Bilim insanlarının
tedavisi için üzerinde çalıştığı kanser hastalığı, günümüzün en önemli sağlık
sorunlarının başında geliyor. Dünyada her yıl 18,1 milyon kişiye kanser tanısı
konarken, 9,6 milyon kişi de kanser nedeniyle yaşamını yitiriyor. Türkiye’de
ise her yıl 170 bin kişinin kansere yakalandığını ve yaklaşık 150 bin kişinin
hayatını kaybettiğini belirten Anadolu Sağlık Merkezi Onkolojik Bilimler
Koordinatörü, Medikal Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Necdet Üskent, “Türkiye’de
erkeklerde akciğer, prostat, kolon ve mide kanseri daha sık görülürken,
kadınlarda meme, tiroid, kolon ve mide kanserleri daha sık
görülüyor. Dünyada ise sırası ile en fazla görülen kanserler akciğer,
meme, prostat ve kolo-rektal kanserler. En fazla ölüme neden olanlar ise
sırasıyla akciğer, kolo-rektal, mide ve karaciğer kanserleri” dedi. Prof. Dr.
Necdet Üskent, kanserden korunma yolları ile ilgili bilgiler verdi.
Sigardan uzak durulmalı: Sigara içerisinde 4000’in üzerinde
zararlı kimyasal bulunuyor. Bu kimyasallar DNA’ya zarar vererek önemli genlerde
değişikliğe neden oluyor. Kanser hücreleri vücutta gelişerek hızla ve kontrol
dışı çoğalarak kansere neden oluyor. Akciğer, yumurtalık kanserleri, bazı
lösemi türleri, ağız, gırtlak, üst yutak, burun ve sinüsler, yemek borusu,
karaciğer, pankreas, mide, böbrek, mesane, rahim ve bağırsak kanserleri
doğrudan sigara kullanımı ile ilgili.
Şeker doğal yiyeceklerden karşılanmalı: Vücutta kanser hücreleri dahil,
tüm hücrelerin şekere ihtiyacı var. Şekerin neden olduğu aşırı kilolar, bel
çevresindeki yağlanma ve obezite de kanseri tetikleyen en önemli faktörler
arasında. Şeker sebze ve meyvelerden karşılanmalı. Çocuklara küçük yaşlardan
itibaren sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandırılmalı, sağlıklı atıştırmalıklar
özendirilmeli. Fazla yağlı ve şekerli gıdaların tüketilmesinin kanserle
ilişkili olduğu kanıtlanmış. Şekerli gıdalar vücutta enflamasyonu da (iltihap)
artıyor. Kanserin kökeni olan enflamasyon, kanser hücrelerinin çoğalmasına da
neden oluyor.
Yağlı yiyeceklerden uzak durulmalı: Kızarmış yiyecekler, yağlı etler ve
diğer yüksek yağ oranlı yiyecekler daha az tüketilmeli. Günde en az 5 tane
meyve ve sebze yenmeli, özellikle yeşil yapraklı ve yüksek C vitaminli
besinler, turunçgiller tüketilmeli. Yulaf gibi tahıllar ve haftada 2 kez balık
tüketilmeli. Ayrıca ailesinde kanser vakaları olanlar beslenmesine dikkat
etmenin yanı sıra düzenli taramalarını da ihmal etmemeli.
Hareketli yaşam tarzı benimsenmeli: Egzersiz kanser, diyabet,
tansiyon, kalp hastalıkları gibi hastalıkların görülme riskini azaltıyor.
Düzenli egzersiz metabolizmayı olumlu etkileyerek, bağışıklık sistemini
güçlendirerek, fazla kiloları yok ederek ve stresi azaltarak kanser riskini
azaltıyor. Metabolik sorunlar, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve fazla
kilolar da kansere yol açan başlıca nedenler arasında. Çağımızın çocukları çok
hareketsiz, parklarda bahçelerde oynamak yerine, televizyon, bilgisayar ya da
tablet karşısında oturuyorlar. Haftada 5 gün 30 dakika yürümeyle kolon kanseri
ve meme kanseri riski yüzde 30-40 oranında azaltılabiliyor.
Sebze ve meyveler iyi yıkanmalı: Sebze ve meyveleri iyi yıkamak, tuzlu ve
sirkeli suda bekletmek yiyeceklerin kimyasallarını/ilaçlarının arındırılmasında
oldukça önemli.
Elektronik cihazlar: Dünya Sağlık Örgütü’nün yaptığı, 14 ülkeden 31
bilim insanının katıldığı kapsamlı araştırmaya göre cep telefonu beyin kanseri
riskini artırıyor. Araştırmada bir beyin kanseri tümörü olan gliomanın oluşum
riski, kablosuz sistem kullanımıyla artarken, cep telefonu kullanılırken
mutlaka kulaklık kullanılması önerilerek telefonun yastığın altına ya da
başucuna konarak uyunmaması gerektiği belirtiliyor.
Stresten uzak durulmalı: Birçok kanser türü, bağırsak
hastalıkları, tansiyon, diyabet ve kalp hastalıklarının strese bağlı olduğu
bilimsel olarak da kanıtlamış durumda. Kanserden ve diğer hastalıklardan
korunmak için stresle mücadeleyi ve stresi biraz daha hafif yaşamayı öğrenmek
önemli. Fiziksel aktivite, egzersiz, meditasyon, yoga, müzik terapisi gibi
yöntemlerden faydalanılarak stres azaltılabilir.
Obeziteye karşı önlem alınmalı: Fazla kilolu ve obez kişilerde
özellikle menopoz sonrası meme kanseri, bağırsak kanseri, rahim kanseri,
yumurtalık kanseri, yemek borusu kanseri, pankreas kanseri, böbrek kanseri,
prostat kanseri, mide kanseri ve safra kesesi kanseri riskinin arttığı
görülüyor. Araştırmalar fazla kilo ve obezitenin kanseri tetiklediğini
gösteriyor. Östrojen ve insülin de dahil olmak üzere, bu hormonların
bazılarının yüksek düzeyde olması belirli kanserlere yakalanma riskini
arttırabiliyor. Araştırmalar, obezite ve fiziksel aktivite yetersizliğinin
yüzde 20-25 oranında özellikle meme, kolon ve yemek borusu kanserlerine
yakalanma riskini artırdığını gösteriyor. Obezite ayrıca karaciğer ve rahim
kanseri riskini de yüzde 20-30 oranında artırıyor.
Kaliteli uyku uyunmalı: Düzensiz ve kalitesiz uykunun hormonlar ve
metabolizmayı olumsuz etkiliyor. Uyku sırasında vücut için fayda sağlayan
birçok hormon salgılanıyor. Uyku bozuklukları hem fiziksel hem de ruhsal pek
çok hastalığı tetiklediği gibi kanser riskini de artırabiliyor.
Mikrodalga fırınlarda kullanılan kaplara dikkat edilmeli: Mikrodalgaların,
yiyeceklerin yapısını bozduğu ve yiyeceklerdeki besin değerlerini oldukça
azalttığı iddia ediliyor. Böylece vücuda alınan vitaminlerin değeri bozuk veya
değişmiş oluyor. Bu da zamanla kansere yol açabiliyor. Mikrodalga
fırını kullanırken kullanılan kapların mikrodalgaya uygun olmasına özellikle
dikkat edilmeli.
11:00-16:00 saatleri arasında güneşe çıkılmamalı: Güneş, cilt
kanseri riskini artırıyor. Özellikle de güneş ışınlarının, çok yoğun ve
kanserojen etkiye sahip oldukları 11:00-16:00 saatlerinde güneşe çıkmamakta
yarar var. Cilt tipine uygun, yüksek koruma faktörlü güneş kremlerini kullanmak
önemli.
Eskimiş tavalar kullanılmamalı: Eskimiş, çizilmiş teflon tavaların
kullanılmamasında fayda var. Ancak kaliteli, yüksek standartlarda üretilmiş
tavalarda risk olmadığı belirtiliyor.
Cam ya da ahşap mutfak malzemeleri tercih edilmeli: Plastik, kanserojen
maddeler içerir. Bunun yerine cam ya da tahta ürünler kullanılmalı. Ancak artık
çok kaliteli plastik ürünler var ve bunlar fırına hatta mikrodalgaya bile
girebiliyor
