Kalp krizinden kalp yetersizliğine, inmeden beyin
kanamalarına, böbrek yetersizliğinden kalıcı görme kaybına… Bu ciddi sağlık
problemlerinin yanı sıra ölüme bile yol açabilen hastalığın adı, ülkemizde her
3 kişiden birinde görülen hipertansiyon. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine
göre; dünyada 1.5 milyardan fazla kişi hipertansiyon hastası. Her yıl yaklaşık
7 milyon kişi de yüksek kan basıncı ve yol açtığı hastalıklar nedeniyle
hayatını kaybediyor. Daha da kötüsü eskiden ileri yaş grubunun hastalığı olan hipertansiyon
modern çağın getirdiği sorunlar nedeniyle artık 20’li yaşlarda, hatta
çocuklarda bile görülebiliyor. Peki hangi etkenler hipertansiyonun erken
yaşlarda ortaya çıkmasına yol açıyor? Acıbadem Bakırköy Hastanesi
Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Şükrü Aksoy hipertansiyon takvimini öne çeken
etkenleri anlattı, önemli önerilerde bulundu.
Aşırı tuz tüketimi
Normalde günde en fazla 6 gram olması gereken tuz tüketimi,
ülkemizde günde 18-20 grama yükseliyor. Tuz tüketiminde yapılan her 1 gramlık
artış da kan basıncı değerlerinin 1-2 mmHg artmasına neden oluyor. Kardiyoloji
Uzmanı Doç. Dr. Şükrü Aksoy konserve, fast food tarzı gıdalarda ve
turşularda tuz oranının çok yüksek olabileceği uyarısında bulunarak, “Ayrıca
maden suyunda da çok yüksek oranda tuz var. Kilo vermek veya mide gazını
gidermek için günde 5-6 şişe maden suyu tüketmek çok yanlış. Sadece bu
alışkanlık kesildiğinde bile kan basıncı ideal sınırlara gerileyebiliyor”
diyor.
Uyku apnesi ve uykusuzluk
Hipertansiyon açısından gizli tehlikelerden biri de, uyku
apnesi. Tedaviye dirençli hipertansiyon hastalarının bir kısmında sorumlu “uyku
apnesi” olabiliyor. uyku apnesi olan kişilerde gece kandaki oksijen oranı
düşüyor ve bu durum vücuttaki bazı kalp damar kontrol sistemlerini aktive
ederek tansiyonu yükseltiyor. Bunun yanı sıra yapılan bir araştırma, günde
5 saatten az uyuyanların, 7 saat uyuyanlara oranla 2 kat daha yüksek tansiyon
riski taşıdığını göstermiş. Buna yol açan etken ise uyku sırasında vücudumuzda
salınan ve damarlarımızı genişleten birtakım kimyasal maddeler. Eğer daha az
saat uyursak, bu maddelerin salınımı bozuluyor ve kan basıncı ile kalp hızında
artışa neden olabiliyor.
Hatalı diyetler
Hatalı diyetler de hipertansiyonun erken ortaya çıkmasına
neden olabiliyor. Özellikle magnezyum, potasyum ile kalsiyumdan zayıf beslenmek
uzun vadede damar sertliğine, bunun sonucunda da hipertansiyona yol açabiliyor.
Ayrıca yüksek doymuş yağ içeren veya yüksek karbonhidrat içeren diyetler de
uzun dönemde hipertansiyona yol açabiliyor.
Hareketsizlik
Hareketsiz hayatın kan basıncını yükselttiğini gösteren çok
sayıda bilimsel çalışma var. Ve bu çalışmalarda hareketsiz yaşam tarzı
olanların, hipertansiyona yakalanma riskinin çok daha yüksek olduğu görülmüş.
Tansiyon düşürücü etki için mutlaka spor salonuna gitmeye de gerek yok, günde
30 dakikalık hızlı yürüyüş yeterli oluyor.
Sigara ve alkol kullanımı
Sigara ile alkol gibi alışkanlıklar kısa dönemde damarlarda
büzüşmeye yol açarak ve uzun dönemde de damar sertliği yaparak hipertansiyona
neden oluyor.
Obezite
Günümüzün önemli bir sorunu olan ve gençleri, hatta
çocukları bile tehdit eden obezite hipertansiyona yol açan önemli bir etken.
Öyle ki obezite sorunu olan kişilerde hipertansiyon 3 kat fazla
görülüyor. Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Şükrü Aksoy ideal kilonun
yüzde 20 üstüne çıkıldığında ise hipertansiyon riskinin 8 kat arttığı
uyarısında bulunuyor.
Aşırı kahve ve çay tüketimi
Kahve ve çay da içerdikleri kafein gibi uyarıcı maddeler
nedeniyle fazla tüketildiklerinde tansiyonun yükselmesine yol açabiliyorlar. Bu
yüzden çayı açık içmek ve günde 3 bardak ile sınırlandırmak önemli. Aynı
şekilde kahvede de 1 fincanı geçmemek uygun olacaktır. Ayrıca kafein içeren
enerji içeceklerinden de uzak durmaya özen gösterin.
Stres
Hem psikolojik, hem fiziksel stres de vücutta stres
hormonlarının (noradrenalin, adrenalin, kortizol vb.) salınımı artırıyor. Bu
hormonlar da doğrudan veya dolaylı etkileriyle tansiyonu yükseltiyor.
Çeşitli hastalıklar
Hipertiroizm ve hipotroizim gibi tiroit bezi hastalıklar,
böbreğe giden damarlarda daralma, diyabet, aort darlıkları da hipertansiyona
yol açan etkenlerden. Kan basıncının ideal seviyeye düşmesi için bu
hastalıkların kontrol altına alınması çok önemli.
