Yenidoğan, bebek ve
çocuk sağlığı söz konusu olunca anne-babalar o güne kadar edindikleri tüm
bilgileri unutup, soğukkanlılıklarını kaybederek panikleyebiliyor.
Özellikle kulaktan dolma bilgiler ya da toplumda yaygın olan
ancak yanlış inanışlar, ebeveynleri ve çocuğun sağlığını olumsuz
etkileyebiliyor. Memorial Şişli Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Bölümü’nden Uz. Dr. Seda Günhar, çocuk sağlığında doğru bilinen yanlışlar
hakkında bilgi verdi.
1. “Bebeklerin
gözündeki çapaklanmayı önlemek için çayla pansuman yapılmalıdır.”
Yanlış. Bebeklerde gözyaşı kanalının doğumsal tıkanıklığı
akıntı, çapaklanma ve sulanma yapabilir. Bunun birlikte sulanma glokom,
çapaklanma ise konjonktivit belirtisi olabilir. Yenidoğanların yaklaşık yüzde
5’inde görülen gözyaşı kanalı tıkanıklığı, doğumdan sonraki ilk birkaç haftada
gözyaşı göllenmesi ve çapaklanma atakları ile kendini gösterir. Bu durum, ilk 1
yıl içinde kendiliğinden düzelir. Bunun için göz doktorunun öğreteceği teknikle
gözyaşı kanalını açmaya yönelik masaj düzenli olarak yapılmalıdır.
2. “Dil bağı
kendiliğinden düzelir.”
Yanlış. Dil bağı, dili ağız tabanına sabitlemeyi
sağlamaktadır. Bu bağın normalden kısa ya da kalın olması dilin fonksiyonlarını
olumsuz etkiler. Bu durumda emme, yeme/yutma problemleri, konuşma bozuklukları,
kötü ağız hijyeni, diş problemleri ve dil şeklinde bozukluk görülebilir.
Bebekte fonksiyon bozukluğu mevcut ise dil bağına küçük bir müdahale
gereklidir. 6 aydan küçük bebeklerde çoğunlukla lokal anestezi ile işlem
kolayca yapılır. Dilin neredeyse tamamı kastan oluşmaktadır. Bebeğinizin dilini
nasıl kullanacağına dair hiçbir kas bilgisi yoktur. Beynin dilin çalışmasını
düzenlemesi ve bebeğin dil bağı serbest bırakıldıktan sonra etkin bir şekilde
emmeyi öğrenmesi genelde ikinci haftadan sonra başlar.
3. “Konak her bebekte
görülür ve normaldir.”
Yanlış. Konak, doğal bir oluşum değildir ve sıklıkla yapılan
bazı hatalar sonucu gelişir. Bebeği sık yıkamak ve özellikle baş bölgesinin
temizliği yapılırken aşırı hassas davranılması, bıngıldağa zarar verilir
endişesiyle iyice durulanmadan sabunlu bırakılması konuk oluşumunu hızlandırır.
Bebeğin kafası yıkanırken tırnaklarla hafif dokunuşlar yapılmalı ve iyice
temizlenmelidir. Konağı tedavi etmek içinse çocuğun kafasına zeytinyağı sürerek
en az 2 saat beklenmeli ve yumuşak bir tarak ya da fırçayla taranmalıdır.
Konağın mutlaka temizlenmesi gerekir, bunun normal bir şey olduğu asla
düşünülmemelidir. Konak temizlendikten sonra banyo yaptırırken çocuğa tekrar
başlamaması için haftada bir sadece sabun ya da şampuan uygulanmalıdır. Onun
haricinde sadece duru suyla banyo yaptırılmalıdır. Şampuan olarak da
nemlendirecek şampuanlar tercih edilmelidir. Özellikle konağı tedavi etmeye
yönelik şampuan önerileri içinse doktorunuza danışabilirsiniz.
4. “Bebeğin her
yemekten sonra kaka yapması, sindirim sisteminde bir sorunun işaretidir.”
Yanlış. Çocuklarda dışkılama sıklığı çocuktan çocuğa
değişiklik gösterir. Çocuk yemeğini ağzına aldığı andan itibaren sindirim
sistemi aktive olur. Bu durum gayet normaldir. Ancak eğer çocuğunuzda ishal
değilse, büyümesi ve gelişmesi çocuk doktoru tarafından normal olarak
değerlendiriliyorsa, dirençli kansızlık, demir ya da vitamin eksikliği gibi bir
durum söz konusu değilse herhangi bir sağlık problemi olduğuna dair
endişelenilmesine gerek yoktur. Çocukta bu şikayetlerden biri mevcutsa bir
uzmana mutlaka başvurulmalıdır.
5. “Küçük çocukların
sık sık gözlerini ovuşturması normaldir.”
Yanlış. Çocuğun sürekli gözlerini silmesi alerjik bir göz
hastalığının habercisi olabilir. Gözler sıklıkla göze değen yabancı bir madde,
mevsimsel alerjiler, göz kuruluğu ve korneanın çizilmesi gibi nedenlerle
kaşınabilmektedir. Sürekli gözlerini silen bir çocuğun şikayetleri
gözlendiğinde alerjik bir göz hastalığı olup olmadığının araştırılması gerekir.
6. “Avokado, ananas,
Hindistan cevizi gibi tropik meyveler çocuklar için de sağlıklıdır.”
Yanlış. 1 yaş altındaki bebeklere ek gıda verirken alerjik
olduğu bilinen gıdalara karşı çok dikkatli olunmalıdır. Özellikle annelerin çok
tercih ettiği ve bebeklerin de severek yediği bazı tropik meyveler ciddi alerji
yapabilir. Ayrıca alerji dışında bazı meyveler yüksek asitli içerikleri
nedeniyle reflüyü tetikleyip, ciddi pişiklere yol açabilir. Avokado ve mango
alerjik özellikleri yüksek meyvelerdir. Ananasın ise asit içeriği fazladır.
Ancak 9. aydan sonra 3 gün kuralına uyarak dikkatli bir şekilde verilebilir.
Her gıda tek tek başlanıp 3 günde azar azar artırarak denenmelidir. Hindistan
cevizinin rende veya süt olarak tüketilmesinde sakınca yoktur.Bu gibi gıdalar
günde 1 kez 1 kahve fincanı kadar tüketilebilir.
7. “Biberon
alışkanlığı olan çocuklar bardaktan süt içmek zorunda değil.”
Yanlış. 4 yaş ve sonrası çocukların hızlı geliştikleri bir süreçtir. Bebeklik dönemini geçmiş olan bir çocuğun hala biberondan süt içmesi onun bebeklik döneminde takılıp kaldığını göstermektedir. Biberondan vazgeçmesi için biberonu balonlara bağlayıp uçurarak vedalaşması sağlanabilir ve yetişkinlere özenerek küçük bir bardaktan kamışla süt içmesi konusunda örnek olunabilir.
