ÇocuğunuzuKoruyun kitabının yazarı Mehmet Yaşar Durukan, eğitim kurumlarında çocukların
ölümüne, yaralanmasına ve engelli kalmasına neden olan başlıca kaza ve olaylar
hakkında şu bilgileri verdi:
KAÇIRILMA,
UYUŞTURUCU, HARAÇ
Çocuğunuz
okula servisle gitmiyorsa, kaçırılma riskine karşı çocuğunuzu okula bırakın ve
çıkış saatinde de alın. Böylece okul çevresinde yuvalanan haraç ve uyuşturucu
çetelerinden çocuğunuzu korumuş olursunuz.
OKUL KAPISI
Okulların
kapıları ağırdır ve genellikle elektrikle çalışır. Görevliler kumandaya basarak
kapının açılmasını - kapanmasını sağlar. Ancak görevli çocuğunuzu görmeden
kapıyı kapatırsa çocuğunuz sıkışarak ölebilir. Bazen de onlarca kilo
ağırlığındaki bu devasa kapılar çocukların üzerine düşerek ölümüne neden
oluyor. Çocuğunuza okul kapısıyla oynamamasını ve kapıdan uzak durması
gerektiğini öğretin.
DOLAPLAR
YATAY OLMALI
Çocuklar
okullarda devrilen dolapların altında kalarak ölüyor. Sınıflardaki ve
koridorlardaki dolaplar dikey değil yatay olmalı. Tüm dolaplar duvara monte
edilerek devrilme riskleri ortadan kaldırılmalı.
SIRA, MASA,
SANDALYE
Çarpma ve
düşmelere karşı sıra, masa ve sandalyelerin köşeleri sivri olmamalı. Sivri ise
yumuşak köşelikler takılmalı.
SINIF KAPISI
Anasınıflarında
ve birinci sınıflarda kapı kolları çocukların göz hizasındadır. Kapıların
aniden açılması, kapanması gibi durumlarda çocuklar gözünden yaralanmakta ya da
kör olmaktadır. Kapı kolları ya daha yükseğe ya da daha alçak bir yere
konulmalı. Veya bu sınıfların kapılarının açılıp kapanmasına başka bir formül
bulunmalı. Örneğin yana açılabilir. Çocukların kapıyla oynamaması için kapı
sabitleme kilit sistemleri kullanılarak kapı, teneffüs sırasında açılıp duvara
sabitlenmelidir.
TUVALET –
LAVABO
Tuvalete
yalnız gönderilen anaokulu öğrencisi, üzerine lavabonun devrilmesi sonucu ağır
yaralanabilir ya da hayatını kaybedebilir. Özellikle anasınıfı ve ilkokul
birinci sınıflarda lavabolar düşme tehlikesi göz önüne alınarak demir destekli
veya ayaklı yapılmalı. Sadece iki vida ile duvara monte edilmiş olması o
lavaboyu güvenli hale getirmiyor. Birçok anaokulundaki ve ilkokuldaki lavabo,
çocuklara uygun sağlamlıkta ve boyutta değil. Çocuğunuzu anaokuluna ve ilkokul
birinci sınıfa yazdırırken, lavaboları tek tek kontrol edin. Lavabo, klozet ve
pisuvarların çocuğunuzun boyuna göre olup olmadığına bakın. Ayna kırıldığında
parçaları dağılıp çocuğunuza zarar vermemeli. Aynalar da camlar gibi filmli
olmalı. Filmli cam kırıldığında dağılmaz. Yerler ıslak olmamalı. Çocuklar ıslak
zeminde kayarak ağır yaralanabilir.
LABORATUVARLAR
Okullarda
sık sık deney sırasında patlamalar olur ve çocuklar yaralanır. Kiminde yanıklar
meydana gelir kimisi de gözlerini kaybeder. Açıkta bırakılan civalar çocukları
zehirler. Laboratuvarlardaki bu kazalar basit önlemlerle engellenebilir.
Öğrencilere deney sırasında koruyucu gözlük, eldiven verilmesi bile birçok
kazayı yaralanmadan atlatmalarını sağlayacaktır. Ayrıca birçok okuldaki
laboratuvar, çocukların boyuna uygun değil.
BALKON,
PENCERE, MERDİVEN
Çocuğunuz
çok katlı bir okulda eğitim görüyorsa balkon, merdiven ve yangın merdiveni
aralıklarını kontrol edin. Geniş boşluklar varsa çocuğunuz düşebilir. Çocuğunuz
merdiven korkuluklarının üzerine çıkarak kaymaya çalışırken boşluğa düşebilir.
Bu alanların file ya da ağlarla kapatılmış olduğundan emin olun. Balkon ve
pencerelerde de düşmelere karşı gerekli önlemlerin alınıp alınmadığına mutlaka
bakın. Mesela gelişmiş ülkelerde balkon yüksekliği en az 92 cm, korkuluklarının
aralıkları ise 10-15 cm’dir.
ELEKTRİK
TEHLİKESİ
Özellikle
anasınıfı ve birinci sınıfların öğrenim gördüğü sınıflarda prizlerin evinizdeki
gibi çocuk güvenlik aparatlarıyla kapatılmış olduğundan, gevşek ve sarkan
prizlerin tamir edildiğinden emin olun. Koridorlarda ucu açıkta kablolarda,
okul bahçesindeki ve bahçe kenarındaki aydınlatma direklerinde elektrik kaçağı
olabilir. Aydınlatma direklerinin zemine yakın kısımdaki kapaklarının
kapatılması için yetkilileri uyarın. Çocuğunuza bu kapaklarla oynamaması ve
kablolara dokunmaması gerektiğini öğretin. Nedense aydınlatma direklerinin
sigortasının, açma kapama şalterinin bulunduğu kapaklı bölüm, çocukların
ulaşabileceği yüksekliktedir. Kapakları da genellikle açıktır. Yerden 15-20
santim yüksekte olan bu tehlikeli kısımların daha yükseğe alınması gerekiyor.
DEVRİLEN
KALELER
Okullarda en
çok çocuk ölüm nedenlerinden biri taşınabilir kalelerdir. Herhangi bir yere
sabitlenmeyen onlarca kilo ağırlığındaki bu kaleler, devrilerek çocukların ağır
yaralanmasına ve ölümüne neden oluyor. Bazı durumlarda sabit kale direkleri de
devrilerek acı sonuçlara yol açıyor.
ÇARPIŞMA
Okulda
çocukların sık sık yaşadığı kazalardan biri de çarpışmadır. Bu sorunun en büyük
nedeni mimari. Travmaya ve ağır yaralanmalara neden olan çarpışmaları önlemenin
yolu okul binalarının köşelerini daha oval yapmaktan geçiyor. Keskin köşelere
sahip binalarda köşelere çeşitli bariyerler koyarak çocukların çarpışmaları
önlenebilir.
OYUN PARKI
Çocuk
parklarındaki gibi okul bahçelerindeki salıncaklar da kaydırak ve diğer
bölümlerin hemen yanına kurulduğu için çok sayıda kaza meydana gelir.
Salıncaklar adeta tuzak gibidir. Kaydırağa çıkmak isteyen çocuk salıncakların önünden
geçmek zorundadır. Geçerken de hızla sallanan çocuklardan birine hedef olur.
Veya kaydıraktan kayan çocuk, salıncakta sallanan çocukla çarpışır.
Salıncakların
ahşap, plastik ya da metalden yapılan oturak kısmının çocukların genellikle
başına çarpmasıyla ağır yaralanmalar meydana gelir veya ölüm olayı gerçekleşir.
Beyin sarsıntısı geçiren birçok çocuk da engelli kalır.
Bu ölümcül
kazaları engellemenin iki basit yolu vardır. Birincisi, salıncakları
kaydırakların ve diğer oyun alanlarının uzağına kurmak. İkincisi, salıncakların
çevresini en az 50 santimetre yüksekliğinde bariyerle çevirmek. Bu basit ama
hayat kurtaran iki önlem, ne belediyelerin, ne okulların ne de özel
kuruluşların yaptığı parklarda alınmıyor. Çocuklar yaralanmaya ve ölmeye devam
ediyor.
Okullardaki
çocuk parklarında da bir standart olmadığı için bazı parklarda kaydıraklar çok
yüksek yapılabiliyor. Bu yükseklikten düşen çocuklar baş üstü yere çakılarak
ağır yaralanıyor.
En büyük
sorunlardan biri de oyun alanlarının yaş gruplarına göre ayrılmamış olması.
Büyük çocukların kaba ve dikkatsiz davranışı sonucu küçük çocuklar
yaralanmaktadır. Çocuklar yaş gruplarına göre teneffüse çıkmalı ya da oyun
alanları kesinlikle yaş gruplarına göre bariyerlerle ayrılmalı.
ÇUKUR,
ŞANTİYE, İSKELE
Çocuklar
okul bahçesinde açılan ve gerekli güvenlik önlemi alınmayan çukurlara düşerek
yaralanmakta ya da ölmekte. Okulda bir inşaat çalışması varsa çocukların bu
alana yaklaşmalarını önleyecek sıkı güvenlik tedbirleri alınmalı.
BAHÇE
KORKULUKLARI
Okulların
etrafını çevreleyen demir korkuluklar genellikle standart dışı. Çoğu zaman
öğrencileri başı bu demir korkuluklara sıkışmakta ve güçlükle kurtarılmaktalar.
Bu korkulukların dikey çubuklarının aralıklarının 10-15 santimetreyi geçmemesi
gerekiyor.
HAYAT
KURTARAN O CİHAZ HER OKULDA OLMALI
Çabuk
yorulma, ağlarken morarma, ani başlayan göğüs ağrısı, koşarken veya heyecan
sonrası bayılma... Çocuğunuzda bu belirtilerden biri ya da daha fazlası varsa
zaman geçirmeden doktora götürün.
Kalp
hastalıklarında hayat kurtaran cihaza, “defibrilatör” adı veriliyor. Okullarda
ve spor salonlarında en az birer adet otomatik defibrilatör olması gerekiyor.
Batı ülkelerinde ani kalp durması nedeniyle bayılan çocuk ve erişkin hastalar
için üretilmiş bu cihazların hayat kurtardığı görülmüştür. Uçaklarda da bulunan
bu aletler çok pahalı olmayıp ambulans gelmeden kullanıldığında birçok hastanın
yaşamı kurtarılabiliyor.
ÇOCUKLAR KOŞARKEN
BOĞULMASIN
Çocukların
en çok yaptıkları tehlikeli şeylerden biri de koşarken bir şeyler yiyip
içmeleridir. Bu durum boğulmalarına neden olabilir. Üstelik okullarda acil
tıbbi müdahale ekibi de yoktur. Bu durum ölümlere ya da kalıcı beyin hasarlarına
neden olabilir.
OKUL ÖNÜNDE
TRAFİK
Birçok
okulun ana çıkış kapısının önünden yol geçiyor ve trafik yoğundur. Çocuklar,
okuldan çıkıp yolun karşısında annelerini ya da babalarını görünce aniden yola
fırlayarak araçların altında kalıp ölüyor. Çocuğunuza sizi gördüğünde yola
fırlamamasını öğretin. Çünkü birçok sürücü, okul bölgesinde yavaşlamıyor.
Sürücülerin büyük bir bölümü okul yolundaki hız limitine uymuyor. Saatte 60 km
hızla meydana gelen bir kaza çoğu zaman ölümle sonuçlanır. 50 km hızla çarpmalarda
ölüm oranı yüzde 70’tir. 30 km hızda ise ölümle sonuçlanan kaza oranı yüzde 10
oranında kalıyor. Düşürülen her 1 km hız, olası kazalarda ölüm riskini
azaltıyor.
AKRAN
ZORBALIĞI
Okullarda
akran zorbalığı çok yaygındır. Bu zorbalık tecavüzlere, şantajlara kadar
uzanıyor. Çocuğunuzun akran zorbalığına maruz kalıp kalmadığını anlamak için
onunla her gün konuşun.
Birçok
okulda ilkokul birinci sınıflar ile diğer sınıflar ayrı ayrı katlarda eğitim
görüyor. Bu da zorbalık olaylarını azaltıyor. Ancak teneffüste birinci
sınıflarla üst sınıflardaki öğrenciler aynı bahçeyi kullanıyor. Büyük
öğrenciler, birinci sınıflara karşı şiddet uyguluyor. Bunun önüne geçilebilmesi
için birinci sınıfların üst sınıflardan farklı saatlerde teneffüse çıkması ya
da birinci sınıflar için bahçede bariyerle bölünmüş özel alan oluşturulması
gerekiyor.
ÖĞRETMEN
ŞİDDETİ
Çocuğunuzla
her gün konuşun ve okulda neler olduğunu anlattırın. Vücudunda morluklar ya da
yaralar varsa nedenini öğrenin. Öğretmenlerimiz baştacıdır ama bu güzel
camianın arasından meslek onuruyla bağdaşmayan insanlar da çıkabiliyor.
Çocuğunuz “öğretmen” şiddetine, cinsel istismarına maruz kalmışsa adli ve idari
soruşturma başlatmak için hemen harekete geçin. Mücadelenizi medya ve sosyal
medya aracılığıyla sürdürürseniz daha hızlı sonuç alırsınız.
KANSEROJEN
ÜRÜNLER
Okul
alışverişi sırasında tehlikeli kimyasallardan yapılmış okul çantası, beslenme
çantası, suluk, silgi, kalem ve her türlü okul malzemesi almayın. Kokulu ve
plastik oyuncaklarda emme, soluma, deri ve göz teması halinde zehirlenme,
alerjik reaksiyon gibi tehlikeler olabilir. Kalite farkını anlamanız pek kolay
değil. O yüzden markalı ürünleri güvenilir yerden satın alın.
KANTİN
Türkiye Halk
Sağlığı Kurumu’nun çocukların tüketmemesi gereken gıdalarla ilgili hazırladığı
‘kırmızı’ listeye, devlete ait ya da özel kimi anaokullarında uyulmadığı belirlendi.
Oysa; gazlı içecekler, aromalı içecekler (soğuk çay), kolalı içecekler,
kızartmalar, cipsler, tüm çikolata ürünleri, tüm şeker ve şekerleme ürünleri
(jöle şekerleme, sert şekerleme), gofret, kekler ve pastalar (yaş pastalar,
ekler, kruvasan, donut, parfe, mozaik pasta, muffin, cupcake), hamurlu şerbetli
tatlılar ‘kırmızı’ listeye alındı ve bu ürünlerin okul kantinlerinde satışı
yasaklanmıştı.
Okul öncesi
ve okul çağındaki çocuklara yönelik menülerde süt, ayran, gerçek limonata,
haşlanmış yumurta, zeytin, söğüş salata, menemen, bitki çayı, bal, mevsim
meyveleri gibi gıdalara yer verilmesi gerekiyor. Tatlı önerileri arasında ise
kek, doğal limonata, doğal meyve suyu, muhallebi, cevizli kurabiye gibi gıdalar
var. Ancak bazı anaokullarının menülerinde son derece ucuza satılan hazır meyve
suları, kola, elma şekeri, kendine yer bulabiliyor. Bu durum, özel günlerde
daha da raydan çıkabiliyor. Okul kantinlerini yakından gözetleyin ve bu ürünler
satılıyorsa yetkilileri uyarın.
OKUL
GEZİLERİ FACİASI
Okul, yurt,
Kur’an kursu gibi eğitim kurumlarının, yarıyıl veya yıl sonu gezilerinin,
pikniklerinin birçoğu faciayla sonuçlanabiliyor. Kötü ve ucuz servisler
kiralandığı için çocuklar, trafik kazalarında ölürler.
En çok
yaygın diğer ölüm şekli ise suda boğulmadır. Yüzme bilmeyen çocuklar hatta
öğretmenler, nehirde, gölde, denizde boğulurlar. Çocuğunuzu geziye götürecek
kişiler, yetkililer size güven vermiyorsa iç sesinizi dinleyin ve çocuğunuzu
göndermeyin.
İmaj Fabrikası Yayınları’ndan çıkan Çocuğunuzu Koruyun
isimli kitapta, çocukların ev içinde ve ev dışında 300 çeşit kaza ve olayla
karşı karşıya olduğu belirtilerek, 0-12 yaş aralığındaki çocukları korumanın
yolları anlatılıyor. Çocuklar, Türkiye’de 300, ABD’de 70 şekilde ölüyor,
yaralanıyor ya da engelli kalıyor.
