Elektriksel kısmı deşarj, iki iletken elektrot arasındaki
dielektrik malzemenin yapısındaki boşluklar ya da devamlılığındaki problemler
sebebiyle, tam bir köprü oluşturamaması sonucu oluşan elektriksel boşalma ya da
kıvılcımlardır.
IEC 60270’deki tanımına göre; iletkene bitişik veya ayrık
izolasyonu sadece kısmi olarak aşarak iletkenler arasında oluşan elektriksel
boşalmadır. Diğer bir deyişle, iki aktif iletken arasındaki izolasyon
malzemesindeki kısmi bozulmadır.
Nerelerde ve Nasıl Meydana Gelir?
IEEE’nin yaptığı araştırmaya göre; orta gerilim ve yüksek
gerilim sistemlerinde meydana gelen yıkıcı hataların büyük bir oranı (yüzde 80’i)
elektriksel kısmi deşarj kaynaklıdır (Resim 2). Dielektrik malzemeyi deforme
edebilecek kadar güçlü elektrik alanın olduğu her yerde (şaltlarda, kanallarda,
kablolarda, kablo başlıklarında, kablo eklerinde, transformatörlerde)
elektriksel kısmi deşarj oluşabilir.
Bu deşarjlar, katı izolasyon sistemindeki boşluklarda
(kağıt, polimer vs.), çok katmanlı katı izolasyon sistemlerinin birleşme
yüzeylerinde (farklı izolasyon malzemelerinin dielektrik sabitlerinin farklı
olması sebebi ile), sıvı izolasyon sistemlerindeki gaz kabarcıklarında veya gaz
ortamındaki iletkenin çevresinde (corona deşarjı) oluşabilir.
Genelde 1 mikro saniyeden daha kısa süreli darbeler
(puls’lar) şeklinde görülür. Darbeler çok kısa süreli olmalarına karşın, darbe
sırasında ortaya çıkan enerji, iletkeni saran dielektrik malzemenin
bozulmasına, kontrol edilmeden bırakılması durumunda ise izolasyon hataları ile
sonuçlanabilecek kadar güçlüdür.
