Afşinli Mimar Harun Karabulut, Erciyes Üniversitesi Mimarlık
Fakültesi’ndeki yüksek lisans tez çalışmaları sırasında Eshab-ı Kehf Külliyesi
ile ilgili çok önemli belgeleri de gün yüzüne çıkardı. Afşin Siyah/Beyaz
Arşivi isimli sosyal medya hesabında ilk defa paylaşılan belgelere göre, Süleymaniye,
Sultan Ahmed, Divriği, Bursa Yeşil Türbe ve Kudüs Kubbetü-s Sahra olmak üzere
Avrupa’da Notre Dame Kilisesi de dahil yüzlerce eserin restoresinde bulunan
Mimar Ali Saim Ülgen, 1960 yılında bizzat Afşin’e gelerek Eshab-ı Kehf’in
restorasyonunu üstlenmiş ve tarihi mekanda fotoğraf çektirmiş.
Mimar Karabulut, Bizans İmparatorluğu, Anadolu Selçuklu, Dulkadir Beyliği ve Osmanlı Devleti dönemi ardından günümüze kadar ulaşan Afşin’deki Eshab-ı Kehf’e ait tarihi belge ve fotoğraflara Salt Araştırma Vakfı arşivlerinde rastladı. Belgelerde 1960 yılında restorasyon çalışmalarının başladığı anlaşılan Eshab-ı Kehf Külliyesi’nin, Atatürk ve sonrasında da Menderes döneminin önde gelen restorasyon mimarlarından Yüksek Mimar Ali Saim Ülgen tarafından yeniden ayağa kaldırıldığı ortaya çıktı.
2 yıllık çalışmanın ardından Osmanlıca yazılmış ve Türkçe tercümesi yapılmış belge ve fotoğraflara ulaştığını aktaran Mimar Harun Karabulut, “Yüksek lisans çalışmalarım sırasında Mimarlık Vakfı arşivinde Eshab-ı Kehf Külliyesi ile ilgili daha önce hiçbir yerde görmediğim rapora ulaştım. Beni çok ciddi heyecanlandıran Eshab-ı Kehf’in 1961 tarihli restorasyon raporuna ulaştım. Raporu yazan Atatürk ve sonrasında Menderes döneminin önde gelen restorasyon mimarlarından Yüksek Mimar Ali Saim Ülgen. Bu ismi duymak bir mimar için tarif edilmez bir heyecandı. Ülgen hoca, Atatürk döneminden Menderes dönemine kadar Süleymaniye, Sultan Ahmed, Divriği, Bursa Yeşil Türbe ve Kudüs Kubbetü-s Sahra olmak üzere Avrupa’da Notre Dame Kilisesi de dahil yüzlerce eserin restoresinde bulunmuş bir isim. Rapordaki tespitleri bizzat Ülgen Hoca yapmış” dedi.
Salt Araştırma Vakfı arşivlerinde Eshab-ı Kehf’le ilgili hiçbir yerde yayınlanmamış belge ve fotoğraflara ulaştığına değinen Karabulut, şöyle konuştu:
“Eshab-ı Kehf için hazırlanan raporda cümle kapısının tonozlarla kapatılması, raspa yapılması, Kervansaray’ın su izolasyonu gibi teknik detaylar vardı. Böyle bir rapor olduğuna göre mutlaka döneme ait fotoğraflar olmalıydı. Ardından tüm Vakıflar Arşivi’ni taradım herhangi bir belgeye ulaşamadım. Salt Araştırma Vakfı arşivinde ise Ali Saim Ülgen Hoca’nın heyecan verici fotoğraflar, çizimler ve raporların tamamına ulaştım. Sonuçta uğraştığıma değecek Eshab-ı Kehf’le ilgili hiçbir yerde yayınlanmamış fotoğraflar ortaya çıktı. Evet, hoca bizzat Afşin’e kendisi gelmiş. Külliye önünde fotoğraf çektirmiş. Bu restorasyonun talebiyle, bütçesiyle, devlet kurumlarındaki yazışmalarla ilgili belgelere ise henüz ulaşamadım. Kültür Bakanlığı, Vakıflar ve TBMM arşivlerini taramaya devam ediyorum. 2 yıllık çalışma süresince belgelerin tasnifinde ve her aşamada bana ciddi katkıları olan Eshab-ı Kehf Dernek Başkanlığı da yapan Avukat Hacı Bayram Veli Arıkan’a çok teşekkür ediyorum.”
(kaynak-elbistan kaynarca)
