İstanbul Okan
Üniversitesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikolojisi Uzmanı Kln. Psk. Emel Güler,
artan tablet ve telefon bağımlığına karşı aileleri uyararak; “Teknoloji ile
ilişki, kontrol edilebilir olduğunda olumsuz etkilerini azaltmak mümkündür”
dedi.
Teknoloji; çağımızın getirdiği olanaklar ve gelişimlerin
sonucu olarak, hayatımızın pek çok alanında ayrılmaz bir parça haline geldi.
Teknolojinin hayatımızı kolaylaştırıcı etkisinin yansıra, doğru
kullanılmadığında, bazı alanlarda olumsuz etkilerinin olduğu biliniyor. Aslında
teknoloji ile ilişki kontrol edilebilir olduğunda olumsuz etkilerini azaltmak
da mümkündür.
Çocukların algı
kabiliyetlerini sınırlıyor!
Özellikle çocuklar için teknolojinin kontrollü kullanılması
ayrı bir öneme sahiptir. Çocuklar, doğdukları andan itibaren, tüm gelişim
aşamalarında uyaranların önemi büyüktür. Sesler, renkler, kokular ve dokunsal
uyaranlar çocuklarda duyuların gelişimine katkı sağlar. Çocuklar dünyayı ve
çevrelerini duyuları aracılığıyla algılar. Sosyal ortamlarda, ancak insanlarla
iletişim halinde olduklarında etkileşimde bulunabilirler. Sosyal gelişimde
önemli olan, karşımızdaki kişilerden gelen mesajların algılanabilmesidir.
Etkileşimde; göz teması, jest ve mimikler, vücut duruşu ve yönelimi gibi tüm
ipuçları insan insana iletişimin ayrılmaz parçalarıdır. Halbuki tablet,
bilgisayar, telefon gibi “ekran” özelliği gösteren teknolojik ürünler, sınırlı
sayıda duyuya hitap ederler. Bu sadece görsel veya sadece işitsel olabilir.
Çocuklar ekran karşısında olduklarında, tek yönlü iletişim gerçekleşmektedir.
Bu nedenle; ekran karşısında uzun süre zaman geçiren çocuklar, sosyal
ipuçlarını algılamakta zorluk yaşayabilir.
“Ekran” karşısında
hareketsiz kalıyorlar
Uzun süre ekran karşısında kalan çocuklar, hareketsiz
kalırlar. Çocuk gelişiminde, hareket etmenin önemi çok büyüktür. Hareket, motor
beceriler ve koordinasyon başta olmak üzere, pek çok alanda gelişimin ayrılmaz
bir parçasıdır. Hareketsizliğe bağlı başta obezite olmak üzere birçok fiziksel
hastalık ortaya çıkabilir. Uzun süre ekran karşısında zaman geçiren çocuklarda,
başta dil gelişimi olmak üzere birçok alanda gelişimlerinin olumsuz etkilendiği
yapılan araştırmalar ile ortaya konulmaktadır.
Çocuklarda haz odaklı
davranışların artmasına neden oluyor
Teknolojik ürünlerdeki hız, rekabet, sonuç odaklı temalar
ise çocuklarda farkındalığın olmadığı, anı yaşamadan, dürtüsel, haz odaklı
davranışların artmasına neden olur. Bu tarz teknolojik aletler ile çok fazla
vakit geçiren çocukların; dikkat ve odaklanma sorunları, hiperaktivite, okul
başarısında azalma görülebilir. Sonuçta; çabuk sıkılan ve memnuniyetsiz
çocuklar görmek şaşırtıcı değildir.
Ebeveyn denetimi
şart!
Günümüzde, kullanımını denetlemek zor olsa da, iki yaşından
önce “ekranlı” teknoloji ürünleri çocuklardan mutlaka uzak tutmak gerekir. Daha
büyük yaş grubundaki çocuklar için ise; teknolojiden kopmadan, fakat tamamen
teslim olmadan ebeveynin denetiminde, çocuğun yaşına göre, belirli sürelerde
izin verilebilir. Ebeveynler çocuklarına sınırlama getirirken kendilerinin de
ekran kullanımları konusunda çocuklara örnek olduklarını unutmamalıdır.
Çocukların gelişimine
katkı sağlayan en önemli aktivite “oyun”dur
Teknoloji ürünlerinin yerine, çocuklara daha fazla oyun, sosyal etkileşim ve fiziksel aktivite fırsatları sağlanmalıdır. Oyun çocuğun; hayal kurmasına, beceri geliştirmesine, problem çözme becerisine, duygusal gelişimine, çatışmaları çözmede destek sağlar. Çocuk oyun ile gelişir ve büyür. Ancak, teknolojik ürünler ile bunları sağlamak pek mümkün değildir.
