Delil Ali (Üryanoğlu Hacı Hasan) Camii Hakkında Bilgiler:
- Konum: Kahramanmaraş'ın Onikişubat ilçesi, Dumlupınar Mahallesi, Andırın Caddesi'nde yer almaktadır.
- İnşa Tarihi ve Banisi: İnşa kitabesine göre H. 1211 / M. 1796-97 yılında Üryanoğlu Hacı Hasan tarafından yaptırılmıştır.
- Resmi Adı: Vakıflar Genel Müdürlüğü kayıtlarında banisinin adıyla "Üryanoğlu Hacı Hasan Camii" olarak geçmektedir.
- Halk Arasındaki Adı: Dumlupınar Mahallesi'nin eski adı "Deli Alili" olduğu için, Cami halk arasında daha çok "Deli Alili Camii" olarak bilinmektedir. "Delil Ali" olması gereken ismin zamanla "Deli Alili" şeklinde telaffuz edildiği düşünülmektedir.
- Geçmişi:
- 1937 yılında Vakıflar tarafından satışa çıkarılmış, hayır sahipleri tarafından satın alınarak tekrar ibadete açılmıştır.
- 1994 yılında yıkılarak yerine betonarme yeni bir cami inşa edilmiş ve bu cami 1998 yılında tamamlanarak ibadete açılmıştır.
- İlk cami ahşap kirişlemeli düz toprak damlı harim ve son cemaat yerinden oluşuyordu.
- Cami H. 1331 / M. 1912-13 ve 1940 yıllarında tamir görmüş, 1940'ta toprak dam kaldırılarak alttan düz ahşap tavan ve üstten kırma kiremit çatı ile kapatılmıştır.
- Günümüze ulaşan tamir kitabesine göre H. 1373 / M. 1953-54 yılında önemli bir onarım geçirmiştir.
- İlk caminin duvarlarında kaba yonu ve moloz taş, cümle kapısı ve mihrapta kesme taş, örtü sisteminde ahşap malzeme kullanılmıştır.
- Mevcut Cami Mimarisi:
- Harim, kuzeyinde son cemaat yeri ve kuzey köşelerinde iki minaresi bulunmaktadır.
- Avlunun kuzeybatı köşesindeki tek şerefeli kesme taş minare 1951 yılında yapılmıştır.
- Üç bölümlü son cemaat yerinin köşeleri kubbeyle, orta kısmı beşik tonozla örtülüdür.
- Harime kuzey duvarındaki yuvarlak tahfif kemerli basık kemerli iki kapıdan girilir.
- Merkezi planlı iç mekân, kemerlerle dört beton ayağa oturan ve pandantiflerle geçilen bir kubbeyle örtülüdür. Merkezi kubbe dört yandan beşik tonozlarla desteklenerek iç mekân genişletilmiştir. Köşelerde küçük kubbeler bulunmaktadır.
- İç mekân çok sayıda pencereyle aydınlatılmıştır.
- Kıble duvarında sivri kemerli yarım daire nişli çini mihrap bulunmaktadır. Mihrabın iki yanında ceviz ağacından oyma minber ve vaaz kürsüsü simetrik olarak yer alır.
- Harim doğu, batı ve kuzeyden "U" biçiminde beton mahfille çevrilidir.
- Mimari üslubunda Barok sanatının etkileri görülmektedir.
- Mevcut caminin örtü sistemi ve iç duvarları kalem işi bezemelerle dekore edilmiştir.
- Caminin inşa ve tamir kitabeleri deposunda saklanmaktadır.
- Vakfiye Bilgileri:
- Yapıya dair ilk belge H. 1278 / M. 1861 tarihlidir ve cami görevlileri hakkındadır.
- Caminin imamı Aziz-zâde Osman Efendi tarafından H. 12 Ramazan 1332 / M. 4 Ağustos 1914 tarihinde tanzim ettirilen bir vakfiye bulunmaktadır. Bu vakfiyeye göre Osman Efendi, dedesinin vakfettiği Kuyumcu Çarşısı'ndaki kebapçı dükkânının 1160 kuruş kira gelirinin 200 kuruşunun cami giderlerine, kalan 960 kuruşunun ise cami imamına verilmesini şart koşmuştur.
