Halitozis olarak adlandırılan kötü ağız kokusu çocuklarda da
görülebiliyor. Yaş gruplarına göre değişmekle birlikte okul çağı çocuklarında
görülme sıklığı yaklaşık yüzde 15 olarak kabul ediliyor. Fizyolojik ve
patolojik olmak üzere iki türde görülen ağız kokusunun kaynağının tespit
edilmesi ve vakit geçirilmeden tedavi planlaması yapılması büyük önem taşıyor.Memorial Şişli Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr.İsmail Yıldız, çocuklarda ağız kokusu ve nedenleri hakkında bilgi verdi.
Ağız kokusunun birçok nedeni olabilir
Fizyolojik ağız kokusu kişiden kişiye her an değişiklik
gösterebilir. Çocuğun sıvı tüketimi, salya üretimi, ağız hijyeni, ağız ve burun
florası, mikrobiyotası, en son yenen besinin kimyasal, biyokimyasal, hormonal
etkisi, açlık veya tokluk durumu, uyku durumu, gastrointestinal sistemdeki
enzimlerin durumuna göre fizyolojik ağız kokusu zaman zaman farklılık
gösterebilir. Fizyolojik ağız kokusunda altta yatan sistemik bir hastalık ve
patolojik bir durum yoktur. Patolojik ağız kokusunun ise birçok nedeni vardır.
Bunlar; sübjektif ağız kokusu, ağız içi nedenlere bağlı ağız kokusu, solunum
yolu nedenlerine bağlı ağız kokusu, mide-bağırsak problemlerine bağlı ağız
kokusu ve kan gazındaki sorunlara bağlı olabilir.
Ağız kokusunun 8 önemli nedenine dikkat!
1. Fizyolojik ağız kokusu: Sabah uyanınca ortaya
çıkan ağız kokusu, ağız salgısının azlığı, dehidratasyon, bazı vitamin-mineral
eksiklikleri (örneğin A vitamini, B12 vitamini, demir, çinko) ve açlık durumuna
bağlı görülebilir.
2. Ağız içi nedenlere bağlı ağız kokusu: Dilin
üstündeki tükürük, bakteri, epitel hücreleri ve gıda artıkları birikerek ağız
kokusuna neden olabilirler. Dişeti iltihabı, ağız içi enfeksiyonlar, ağız
kuruluğu, ağızda ülserler, ağızda aftlar, diş hastalıkları, diş çürükleri ve
yumuşak damak hastalıkları sayılabilir.
3. Solunum yolu nedenlere bağlı ağız kokusu: Boğaz
enfeksiyonları, bademcik iltihapları, boğaz iltihapları, bademcik taşları,
sinüzit, burun iltihabı, kronik burun tıkanıklıkları, geniz akıntısı, solunum
yollarında yabancı cisimler, bronşektazi ve akciğer enfeksiyonları sayılabilir.
4. Sistemik hastalıklara bağlı ağız kokusu: Diyabet,
diyabetik koma, metabolik hastalıklar, zehirlenmeler, kan hastalıkları,
maligniteler ve böbrek yetmezliği sayılabilir.
5. Mide-bağırsak sistemine bağlı ağız kokusu: Gastroesofagial
reflü hastalığı, yemek borusundaki divertüküller, yemek borusundaki darlıklar,
mide çıkış darlıkları, duedonal darlıklar, bağırsak emilim kusurları, karaciğer
yetersizliği, helicobakter pilori enfeksiyonları ve paraziter hastalıklar
sayılabilir.
6. İlaç kullanımına bağlı ağız kokusu: Nitrat ve
nitritler, sitotoksik ajanlar, fenotiazinler, amfetaminler, dimetil
sülfoksitler ve kloral hidrat sayılabilir.
7. Yiyecek ve içecekler bağlı ağız kokusu: Soğan,
sarımsak, lahana, turp, alkol, kahve, süt ürünleri vb. sayılabilir.
8. Bakteriler: Uçucu kükürt bileşikleri, organik
bileşikler ve azotlu bileşikler üreten bakterilerin ağızda bulunması kötü ağız
kokusuna neden olurlar.
İki aydan uzun sürmesi durumunda kronik kabul ediliyor
Kötü ağız kokusunun kesintili veya kesintisiz olarak 2 aydan
daha uzun süre devam etmesi durumu kronik kötü ağız kokusu olarak adlandırılır.
Kötü ağız kokusu olan çocukta tanı açısından bazı testler kullanılabilir. Bunun
için gaz kromotografisi ve halimeter gibi testler yapılabilir. Böylelikle
patolojik ağız kokusu tanısı konulabilir. Kötü ağız kokusu hem kişiyi hem de
çevresindekileri rahatsız eder. Bu nedenle altta yatan neden açığa
kavuşturulmalı ve nedene yönelik tedavi yapılmalıdır. Kötü ağız kokusunun tedavi
yaklaşımı multidisipliner olarak planlanmalıdır. Çocuk sağlığı ve hastalıkları
uzmanı, diş hekimi, kulak burun boğaz hastalıkları uzmanı ve ilgili uzmanlık
alanı hekimleri tarafından değerlendirmeler yapılmalı ve altta yatan neden
bulunarak tedavi planlanmalıdır.
Çocuklar ağız ve diş temizliği konusunda bilgilendirilmeli
Kötü ağız kokusu olan bir çocukta ayrıntılı alınmış bir
hasta öyküsü, tam ve sistemik yapılmış bir fizik muayene gereklidir. Öykü ve
fizik muayene yapıldıktan sonra gerekli laboratuvar tetkikler yapılır. Ağız
kokusuna neden olan neden bulunup tedavi edilir. Ağız kokusunun en sık altta
yatan nedeni ağız ve diş sağlığı ile ilgili problemlerdir. Bu nedenle
çocuklarımıza ağız ve diş temizliği hakkında eğitim verilmelidir. Diş ve dilin
fırçalanması ağız kokusunun önlenmesinde önemli bir yaklaşımdır.
Ağız kokusunu önlemenin yolları
Ağız kuruluğunun önüne geçmek için bol sıvı tüketilmesi
önemlidir.
Tükürük salgısının arttırılması ağız temizliği ve hijyeni
açısından önemlidir. Şekersiz sakız tüketimi tükürük salgısını arttırıcı
özellik gösterir.
Ağız gargaralarının kullanılması ağız hijyenini sağlamada
önemlidir.
Ağız kokusunu artırıcı özellik gösteren besinler
kısıtlanması önerilir.
Ağız, diş hijyeni ve temizliği yapılmasına rağmen ağız
kokusu devam eden çocuklarda altta yatan sistemik ve olası hastalıklar
açısından ilgili uzmanlık bölümleri tarafından değerlendirme yapılmalı ve
tedavi edilmelidir.
