CANCIK MAĞARASI NEREDEDİR?

İnzivaya çekilip dünyadan el etek çeken ruhbanlar bu mağarada kendilerini  ibadete  verirler. Maraş tarih ve coğrafyası üzerine ilk eseri yazmış olan Besim Atalay’ın belirttiğine göre bu mağara 1517 tarihine kadar münzevilerin merkezi hatta kilisesi olarak kullanılmıştır. Ne var  ki  duvarlarında  yer  alan sembol ve işaretler hazine arayıcıları ve tarihi eser kaçakçıları tarafından yağma edilmiştir.Maraşlının Fransızlara karşı vermiş olduğu Millî Mücadele günlerinde ise bu mağara Kuvvayi  Milliye  çeteleri  tarafından karargâh olarak kullanılır. 1920 yılının o çetin kışında çeteleri koruyan bir sığınaktır aynı zamanda. Millî Mücadele ile ilgili hatıratlarda Cancık Mağarası şu cümlelerle zikredilir:“Elbistan  jandarma  bölük  komutanı  Kilisli  Yüzbaşı Muhtar Efendi ve Elbistan ünlülerinden  Nakipzade  Mehmet Ağa, kardeşi Ali Ağa oğlu Muin Ağa birlikte ilçe merkezi ile köylerden 300’e yakın silahlı efrat, 2 adet cebel topu ile Maraş’ın batı yönündeki Cancık’a gelmişlerdi.”“İki cebel topundan birisini  şehrin  doğu  cephesine  getirmek üzere savaşın 5. günü Alemli  Mahallesinden  Patlakzade  Topçu  Hakkı  ve  Bahri Mustafa  Çavuşlar  görevlendirilmiş ve Cancık’ta bulunan Eczacı Ömer Lütfi Bey’e, yardımcı olması için mektup yazılmıştı.”“Hacı Mustafa Efendi Bertiz’den  gelecek  çeteleri  beklemeksizin  savunmacılarla  şehrin batısındaki Cancık yöresine inmişlerdi.”Bertiz  çeteleri,  Göksun  ve Elbistan  çeteleri,  Yenicekale çeteleri  Cancık  Mağarası’nda toplanmış; sevk ve idareler buradan yapılmıştır. Yörük Selim Bey’in de beraberindeki atlı ve yaya  çetelerle  birlikte  şiddetli kar altında günlerce süren yolculuktan sonra gelip yerleştiği mekândır.

Kaynak : kahramanmaraş ansiklopedisi