Selçuklu döneminden beri varlığını sürdüren bu geleneksel sanat, günümüzde de ustaların elinde hayat bulmaya devam ediyor.
Ahşap Oyma Sanatının Özellikleri:
Malzeme:
Genellikle ceviz ağacı kullanılır, ancak kavak, çam, söğüt, gürgen gibi ağaçlar da tercih edilir.
Ceviz, hem dayanıklılığı hem de işlenebilirliği nedeniyle en değerli malzemedir.
Araçlar:
İskarpela adı verilen kesici aletler, çekiç, tokmak, pergel gibi çeşitli el aletleri kullanılır.
Ayarlı ahşap gönye, çinker (nişangeç), kargaburnu, kumlama aleti(çivisi), tırnak kalem gibi aletler kullanılmaktadır.
Motifler:
Bitki ve hayvan figürleri, özellikle çiçek motifleri yaygın olarak kullanılır.
Geleneksel motifler, ustaların hayal gücüyle birleşerek özgün eserlere dönüşür.
Teknikler:
Kesme-oyma ve kakma teknikleri kullanılır.
Oyma makinesi ile çizilen motifler işlenir. Motifteki boşluklara çekiçle kabartma yapılır. Motiflere ise oluklu kesici kalemler ile kabartma verilir.
Ürünler:
Çeyiz sandığı, mücevher kutusu, camekan, sandalye, sehpa takımı, tepsi, tavla, aynalık, isimlik gibi çeşitli ev eşyaları üretilir.
Mihrap, minber, kürsü, cami kapısı, türbe, korkuluklar, sandık, bank, sandalye, sehpa, beşik küçük boy sandık modelleri imalatıyla Türkiye’de lider durumdadır.
Ayrıca mimari de, özellikle camilerin iç mekanlarının döşeme ve kaplamalarında da kullanılmaktadır.
Kahramanmaraş'taki Ahşap Oyma Atölyeleri ve Ustalar:
Kahramanmaraş Esnaf ve Sanatkarlar Odası Birliği'ne kayıtlı 61 atölye bulunmaktadır.
Kızılseki köyünde 11 atölye bulunur ve bunların 10 tanesi büyük işletmelerdir.
Sektörde 100-300 arasında usta çalıştığı tahmin edilmektedir.
Geçmişteki en önemli ustalar olarak Ziya Maraşlıoğlu, Ali Rıza Karpuzoğlu ve Remzi Gözükara gibi kişilerin adı geçmektedir.
Günümüzde de Ahmet Ziya Karpuzoğlu, Alaaddin Tayşı, Ali Gülaçtı, Ali Güzel, Bekir Akkök, Cengiz Akkoyun, Fahri Gülaçtı, Fatih Akkök, Hasan Gözükara, Hamza Gülaçtı, Haşim Bilgiç, İbrahim Hakkı Karpuzoğlu, İbrahim Özyürek, İsmail Akkök, Kurtuluş Kesim, M. Nejat Karpuzoğlu, Metin Erdem, Nuri Gülaçtı, Remzi Gözükara, Ümit Hakyol, Yakup Tıraş gibi ustalar bu sanatı yaşatmaktadır.
Tarihi Kapalı Çarşı'yla iç içe olan tarihi Taş Han'da ahşap oyma ürünlerinin pazarlandığı satış mağazaları bulunmaktadır.
Karşılaşılan Sorunlar:
Kayıt dışılık, sektörün önemli sorunlarından biridir.
Cevizin pahalı ve işçiliği zor bir ağaç olması sebebiyle, onun yerine kavak, çam, söğüt gibi ağaçlar kullanılmaktadır.
Kahramanmaraş'ın ahşap oyma sanatı, hem kültürel bir miras hem de ekonomik bir değer olarak önemini korumaktadır.
