Kahramanmaraş'ın Dulkadiroğlu ilçesi Sakarya Mahallesi'nde bulunan Çınarlı Camii (Dede Mehmet Camii) hakkında bilgi vermektedir. Metinde öne çıkan noktalar şunlardır:
- Konum: Dulkadiroğlu ilçesi, Sakarya Mahallesi, Kütahya Sokak'ta yer almaktadır.
- İnşa Tarihi ve Banisi: cami inşa kitabesine göre, H. 1082 / M. 1671-72 yılında Dede Mehmet tarafından yaptırılmıştır.
- İsimleri: Vakıflar Genel Müdürlüğü kayıtlarında "Dede Mehmet Camii" olarak geçse de, günümüzde daha çok "Çınarlı Camii" olarak bilinmektedir.
- Günümüzdeki Durumu ve Eklemeler: Çeşitli onarım ve ilavelerle günümüze ulaşmıştır. Avluda sekizgen planlı beton şadırvan, doğuda hela, batıda Kur'an kursu binası ve son cemaat yerine bitişik çokgen gövdeli tek şerefeli briket minare 1973 yılında yapılmıştır.
- Mimari Özellikleri:
- Ahşap tavanlı camiler grubuna girer.
- Dıştan 10.20 x 15.60 m boyutlarında harim ve kuzeyinde 4.50 x 16.20 m ölçülerinde üç kemer gözlü son cemaat yeri bulunur.
- Kırma sac çatı ile örtülmüştür.
- Duvarlarda ahşap hatıllı kaba yonu ve moloz taş, mihrap, cümle kapısı, paye ve kemerlerde ince yonu taş, tavanda ise ahşap malzeme kullanılmıştır.
- Son cemaat yeri üç sivri kemer gözlü olup yanları kapalıdır. Kemerler duvar payelerine ve iki kesme taş payeye dayanır. Düz ahşap tavan ve sac çatı ile örtülmüştür.
- Harime kuzey duvarının ortasındaki basık kemerli ve söveli cümle kapısından girilir. Enine dikdörtgen planlıdır.
- Harimin tavanı yanlarda duvarlara dayanan ahşaptır. Ortasında bağdadi tarzında 5.50 m çapında hafif basık bir kubbe bulunur ve üstten kırma sac çatı ile kapatılmıştır.
- İç mekân 12 adet hafif mazgal pencereyle aydınlatılmıştır. Batı duvarında dikdörtgen kesitli dolap nişi vardır.
- Güney duvarının ortasında hafif sivri kemerli ve yarım daire planlı taş bir mihrap bulunur. Mihrabın batısında sonradan yenilenmiş bir minber vardır.
- Genel olarak sade bir şekilde inşa edilmiştir.
- İnşa Kitabesi: Harime girişi sağlayan cümle kapısının üst kısmına yerleştirilmiştir.
- Vakıf Durumu: Vakıflar Genel Müdürlüğü kayıtlarında vakfı olduğu belirtilmekle birlikte, vakfiyesi günümüze ulaşmamıştır.
Bu metin, Çınarlı Camii'nin tarihi, konumu, geçirdiği değişiklikler ve mimari özelliklerini detaylı bir şekilde anlatmaktadır. 17. yüzyılda inşa edilmiş olması ve günümüzde hala ibadete açık olması caminin tarihi ve kültürel önemini vurgulamaktadır.
