemli
bilgiler verdi.
Kadınlar
daha çok yaralanıyor
Kayak
yaralanmalarının temel sebebinin kontrolsüz ve ani ivmeli düşme ve çarpmalar
olduğunu belirten Doç. Dr. Mehmet Kerem Canbora,
“Kayak sporu
profesyonel yarışmacılar için bile son derece riskli bir spor dalıdır. İlginç
olarak erkekler kadınlara göre ciddi yaralanmalara daha sık maruz
kalmaktadırlar. En sık yaralanan vücut bölümü dizdir ve en sık ön çapraz bağ
yaralanmaktadır. Ön çapraz bağ başta olmak üzere diz bağ yaralanmaları
kadınlarda erkeklere göre 3-8 kat daha fazla görülmektedir” dedi.
Omuz kuşağı
yaralanmaları, snowboard’cularda daha fazla!
“Üst
ekstremite yani omuz kuşağı yaralanmaları (kollarımız, önkol ve ellerimizdeki
yaralanmalar) snowboard’cularda kayakçılara göre iki kat daha fazla
görülmektedir” diyen Canbora,
“15-18 yaş
arası genç sporculara bakıldığında iki yıl içerisinde en az yarısının yaralanma
geçirdiği bildirilmiş. Bununla birlikte öne eğilme, yana eğilme ve
yüklenmelerin aşırı kullanım yaralanmaları için potansiyel bir risk içerdiği
bilinmektedir. Bu tip fizyolojik ve psikolojik aşırı yüklenmeler sadece
fiziksel yaralanmalara yol açmakla kalmadığı gibi genç atletlerde immün sistem
bozukluklarına da yol açarak hastalık riskini artırmaktadır” şeklinde konuştu.
Kış
sporlarında görülen yaralanmalar nelerdir?
Kayak
sporunun genel fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam tarzı nedeniyle yaşlanma
üzerindeki faydalı etkilerinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Doç.
Dr. Canbora, kış sporlarında en çok görülen yaralanmalar hakkında şu bilgileri
verdi:
“Beyin
sarsıntısı: Kış
sporları dâhil her türlü sportif aktivitede beyin sarsıntısı meydana gelebilir.
Beyin sarsıntısı vakalarının 1/3’den fazlası çocuklarda görülmektedir. Düşen
bir sporcuda bayılma, görme bulanıklığı, baş dönmesi, bilinç bulanıklığı,
yaralanma bölgesinde şişlik ve kusma gibi belirtilerin varlığı, beyin
sarsıntısı olasılığına işaret etmektedir.
Omuz kuşağı
kırık ve/veya çıkıkları: Omuz yaralanmaları tüm kış sporları içinde %15’lere kadar sıklıkta
görülürken özellikle snowboard’cularda bu oran %40’lara varan sıklıkta
görülmektedir. Omuz yaralanmaları kayakçılarda çok daha az sıklıkta görülür.
Kayak sporcularının omuz çıkığı riski çok yüksektir.
Omurga
yaralanmaları: Nadiren
ölümcül olabilen omurga yaralanmaları diğer kafa travmalarından daha rahatsız
edicidir. Omurga çevresi bağ ve adalelerdeki yaralanmalar sporu yapmanıza uzun
haftalar engel olabilir. Snow-board sporcuları sırt yaralanmalarına açıktırlar.
Sonuç olarak tüm kış sporları omurga yaralanmaları açısından risk taşırlar.
Dirsek çıkık
ve/veya kırıklı çıkık: Dirsek yaralanmaları sadece bariz travma ile değil aynı zamanda aşırı
kullanım yada yanlış tekniğe bağlı olarak da yaralanabilirler. Dirsek
travmalarının önemli bir kısmı düşmeden korunmak için eller açık iken
gerçekleşmektedir.
Kayakçı
başparmağı: Ellerin
ve bileklerin düzenli olarak kullanıldığı tek kış sporu kayaktır. Kayakta paten
ya da kızakla kaymaya göre daha fazla başparmak yaralanmaları görülmektedir. En
yaygın el yaralanması ise başparmağı yerinde tutan önemli bağların yaralandığı
kayakçı başparmağıdır.
Diz
yaralanmaları: Kayak
başta olmak üzere diğer kış sporlarında dizlerin şoku emme etkisine çok daha
fazla ihtiyaç duyarız. Spor yaralanmalarında en sık karşılaşılan diz
yaralanmalarında özellikle diz yan ve çapraz bağlarında yırtıklar olur. Bunun
yanında çok şiddetli düşmelerde bağ yaralanmalarına kırıklar da eşlik
etmektedir.
Ayak bileği
burkulma ve yaralanmaları: Ayak bileği burkulmaları son derece yaygındır. Talus denilen topuk
kemiğinin üstündeki kemiğin kırılması ‘snowboard’cu ayağı’ olarak bilinir.
Hafif burkulmalar buz, elastik bandaj ve istirahat ile düzelirken ciddi ayak
bileği yaralanmaları kırıklara yol açtığında cerrahi ya da ameliyatsız tedavi
sonrası en az altı hafta alçı tedavisi gerektirmektedir.”
Kış sporu
yaparken tek başına olmayın!
Doç. Dr.
Mehmet Kerem Canbora, kış sporlarında meydana gelebilecek tehlikelerden
korunmak için şu önerilerde bulundu:
“Düzenli
aralar verin: Çocukların kontrol amacı ile yakın gözlemde tutulması
çok önemlidir. Çocuklar genelde yorulduklarını fark etmezler. Bu da onları kas
yorgunluğuna ve yaralanmalara açık hale getirir. Su içmeyi ve küçük
atıştırmalıkları içeren küçük molalar bu tip yaralanmaları önlemede faydalı
olacaktır.
Hava
durumunu kontrol edin: Hava durumu kimi zamanlar tahmin edilemeyebilir. Bir
anda çok açık ve güneşli hava tehlikeli bir duruma geçebilir. Önceden mutlaka
hava durumu kontrol edilerek özellikle fırtınalı ve sisli havalardan
kaçınılarak yaralanmaların önüne geçilebilir.
Tek başına
olmayın: Kış
sporlarında belki de en tehlikeli davranış yalnız olmaktır. Bu durum potansiyel
olarak hayatı tehdit eden her türlü riski beraberinde getirmektedir. Bir başka
sporcunun olması ile en aza indirgenebilir. Diğer sporcu ile yakın kalmak kaza
anında karşılıklı yardımlaşmayı kolaylaştıracaktır. Diğer sporcunun yorgunluk
ya da kafa karışıklığının varlığı gözlenmelidir. Acil durumlarda müdahale
edilmesine imkân sağlayacak yardım kiti çok yararlı olabilecektir.
Isınma
egzersizleri yapın: Genel olarak sporda en önemli olan ve ne yazık ki en çok ihmal edilen şey
ısınma ve açma-germe egzersizleridir. Hiçbir profesyonel sporcu bunları
yapmadan harekete başlamaz!
Koruyucu
ekipman kullanın: Koruyucu ekipman kullanımı ile şiddetli yaralanmalar en aza indirgenebilir.
En önemli ekipman kasktır. Yapılan çok sayıda çalışma kask kullanımı ile ölüme
kadar gidebilecek ciddi kafa travmalarının önlenebileceği bildirilmiştir.
Uygun
giysiler tercih edin: Kış sporları yaparken giydiğimiz kıyafetler bizi sıcak tutmaktan fazlasını
yapar. Bir yandan da güneş yanığı, rüzgâr yanığı ve donma tehlikesinden korur.
Bu koruma sırasında aynı zamanda serbestçe harekete izin veren esnekliği
sağlamalıdır.
Çevrenize
aşina olun: Bilmediğiniz,
aşina olmadığınız ortamlar size sürprizler hazırlayabilir. Birçok kış spor
yaralanmasının kişinin kayak pistinde bir ağacı ya da kayayı görememesi ya da
bir hokey maçı sırasında ince bir buz yamasını fark etmediği için olmaktadır.
Çevrenizi tanımak hangi alanlardan uzak durmanız gerektiğini bilmenize yardımcı
olacaktır. Manzarada tanıdık bir nokta seçerek alanı tarayın. Aşağıda yaralanma
riskini en aza indirecek basit bilgiler yer almaktadır:
- Çarpışma
riski açısından kalabalık alanlardan uzak durun,
- Kulaklık
takmayın, müzik dinlemeyin,
- Kayalar ve
ağaçlardan uzak durun,
- Alanı
devamlı tarayın,
- Kaskınızı mutlaka takın.”
