Çocukların erken yaşta ihmal edilmesi sonucunda ilerleyen
zamanlarda ciddi sonuçlar ortaya çıkabiliyor. En önemlileri arasında ise göz
hastalıkları çocukların tam gelişmeye başladığı zamanlarda önemli psikolojik
travmalara sebeb olan bir etken haline gelebiliyor.
Öğrenim sürecindeki bilgilerin %80’inin görme duyusuyla elde
edildiğini belirten Dünyagöz Etiler'den Prof. Dr. Halil İbrahim Altınsoy, çocuk
göz sağlığında meydana gelebilecek rahatsızlıkları ve dikkat edilmesi
gerekenleri açıklıyor.
Çocukluk dönemindeki dünyayı anlamlandırma ve tanıma
sürecinde görme duyusu en önemli rolü üstleniyor. Ancak bu dönemde yapılan bazı
ihmaller ve meydana gelen göz rahatsızlıkları ilerleyen dönemlerde çocuğun
sosyal yaşamını negatif yönde etkileyecek sonuçlara neden olabiliyor. Bu
nedenle ciddi sonuçların önüne geçmek için çocuklarda meydana gelebilecek göz
tembelliği, kırma kusurları, şaşılık ve renk körlüğü gibi göz
rahatsızlıklarının doğru bilinmesi gerekiyor.
Çocuklarda en sık görülen göz rahatsızlıkları
Miyopi: Gözün önden arkaya olan çapının uzaması veya göz
merceğinin ışığı fazlasıyla yansıtması, miyopa yol açabilir. Uzaktaki cisimleri
net olarak göremeyen kişilerde görülen miyopi, 0-6 yaş arasındaki çocukların
%4’ünde gözlemlenirken, 5-17 yaş arasında görülme oranı %9’dur. Gözlük ve lens
kullanımının yanı sıra ilerleyen dönemlerde gözlerin uygun görülmesi halinde
lazer ile tedavi edilebilir.
Hipermetropi: Halk arasında yakını görememe hastalığı olarak
bilinen bir başka kırma kusuru olan hipermetropi, gözün önden arkaya olan
çapının daralması ile oluşur. Doğuştan oluşabilen hipermetropi, 0-6 yaş
arasındaki çocukların %21’inde görülürken,5-17 yaş arasında görülme oranı
%13’tür. Gözlük ve lens kullanımının yanı sıra ilerleyen dönemlerde gözlerin
uygun görülmesi halinde lazer ile tedavi edilebilir.
Astigmat: Kırma kusurları arasında çocuklarda en sık görülen
rahatsızlık olan astigmat, göze gelen ışınların tek bir noktada kesişmesi ile
oluşur. Göz küresindeki uyumsuz eğrilerin sebep olduğu astigmatta görüntü
bulanıklaşır. Miyopi ve hipermetropi hastalarında gözlemlenen astigmat, 0-6 yaş
arasındaki çocuklarda görülme oranı %15 ile 28’i arasındadır. Gözlük ve kontakt
lens kullanımı ile kontrol altına alınabilen astigmat, ilerleyen yıllarda
operasyon ile tedavi edilebilir.
Şaşılık: Göz doktorları tarafından ihmal edilmemesi
şiddetle tavsiye edilen şaşılık, halk arasında göz kayması olarak da biliniyor.
İlerleyen dönemlerde görme kaybına varabilecek ciddi sonuçlar oluşmasına yol
açabilir. Şaşılık, 0-6 yaş arasındaki çocukların %3’ünde görülür. Tedavi
başarısı için, erken başlamak büyük önem taşır. Herhangi bir kırma kusuru olan
hastalarda 18 yaşına kadar gözlüğe devam edilmesi tavsiye edilir. Sadece bir
gözde oluşan şaşılıklarda ise kapatma tedavisi uygulanır.
Göz tembelliği: Gözlerde veya göz sinirlerinde herhangi
bir yapısal problem bulunmamasına rağmen, bir gözün diğerine göre oranla veya
her iki gözün düşük görme kapasitesine sahip olması sebebiyle oluşan göz
tembelliği, 0-6 yaş arasındaki çocukların %3’ünde görülür. Şaşılık, kırma kusurları,
doğuştan katarakt, korneal leke veya göz kapağı düşüklüğü sebebiyle oluşabilen
göz tembelliği teşhisinin özellikle 7 yaşın altında teşhisi konulması önem
taşıyor. Sık göz kırpma, sıklıkla ovalama, dijital ekranlara bakarken başı bir
yana eğme veya yazıları parmakla takip etme, göz tembelliğinin habercisi
olabilir. Göz tembelliği, gözlük ve kapama tedavileri ile kontrol altına
alınabiliyor.
Renk körlüğü: Kırmızı, yeşil ve mavi renklerden bir
veya daha fazlasını ayırt edememe ile ortaya çıkan renk körlüğü, erkek
çocuklarda bulunan X genine bağlı olarak gelişen bir rahatsızlık. Doğumsal bir
rahatsızlık olmasına rağmen, çocukların renkleri ve çevreyi öğrenme çağında
olması sebebiyle kolaylıkla fark edilemiyor. Erkek çocukların %2’sinde görülen
renk körlüğünün bir tedavisi bulunmuyor. Renklerin ayırt edilebilmesi için özel
olarak üretilen kontakt lensler sayesinde etkili sonuçlar alınabiliyor.
Erken teşhis ve doğru müdahale hayat kurtarıcı oluyor
Özellikle erken doğum olan çocuklarda görülen Prematüre retinopatisi rahatsızlığı, hemen müdahale edilmesi gereken ciddi bir durumdur.
Bunun yanı sıra gözlerde sıklıkla çapaklanma, şaşılık, travma sonucu oluşan
yaralanmalar ve optik sinirlerde oluşan problemler sonucu oluşabilecek
rahatsızlıklar da bu yaştaki çocuklarda sıklıkla görülen göz hastalıkları
arasında yer alıyor. Bu noktada ebeveynlere büyük sorumluluklar düşüyor.
Çocuklarının göz sağlığında ortaya çıkabilecek belirtilerin incelenmesi ve
profesyonel bir destek alınması gerekmektedir. Çünkü bu dönemde
gerçekleştirilecek erken teşhis ve doğru tedavi ileriki dönemler için hayat
kurtarıcı olmaktadır.
Doğum sonrası 4 – 6 hafta arasında göz muayenesi şart
Çocuklarda meydana gelebilecek göz rahatsızlıklarının okul
öncesi dönemde yapılacak göz muayeneleri ile tespit etmek mümkün. Doğumdan
sonra 4 – 6 hafta arasında mutlaka göz muayenesinin yapılması gerekmektedir. Bu
dönemde yapılacak muayene erken doğan bebeklerin gözlerinde görülen Prematüre
Retinopatisi hastalığının veya genetik rahatsızlıkların tanısını
kolaylaştırmaktadır. Bebeklerde 6 ay - 1 yaş arasında yapılacak muayeneler ise
özellikle şaşılığın tespiti ve tedavisi için önemlidir. Burun kökünün henüz
gelişmemesine bağlı olarak gözlerde yalancı kayma denilen durumun da
görülebildiği bu dönemde kaymalar mutlaka tedavi gerektirir. 1 yaşında
gerçekleştirilecek kırma kusuru muayenesi ise göz tembelliklerini net bir
şekilde ortaya çıkarmaya yardımcı olmaktadır.
Çocuklarınızda bu belirtiler varsa dikkat edin
Çocukların göz sağlığı 0 – 16 yaş arasındaki dönemde doğru
şekilde takip edilmelidir. Bebeklik döneminde, okul öncesi dönemde veya okul
süresince düzenli göz muayenelerinin yanı sıra göz sağlığının takibi birçok göz
hastalığını küçük yaşlarda ortaya çıkarmaktadır. Göz kayması, göz kapağı
düşüklüğü, göz yaşarması, göz kapaklarındaki şişlik gibi belirtilerin göz ve
göz çevresinde meydana gelmesi durumunda mutlaka uzman bir hekime
danışılmalıdır. Bunun yanı sıra ilerleyen yaşla birlikte çocukların hayatına
giren teknolojik cihazların kullanımına da dikkat edilmelidir. Bu cihazlara
sürekli yakından bakmak miyopi rahatsızlığına davetiye çıkarmaktadır. Bunun
nedeni ise dijital ekranlardan yayılan zararlı ultraviyole ışını olan mavi
ışıktır. Bu riski minimuma indirmek için çocukların, dijital ekranların başında
geçirdiği zamanın kontrol altında tutulması önemlidir.
