Engelli çocuklarda; ağız-diş yapısı, fiziksel engeller, özel
diyetler ve ilaçlar nedeniyle diş sağlığı problemleri görülmektedir. Fonksiyon
bozukluğu nedeniyle, el becerisi gerektiren diş fırçalama gibi oral hijyen
prosedürleri yeterli bir şekilde yapılamayabilir. Erken dönemde alınacak
koruyucu ağız ve diş sağlığı önlemleri, ileride karşılaşabilecek bu tür
problemlerin engellenmesinde önem taşımaktadır.
“Hastalar Diş Fırçalamaya Teşvik Edilmelidir”
Sağlıklı çocuklarda olduğu gibi engelli çocuklarda da,
dişler ağızda görünür görünmez, anne ya da çocuğun bakıcısı her beslenmeden
sonra dişleri nemli bir gazlı bez ile temizlemelidir. 2 yaşa doğru küçük,
yumuşak kıllı bir diş fırçası kullanılarak ve çocuğun eğitilmesi ile
başlanmalıdır. Oral hijyen sağlanmasında ilk aşama hastanın eğitilmesidir. Bu
hastalar, soyut kavramları güç kavrarlar. Bu nedenle diş temizlemenin neden
gerekli olduğu somut olarak ve resimlerle gösterilerek hastalar diş fırçalamaya
teşvik edilmelidir. Çocuğun ağzı günde bir kere tam anlamıyla, besin artığı
kalmayacak şekilde temizlenmelidir. Her öğünden sonra ağzın çalkalatılması da
önerilmektedir. Ağız içerisinde diş plağı oluşumunu engellemek amacıyla
karbonatlı su ya da bazı gargaralar kullanılabilir. Piyasada diş temizleme
mendilleri de mevcuttur.
Çürük Oluşumunu Engellemek Mümkün!
Flor, diş çürüğünü önlemek amacıyla kullanılan önemli
maddelerdendir. Engelli bireyler, diş hekimi tarafından yapılan florlu jel
uygulamaları önerilmektedir. Dişlerin çiğneme yüzeylerinde bulunan oluklar,
gıdaların burada birikmesine yol açmaktadır. Fırçalamanın düzenli olarak
yapılmadığı bireylerde bu diş yüzeylerinin çürüme olasılığı daha fazladır. Diş
çürüğü oluşmadan önce, bu riskli diş yüzeylerinin, diş hekimi tarafından, diş
cilası ya da diş ojesi olarak bilinen fissür örtücü dediğimiz materyal ile
kapatılması çürük oluşumunu engellemektedir. Bu tedavi için daimi azı dişleri
sürer sürmez mutlaka bir diş hekimine başvurulmalıdır.
Bu Önerilere Dikkat!
Engelli çocuklarda kas koordinasyonunun düzenlenmesi,
alerjik durumlar veya sakinleştirici amaçlı verilen ilaçlar tükürük akışını
azaltırlar. Bu durum çürük oluşma riskini arttırmaktadır. Tükürük salgısını
arttırmak için çeşitli yöntemlerden yararlanmak mümkündür. Yarım çay kaşığı
karbonat bir bardak suya karıştırılır, hazırlanan gargara gün boyu, ihtiyaca
göre, sık sık (2 saatte bir) kullanılır. Tükürük miktarını arttırmak için
şekersiz sakızlardan faydalanılabilir. Ayrıca, bu tür hastalar için sprey şeklinde
üretilen yapay tükürük preparatları mevcuttur. Engelli çocuklarda, sık görülen
ağız yaraları vardır. Ağız kenarlarındaki çatlaklar ya da yaraların iyileşmesi
oldukça zordur. Bu bölgelere düzenli olarak koruyucu bir krem ya da vazelin
sürülmesi problemi önleyebilir. Yine bazı hastalıklarda hastalığın ağız içi
belirtisi olarak ağızda ağrılı ülserasyonla beraber görülen yaralar
oluşabilmektedir. Ağrıyı azaltıcı etkisi olan gargaraların ya da yara üzerine
direk olarak sürülen pomatların kullanılması bireyi rahatlatır. Bu gibi
durumlarda ağız temizliğini sağlamak amacıyla, diş ve dişeti dokularının temiz
bir gazlı bez ya da pamuklu çubuklarla temizliği şarttır.
