Çocuklarda idrar
problemleri ve alt ıslatma, fizyolojik etkilerinin yanı sıra psikolojik
etkileriyle de çocuklar ile ailelerinin zor süreçler yaşamasına neden oluyor.
Özellikle gündüz alt ıslatma problemi yaşayan çocuklar,
okulda arkadaşları tarafından alay edilme, dışlanma korkusuyla karşı karşıya
kalabiliyor. Bu durum da zaman içerisinde hem çocuğun psikolojisine olumsuz
etki ediyor hem de okuldan soğumaya varan sonuçlara ulaşabiliyor. Memorial
Bahçelievler ve Ataşehir Hastaneleri Çocuk Ürolojisi Bölümü’nden Doç. Dr.
Selçuk Sılay, özellikle sömestr tatilinin çocukların bu problemlerinin çözüme
kavuşması yönünde adım atılması için önemli bir fırsat olduğunu belirterek,
çocuklarda alt ıslatma problemleri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi.
Okul çağındaki her 5
çocuktan biri altını ıslatıyor
İlkokul ve ortaokul çağındaki her 5 çocuktan birinde alt
ıslatma problemi görülmektedir. İşeme problemi; gündüz altını ıslatma, aniden
idrara sıkışma, sık idrara gitme, yetişemeden damla damla kaçırma veya idrar tutma
manevraları olarak tanımlanmaktadır. İdrar tutma manevrası annelerin çok iyi
bildiği, çocuğun tuvalete gitmemek için bacaklarını çapraz yapması, çömelmesi
ya da eliyle cinsel organını sıkıştırarak tuvalete gitmekten kaçınması
durumlarına verilen isimdir. Bu hareketler 5-6 yaşlarından sonra görülmemesi
gereken durumlardır ve işeme bozukluğu olarak değerlendirilmektedir.
Altta yatan ciddi
hastalıklar olabilir
Alt ıslatma probleminin en sık karşılaşılan nedeni
çocuklarda mesane gelişimindeki gecikmedir. Bunun yanında gündüz işeme
problemlerinin altında yatan çok ciddi hastalıklar da olabilmektedir. Böbrek
yetmezliğine yol açabilecek bazı sendromlar görülebilmektedir. Ya da altta
yatan aşırı aktif mesane gibi basit durumlar da olabilir. Sadece gülerken idrar
kaçırma olabilir. Ayrıca bunların dışında nörojen mesane denilen omurilik
hastalıkları gibi sinirsel hastalıklar görülebilir. Bunlara ek olarak, 5-6
yaşlarına kadar hiç idrar kaçırma problemi yaşamamış ancak sonrasında birden
bire idrar kaçırmaya başlayan çocuklar için de psikolojik etkenler göz önünde
bulundurulmalı, çocuğun herhangi bir travma yaşamış olabileceği ihtimali
değerlendirilmelidir. Tedavi edilmeyen işeme problemleri kökende psikolojik
olmasa da sonuçları psikolojiye olumsuz etki edebilmektedir. 8-9 yaşlarına
kadar işeme problemi tedavi edilmeyen çocuk, arkadaşları tarafından acımasız
eleştirilere maruz kaldığı için psikolojisinin olumsuz etkilendiği
bilinmektedir.
Gece alt ıslatma
genetik kökenli
Gece idrar kaçırma ise gündüz uyanıkken idrar kaçırmadan
farklı olarak değerlendirilmektedir. Bir çocukta sadece gece idrar kaçırma
olabilir, sadece gündüz idrar kaçırma olabilir ya da hem gece uyurken hem gün
içerisinde uyanıkken idrar kaçırma görülebilir. Gece idrar kaçırma genellikle
genetik kökenlidir. Yani ailede alt ıslatma geçmişi genelde vardır. 5 yaşındaki
her 5 çocuktan birinde gece alt ıslatma görülmektedir. Yaş ilerledikçe bu oran
azalır ancak sıfırlanmaz. 18 yaşından sonra bile yüzde 1 oranında gece alt
ıslatma problemi yaşayan gençler görülmektedir. 5 yaşın üzerinde gündüz veya
gece alt ıslatma problemi görülen çocuklar mutlaka tedavi edilmelidir.
Gündüz alt ıslatma
sorununa ilaçsız tedavi
Gündüz alt ıslatma problemi yaşayan çocukların yüzde 92’si
ilaçsız tedavi edilebilmektedir. Çocuklara üroterapi adı verilen 6 haftalık bir
işeme eğitimi verilir. Nasıl işemeleri gerektiği, tuvalete nasıl oturmaları
gerektiği, ne kadar sıklıkla tuvalete gitmeleri gerektiğinin eğitimleri
verilmektedir. Çocuğa sadece çocuk nefroloğu ya da çocuk üroloğu değil, aynı
zamanda bir fizik tedavi uzmanı tarafından kas egzersizleri eğitimi, çocuk
psikoloğu tarafından psikolojik destek verilmektedir. Öte yandan oyun programı
ile çocuk bir ekranın karşısına oturur ve poponun iki tarafına yapıştırılan
elektrotlar ile kendisini kasıp gevşeterek ekrandaki figürleri aşağı yukarı
hareket ettirir, yarıştırır. Beraberindeki bazı işeme testleriyle beraber
çocukların yüzde 92’sinde tam olarak başarı elde edilmektedir. Özellikle
standart tedavilerden fayda görmeyen, işeme bozukluğu olan çocuklar için
uygundur. Tedaviye yanıt vermeyen çocuklarda ise ilaç tedavisi, pelvik taban
egzersizleri gibi farklı tedavi metotları uygulanmaktadır.
Çocuğunuzu alt
ıslatma probleminden korumak için bu önerilere kulak verin:
- · Çocuklar 2 saatte bir her hangi bir ihtiyaç
hissetmeseler de tuvalete gitmelidir.
- · Yeme içme alışkanlıkları düzenlenmelidir.
Sıcak-soğuk çay, kahve, kola, gazoz gibi kafeinli ve asitli içecekler
tüketilmemelidir. Bu içecekler mesanede istemsiz kasılmalara yol açmaktadır. Bunların
yerine; su, meyve suyu, süt, ayran ve limonata tercih edilmelidir.
- · Gece yatmadan önce mutlaka tuvaletini yapıp öyle
yatmalı.
- · Yatmadan önce son 1 saat hiçbir şey yiyip
içilmemelidir.
- · Çocuk tuvalete oturduğunda mutlaka ayaklarının
yere değmesi gerekmektedir. Genellikle 8 yaşına kadar çocuklar klozete
oturdukları zaman ayakları yere değmez. Bu şekilde çocuklar mesanesini tam
boşaltamayabilirler. Bu nedenle ebeveynler tuvalette çocukların ayaklarının
altına basamak koyarak yere değmesini sağlamalıdır.
- · Eğer bir çocuk kakasını 2-3 günde bir yapıyorsa
veya kakasının şekli farklı şekillerde katı oluyorsa bu bir kabızlık
göstergesidir. Kabızlık mutlaka tedavi edilmelidir. Çünkü kabızlık işeme
problemini artıran bir sorundur. İşeme problemi görülen çocukların 3’te birinde
kabızlık da görülmektedir.
- · Düzenli doktor kontrolü ile motivasyon sağlanmalıdır. Memorial Bahçelievler Hastanesi Çocuklarda Alt Islatma Okulu, çocukların bu problemlerini modern yöntemlerle çözüme kavuşturmaktadır.
