Rezan Has Müzesi’nde
“Cibali Tütün Fabrikası: Emeğin Mekânı” sergisi kapsamında gerçekleştirilen
Cibali Sohbetleri devam ediyor.
“Cevizli Tekel Fabrikası’nda Kadın Emeği” başlığı altında
düzenlenen onuncu panelde Dr. Hatice Kurşuncu ve dr. suna yılmaz Tekel işçisi
kadınların fabrikadaki çalışma koşullarınıve erkeklerden farklı olarak
yaşadıkları fabrika deneyimlerini dinleyicilerle paylaştı. Panele katılan eski
Tekel işçisi kadınlar da fabrikadaki kadın dayanışmasını ilk ağızdan anlattı.
Rezan Has Müzesi “Cibali Tütün Fabrikası: Emeğin Mekânı”
sergisi kapsamında gerçekleştirilen Cibali Sohbetleri panel dizisine ev
sahipliği yapıyor. 14 Ocak Salı günüonuncu oturumu gerçekleşen panelde Dr.
Hatice Kurşuncu ve Dr. Suna Yılmaz, 1967 yılında kurulan Cevizli Tekel
Fabrikasının üretim ve işçi örgütlenmeleri tarihini kadın deneyimleri üzerinden
aktardı. Panele katılan eski Tekel fabrikası işçisi kadınlar da kendi
deneyimlerini dinleyicilerle paylaştı.
“Kadın işçiler de
buradaydı”
Cevizli Tekel Fabrikası ile ilgili kapsamlı bir arşiv ve
literatür çalışması yürüttüklerini söyleyen Dr. Suna Yılmaz, “Çalışma ve
araştırmalarımızda mekan olarak fabrikanın sadece kampüsünü değil etrafındaki
mahalleri de düşündük. Anlatılarda daha
çok mekanın erkekler tarafından nasıl deneyimlendiği ve tanımlandığı
tartışılıyor. Biz buraya bir çentik atıp ‘burada kadınlar da var’ demek
istedik. Kadınların hafızasındaki fabrika deneyimi erkeklere göre daha farklı.
Biz bu deneyimi ortaya çıkarttık.” diye konuştu.
“Yoksulluk nedeniyle
çocuk yaşta işçi oldular”
Oturumda özellikle kadın işçilerin fabrika giriş
deneyimlerine dikkat çeken Dr. Yılmaz ve Dr. Kurşuncu, kadınların daha çok göç
eden ailelerden geldiğini, yoksulluk nedeniyle de çocuk yaşta işçiliğe
başladığını anlattılar. Oturumda ayrıca kadın işçilerin mahkemeye başvurarak
yaşını büyüttüğü, genelde ilkokul mezunu oldukları ve erkek işçilere oranla
daha alt kademelerde çalışmalarının da altı çizildi. Eski Tekel işçisi kadınlar
da bir aile ortamına dönüştürdükleri çalışma ortamlarında kadın dayanışmasının
çok yüksek olduğunu kendi deneyimleriyle aktardılar.
“Toplumsal bir mekan
olarak Cevizli Tekel Fabrikası”
İstanbul’da Maltepe ile Kartal arasında yaklaşık 460 bin
metrekarelik bir alanda yer alan Cevizli Tekel fabrikası, en yoğun üretim
dönemlerinde 10 bin çalışanı bulunan, fabrika binaları, tütün depoları,
lojmanları, kreşi, yaz kampı, lokali ve spor tesisleriyle üretim sürecinin yanı
sıra gündelik hayatın da içerisinde kurulduğu toplumsal bir mekan olarak dikkat
çekiyor. Sigara ve ambalaj üretimi yapılan Cevizli fabrikası kadın işçi
yoğunluğu ile emek tarihi alanında kadın emeği deneyiminin de izlenebildiği
örneklerden biri olarak da ayrı bir önem taşıyor.
