Genç ya da yaşlı fark etmeksizin çevremizdeki pek çok kişi
“Kahve içmeyeyim çarpıntı yapıyor” cümlesini sık sık kullanıyor. Hatta bu ifade
kişinin yaşı gençse genellikle şaşırtıcı olabiliyor. Ancak toplumda sık görülen
çarpıntı hızlı şehir yaşamının olağan bir etkisi olarak ortaya çıkabileceği
gibi önemli sorunların da belirtisi olarak kendini gösterebiliyor. MemorialŞişli Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Sabri Demircan, çarpıntı
hakkında bilgi verdi.
Kalp atışınızı duyuyorsanız…
Çarpıntı, tanım olarak kişinin kendi kalp atımlarını
hissetmesidir. Bu his, normal atan ve ritmi düzgün bir kalbin gündelik
yaşamdaki fizyolojik bir cevabı olabileceği gibi, kalpteki ritim sorununun bir
belirtisi olabilir. Kalpte heyecanlanınca, eforla veya kan basıncı yükselince
olan güçlü atımlar fizyolojik bir cevap olarak çarpıntı oluşturabilir. Ek
olarak, kansızlık ve ilaç kullanımı gibi bazı etkenler güçlü kalp atım hissi
doğurarak kişinin çarpıntı hissetmesine neden olabilir. Yine heyecanlanma,
egzersiz, aşırı çay - kahve tüketimi, sigara / nikotin, alkol alımı kalpte
güçlü ve hızlı atıma neden olarak çarpıntıya yol açabilir. Ayrıca bu etkenler,
kalpte normal ileti dışı odaklardan uyarı çıkmasına yol açabilir. Bu tarz
çarpıntıların fizyolojik olmayan, ancak kalp dışı etkenlerinden biri zehirli
guatr olarak bilinen hipertroididir. Hormonların normal olduğu nodül ve
büyümeden ibaret olan guatr ise çarpıntıya neden olmaz.
Çarpıntı endişe ve korku nedeni
Çarpıntı hisseden bir kişide fizyolojik veya masum olarak kabul edilebilecek
mekanizmalar daha sıklıktadır. Ancak ritim bozukluğundan kaynaklanan ve kalp
durması açısından işaret değeri taşıyabilecek bir his olabileceği
düşünüldüğünde, çarpıntıyı yaşayan kişi ve yakınlarında kaygı veya korku
olabilir.
Ani ölüm riskine dikkat!
Kalpte ritim bozukluğunun en sık görülen belirtisi çarpıntıdır. Tamamen
fizyolojik olabilecek çarpıntı yakınmasının ritim bozukluğuna ait belirtilerden
ayırt edilebilmesi için dikkatli bir değerlendirme yapılması gerekebilir.
Çarpıntı yakınması olan bireylerde, eğer ataklar kısa süreli ve seyrek
görülüyorsa ritim ile ilgili sorunun tespiti mümkün olmayabilir. Ritim
bozukluğu olan kişilerde ciddiye alınması gereken ve çarpıntıyla birlikte gelen
belirtiler şöyle sıralanabilir:
Ritim bozukluğu olan kişilerde görülen çarpıntı genellikle
aniden başlar
Çarpıntı sorunun türüne göre kısa süreli veya uzun süreli
olabilir.
Efor tetikleyebilmekle birlikte, genelde durup dururken,
bazen de gece uykudan uyandıran şekilde görülür.
Ritim bozukluğu ile ilişkili diğer ana belirtilerden biri
bayılma veya baş dönmesidir.
Ritim sorunu ile ilişkili olan bayılmalarda çarpıntı eşlik
edebilir.
Özellikle kalp rahatsızlığı olan, ailede erken yaşta ani
ölüm olan kişilerde çarpıntıyla beraber ya da yalnızca bayılma olması, tehlikeli
bir ritim sorununu düşündürmelidir.
Ritim bozukluğu potansiyeli olan kişilerde bazen ilk belirti
ani ölüm olabilir. Kalp rahatsızlığı olan ve ailede erken yaşta ani ölüm olan
kişiler özellikle ani ölüm riski taşırlar. Özellikle kalp hastalığı olan,
çarpıntıyla beraber bayılma olan ve ailede erken yaşta ani ölüm olan
kişilerdeki çarpıntı yakınması dikkate alınmalı ve tam bir değerlendirme
yapılmalıdır.
Sağlıklı kalpte de görülebilen tablo
Kalpte fizyolojik çalışma dışı atımlardan kaynaklanan sık görülen bir çarpıntı
nedenlerinden biri de erken vuru veya ekstrasistollerdir. Bu durum sağlıklı
veya hasta kalpte görülebilir. Bazen egzersiz, heyecan, çay – kahve, sigara,
ilaç, ateşli hastalıklar ve alkol alımı sonrası görülebilir veya sıklığı
artabilir. Bazen de tüm bu etkenlerden bağımsız olarak spontan oluşabilir.
Hastalar tarafından çoğu kez çarpıntı, boşluk hissi, göğüste batma şeklinde
hissedilir. Ancak bazı kişilerde hiç yakınma olmaksızın, tansiyon ölçümü
sırasında cihazlar tarafından nabız düşüklüğü veya ölçüm hatası gibi
algılanabilir. Bazen de nabzını kontrol edebilen kişiler tarafından kalp
atımında anlık durmalar veya nabız düşüklüğü gibi tespit edilir. Ekstrasistolü
olan bazı olgular tamamen yakınmasızdır. Bu olgularda altta kalp hastalığı, genetik
ritim sorunu veya ailesel ani kalp ölümü yoksa ritim kayıt cihazlarından elde
edilen verilere göre erken vuru sıklığı temel alınarak tedaviye karar verilir.
Erken vurusu sık olan veya altta kalp yetersizliği olan olgularda kalp
yetersizliğinin ortaya çıkmasını veya daha da kötüye gitmesini engellemek için
ablasyon gerekebilir.
Alkolün çarpıntıya etkisi büyük
Alkol alan kişilerde, alkol dozu ve bireyin toleransına göre güçlü kalp atımı,
nabız yükselmesine bağlı olarak gece çarpıntı nedeniyle uyumada zorluk veya
uykudan çarpıntı ile uyanma olabilir. Bu durumlar genellikle vücudun
oluşturduğu reflekslerden kaynaklanır. Özel bir tedavisi ve gereksinimi yoktur.
Ancak bazı kişilerde özellikle yoğun alkol alımı sonrası veya alışkanlığı
olmayan bir kişide alkol alımı sonrası bazı ritim bozukluğu tetiklenebilir.
Alkolle ilişkili özel hastalıklardan biri Atriyal Fibrilasyon denen ritim
bozukluğudur. Ayrıca alkol kullanımı sonrası, tansiyon düşüklüğüne meyilli
kişilerde veya heyecan, kan görme ve açlık gibi durumlarda fenalık hissi
yaşayanlarda baş dönmesi, fenalık hissi ve bayılma olabilir.
