Vücuttaki birçok
hormonun üretilip salgılanmasından sorumlu olan hipofiz bezi, bazen kendisinden
kaynaklanan hastalıklar nedeniyle pek çok sağlık sorununa neden olabiliyor. Bu
problemlerin başında gelen hipofiz bezi adenomları, çevre dokuları sıkıştırıcı
etkisinin yanında özellikle en yakın komşu organ olan göz sinirlerine
uyguladığı baskıyla da görme kaybına yol açabiliyor. Burun deliklerinden
girilerek yapılan endoskopik cerrahiler sayesinde hastalar konforlu bir şekilde
sağlığına kavuşabiliyor. Memorial Antalya Hastanesi Beyin, Sinir ve Omurilik
Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Mahmut Akyüz, hipofiz bezi tümörleri ve
tedavisi hakkında bilgi verdi.
Kadınlarda daha sık görülüyor
Hipofiz bezi adenomları iyi huylu tümörlerdir. Beynin
ortasında, vücut hormonlarını kontrol eden küçük bir bezin anormal olarak hücre
çoğalması sonucu ortaya çıkardığı yapılardır. Bazen salgıladıkları hormon
sayesinde tespit edilir, bazen de hiç hormon salgılamadan görme bozuklukları
ile fark edilebilir. Halk arasında devlik-cücelik denilen birtakım
hastalıklara, hormonal bozukluklara neden olabilir. Adenomlar nedeniyle hormon
fazlalığı ya da hormon eksikliği meydana gelebilir. Hormonal dengelerinin
değişkenliğinden dolayı kadınlarda daha sık görülür. Erkeklerde hormon aktif
olmayan tümörlerin varlığı daha fazladır.
Hipofiz bezinden salınan hormonlar ve görevleri şunlardır;
Prolaktin (Süt hormonu)
FSH, LH (Cinsiyet hormonları)
GH (Büyüme hormonu)
ACTH ( Tuz ve su dengesi ve kortizon salınması)
TSH (Tiroit uyarıcı hormon)
El ve ayaklar normalden fazla büyükse…
Cushing sendromu denilen yani kortizon hormonunun fazla
olduğu adenomalarda; şişmanlık, tansiyon ve şeker yüksekliği, obezite gibi
durumlar ortaya çıkmaktadır. Fakat bunlar ancak hastanın obezite nedeniyle
incelendiğinde anlaşılabilir. Hastanın el ve ayakları, burun ucu, çene hatta
kalp gibi organlarında kendisinin de fark etmediği ancak bir uzman tarafından
incelendiğinde belirlenebilen birtakım anatomik bozukluklar ortaya çıkabilir.
Burun deliğinden endoskopik cerrahi
Tümörler, genelde iki görme sinirinin hemen altında, 1’e 1
cm’lik bir alana yerleşir. Birtakım anatomik yapılara sahip olduğu için eğer
görme bozukluklarına ya da hastanın hormon eksikliğine veya fazlalığına neden
olmuşsa, cerrahi ile tedavi edilmesi gerekmektedir. Endoksopik hipofiz bezi
ameliyatlarında; her iki burun deliğinden veya bir tanesinden endoskopi
vasıtasıyla girilerek kafadaki birtakım anatomik boşluklar, hava boşlukları ve
sinüs boşluklarından da yararlanılarak hipofiz tümörünün bulunduğu yere
ulaşılır ve o bölgedeki tümör çıkarılır.
Konforlu ameliyat psikolojiyi iyi yönde etkiliyor
Endoskopik hipofiz bezi ameliyatında kafatasının açılmamış
olması ve ameliyat sonrasında herhangi bir pansumana ihtiyaç duyulmaması hastaya
büyük konfor sağlar. Böylelikle taburcu olma süresi de çok kısalır. Ayrıca
ameliyat yöntemi, hastadaki endişe ve paniği de azalttığı için ameliyat
sürecine daha iyi karar verilmektedir. Tümörün tipine göre, patolojik
evrelemesine, atipik olup olmamasına, agresif olup olmamasına göre bazen
ameliyat sonrası radyoterapi, ilaç tedavisi de verilebilir. %3-5 kadar
tekrarlama olasılığı söz konusudur.
Özellikli cerrahi her hasta için uygun olmayabilir
Ameliyat için hastanın daha önce burundan büyük bir cerrahi
geçirmemiş olması gerekmektedir. Ayrıca doğal anatomik hava boşluklarının
cerrahinin yapılabilmesi için yeterli olması şarttır. Bazen doğuştan var olan
sinüs boşluklarının tamamen kapalı olması, ulaşılacak yol önünde bir kemik
duvar olmasına neden olur. Bu durumda cerrahi zorlaşır veya imkansız hale
gelir. Özellikle çocukluk çağındaki tümörlerde sinüs boşlukları yavaş yavaş
geliştiği için bu bölgelerdeki cerrahiler çocuklarda çok daha zor olmaktadır.
